Η μεγάλη κατρακύλα των αγορών

Σε ελεύθερη πτώση βρέθηκαν χθες τα χρηματιστήρια που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη κρίση των τελευταίων 80 χρόνων, ενώ οι 7 ισχυρότερες οικονομικά χώρες στον κόσμο (G7) και οι κεντρικοί τραπεζίτες συγκεντρώνονταν στην Ουάσιγκτον για να βρουν – με την υποστήριξη και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου- σχέδιο σωτηρίας για τις αγορές και την οικονομία. Έκκληση για την ανάληψη κοινής πρωτοβουλίας απ΄ όλες τις κυβερνήσεις του κόσμου για να αντιμετωπιστεί η κρίση, πραγματοποίησε εξάλλου χθες και ο Βρετανός πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν καθώς ήδη Ρωσία, Ολλανδία και Ισπανία δημιουργούν κρατικά ταμεία για τη σωτηρία των τραπεζών τους.

Η μαύρη Παρασκευή στις αγορές άρχισε από την Ασία, όπου το Τόκιο υπέστη καθίζηση 9,62% μετά την προχθεσινή βουτιά- σοκ 7,33% στη Γουόλ Στριτ. Το ξεπούλημα έπειτα επεκτάθηκε στην Ευρώπη, όπου Λονδίνο, Παρίσι, Φρανκφούρτη και Αθήνα άνοιξαν με πρωτοφανείς απώλειες που έφτασαν έως το 10%! Η Γουόλ Στριτ άνοιξε με βουτιά 7%! Το ΧΑ έκλεισε τελικά με πτώση 5,23% την ώρα που ο Ντάου Τζόουνς υποχωρούσε 0,3. Την ίδια στιγμή στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η Τράπεζα της Αγγλίας και η Τράπεζα της Ελβετίας πραγματοποιούσαν ένεση ρευστότητας- ρεκόρ 120 δισ. δολ. στο τραπεζικό σύστημα, ενώ στην Ελλάδα η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς προχώρησε σε απαγόρευση των ανοικτών πωλήσεων μέχρι τις 31 Οκτωβρίου. Νέα βουτιά σημείωσαν εξάλλου οι τιμές του πετρελαίου, που έπεσαν άλλα 4 δολάρια και διαμορφώθηκαν στα 80 δολάρια το βαρέλι ενώ ο χρυσός πραγματοποίησε άλμα 34 δολαρίων και έφτασε στα 920 δολάρια η ουγγιά.

Καμία πρόβλεψη
Οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Ασία σημείωσαν την προηγούμενη εβδομάδα απώλειες πάνω από 20%, που είναι από τις μεγαλύτερες στην ιστορία και βρίσκονται πλέον στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων πέντε ετών, χωρίς κανείς να μπορεί να προβλέψει πότε θα μπει φρένο στην κατρακύλα. Στη Σοφοκλέους, ο Γενικός Δείκτης υποχωρεί πλέον περισσότερο από 55% φέτος, ενώ οι ζημιές των μετοχών αγγίζουν ακόμη και το 90%.

Πωλούν hedge funds, αμοιβαία κεφάλαια
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι μετά τους θεσμικούς επενδυτές που το προηγούμενο διάστημα πωλούσαν μετοχές τραπεζών για να εξασφαλίσουν ρευστότητα, τώρα μέρος στο ξεπούλημα παίρνουν και hedge funds αλλά και μικρότερα χαρτοφυλάκια (μικροεπενδυτές), όπως φαίνεται και από τις ρευστοποιήσεις στα αμοιβαία κεφάλαια. Η μείωση στο ενεργητικό των αμοιβαίων κεφαλαίων στην Ελλάδα ξεπερνά φέτος τα 7 δισ. ευρώ, ενώ μόνο στις ΗΠΑ οι ρευστοποιήσεις αμοιβαίων κεφαλαίων τον Σεπτέμβριο ανήλθαν σε 72 δισ. δολάρια!

Τα χρηματιστήρια καταρρέουν επειδή φουντώνουν οι φόβοι ότι η χρηματοπιστωτική κρίση βυθίζει σε ύφεση την πραγματική οικονομία, απειλώντας να πλήξει και άλλους κλάδους της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ ο υπουργός Οικονομίας των ΗΠΑ Χέντρι Πόλσον που ηγείται της συνάντησης του G7 στην Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει πως κι άλλοι χρηματοπιστωτικοί όμιλοι μπορεί να αντιμετωπίσουν μεγάλα προβλήματα από την κρίση. Ο γενικός διευθυντής του ΔΝΤ, Dominique Strauss-Κahn, έχει χαρακτηρίσει την κρίση πολύ σοβαρή και προειδοποίησε ξεκάθαρα ότι βασική προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις χρηματοπιστωτικές αγορές και η κεφαλαιακή αναδιάρθρωση του τραπεζικού κλάδου.

Σοκ στις τράπεζες
Από το σοκ της πτώσης οι ελληνικές τράπεζες, αντίθετα με ό,τι είχε συμβεί όταν έσκασε η φούσκα του 1999, σημείωσαν σημαντικές απώλειες που ξεπερνούν ακόμη και το 70%, ενώ καμία από τις 20 μετοχές του δείκτη της μεγάλης κεφαλαιοποίησης δεν σημείωσε πτώση μικρότερη του 24%.

Η JΡ Μorgan εκτιμά ότι υπάρχει κίνδυνος να εξακολουθήσουν να υφίστανται πιέσεις οι μετοχές μέχρι να αποκατασταθεί η ρευστότητα στην αγορά και τις τράπεζες μετά τις «ενέσεις» κυβερνήσεων και τις μειώσεις των επιτοκίων από τις Κεντρικές Τράπεζες.

Όπως εκτιμά ο διεθνής επενδυτικός οίκος, αυτό το διάστημα όσοι έχουν ρευστότητα να αγοράσουν μετοχές εξακολουθούν να παραμένουν στο παρασκήνιο, περιμένοντας να δουν σημάδια ότι η κατάσταση βελτιώνεται και ότι μπορεί κάπου να μπει φρένο στην πτώση.

Οι περισσότεροι δυνητικοί επενδυτές προτιμούν σήμερα να δουν σημάδια ανάκαμψης για να ψωνίσουν έστω και αν χάσουν λίγο την άνοδο, παρά να αγοράσουν σήμερα μετοχές διακινδυνεύοντας να πιαστούν σε νέο καθοδικό γύρισμα της αγοράς, έλεγε χρηματιστής με πολύχρονη πείρα στα δρώμενα της Σοφοκλέους. Από την πλευρά του πάντως, ο πρόεδρος των Χρηματιστών (ΣΜΕΧΑ) κ. Αλέξανδρος Μωραϊτάκης, εκτιμά ότι μετά τη μεγάλη βουτιά στο Ελληνικό Χρηματιστήριο διαμορφώνονται «ιδιαίτερα ελκυστικές τιμές», φτάνει οι επενδυτές να πραγματοποιούν προσεκτικές επιλογές, να μην αγοράζουν ή να πωλούν όλες τις μετοχές μαζί αλλά σταδιακά και να τοποθετούνται με μεσοπρόθεσμο (6-12 μήνες) και όχι με βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.


Παγκόσμια λύση για τη σωτηρία των τραπεζών προτείνει ο Γκόρντον Μπράουν

Έκκληση προς τις κυβερνήσεις όλου του κόσμου να ακολουθήσουν την πρωτοβουλία της Μεγάλης Βρετανίας για τη διάσωση του τραπεζικού συστήματος απηύθυνε ο Βρετανός πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν, λίγες ώρες πριν από την κρίσιμη σύνοδο των υπουργών Οικονομίας των επτά πλουσιότερων χωρών στην Ουάσιγκτον. Ο Βρετανός πρωθυπουργός θεωρεί ότι ο δρόμος προς την αποκατάσταση της υγείας του τραπεζικού συστήματος απαιτεί ισχυρές τράπεζες, αγορές με ρευστότητα, μεγαλύτερη διαφάνεια και παγκόσμια εποπτεία.

Συγκεκριμένα, με άρθρο- παρέμβαση που δημοσιεύτηκε χθες στους «Τάιμς» του Λονδίνου, ο κ. Μπράουν υπογραμμίζει ότι δεν μπορούσε ποτέ να φανταστεί όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία της χώρας του, ότι θα χρειαζόταν κάποια ημέρα να προχωρήσει σε αγορά μετοχών των μεγαλύτερων βρετανικών τραπεζών, όπως κανείς δεν περίμενε τις παρεμβάσεις που έγιναν στις ΗΠΑ. Όμως, δηλώνει ότι σήμερα «η νέα εποχή απαιτεί νέες ιδέες», προσθέτοντας χαρακτηριστικά ότι «πρέπει να εγκαταλείψουμε τα ξεπερασμένα δόγματα και να υιοθετήσουμε νέες λύσεις», ενώ τονίζει ότι η χρηματοπιστωτική κρίση απαιτεί- ως παγκόσμιο πρόβλημα«μια παγκόσμια λύση».

Εκτιμά, πάντως, ότι «η πολιτική κάθε χώρας πρέπει να προσαρμοστεί στις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στην καθεμία». Προτείνει, όμως, ότι με βάση τη βρετανική προσέγγιση, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ακολουθήσουν τέσσερα βήματα για να αποκαταστήσουν το τραπεζικό σύστημα διεθνώς. Πρώτον, σύμφωνα με τον Βρετανό πρωθυπουργό, όλες οι τράπεζες σε όλες τις χώρες θα πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις για κεφαλαιακή επάρκεια, οι οποίες να εξασφαλίζουν εμπιστοσύνη. Στο πλαίσιο αυτό καλεί τις κυβερνήσεις να ακολουθήσουν το παράδειγμά του. Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδιο υποστήριξης του τραπεζικού συστήματος της χώρας με χρηματοδότηση ύψους 50 δισεκατομμυρίων στερλινών και με διπλασιασμό της ρευστότητας προς τις τράπεζες, ανοίγοντας, παράλληλα, τον δρόμο για νέο δανεισμό μεταξύ των τραπεζών.

Δεύτερον, θεωρεί απαραίτητο να υπάρχει βραχυπρόθεσμη ρευστότητα, η οποία αποτελεί «μέσο για να διατηρηθεί σε λειτουργία το σύστημα» και προτείνει το άνοιγμα των αγορών χρήματος για μεσοπρόθεσμη χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα. Υπογραμμίζει ότι «το πάγωμα των αγορών για μεσοπρόθεσμες χρηματοδοτήσεις αντανακλά την έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ τραπεζών».

Τρίτον, προτείνει να υιοθετηθούν αυστηρότεροι διεθνώς κανονισμοί για τη διαφάνεια, αλλά και καλύτεροι κανόνες και κώδικες συμπεριφοράς, για να υπάρξουν φραγμοί απέναντι σε ανεύθυνες και επικίνδυνες ενέργειες. Όταν μάλιστα το ρίσκο στις επενδύσεις- υπογραμμίζει- ξεπερνά τη λεπτή γραμμή που οριοθετεί τις συμπεριφορές υπεύθυνης επιχειρηματικότητας, τότε θα πρέπει «να δρούμε για να διασφαλίζουμε ότι οι αγορές σέβονται το δημόσιο συμφέρον».

Τέλος, ο Βρετανός πρωθυπουργός θεωρεί ότι τα εθνικά συστήματα εποπτείας είναι ανεπαρκή για τις τεράστιες διασυνοριακές ροές χρήματος και προτείνει το Φόρουμ Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, αλλά και ένα αναδιαμορφωμένο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να επεμβαίνουν όχι μόνο για να επιλύσουν κρίσεις, αλλά και για να τις αποτρέπουν. Κλείνοντας το άρθρο του υποστήριξε ότι «μόνο μέσα από τις πιο τολμηρές συντονισμένες δράσεις σε όλο τον κόσμο θα μπορέσουμε να στηρίξουμε επαρκώς τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις σε αυτή την παγκόσμια εποχή».


Έκτακτη Σύνοδο Κορυφής συγκαλεί η Ευρωπαϊκή Ένωση

Στο Παρίσι συνέρχονται εκτάκτως αύριο οι ευρωπαίοι ηγέτες των χωρών της ζώνης του ευρώ ύστερα από πρόσκληση του Γάλλου προεδρεύοντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Νικολά Σαρκοζί, σε μια προφανή προσπάθεια να δοθούν μηνύματα αποφασιστικότητας στις αγορές πριν από το άνοιγμα της Δευτέρας. Η Σύνοδος αποφασίστηκε έπειτα από πρόταση της Ισπανίας, μολονότι υπάρχει προγραμματισμένη Σύνοδος Κορυφής των «27» για την ερχόμενη Τετάρτη, με κύριο θέμα την οικονομική κρίση- γεγονός που υποδηλώνει ότι οι απώλειες της Παρασκευής θεωρήθηκαν καθοριστικές για τη βιωσιμότητα του συστήματος. Το ερώτημα ωστόσο είναι τι θα γίνει εάν θεωρηθεί ότι το μήνυμα των ηγετών δεν είναι επαρκές- κάτι πιθανό αφού δεν έχει υπάρξει προετοιμασία, ενώ οι υπουργοί Οικονομικών βρίσκονται στην Ουάσιγκτον για τη Σύνοδο του ΔΝΤ.


Απώλειες – ρεκόρ στη Σοφοκλέους στο 12μηνο

Από τον Οκτώβριο του 2007 μέχρι σήμερα, οι απώλειες των μετοχών που βρίσκονται στο «ηλεκτρονικό ταμπλό» της Σοφοκλέους φτάνουν έως το 90%! Από τις 300 συνολικά μετοχές περισσότερες από τις μισές έχουν απώλειες που ξεπερνούν το 50% και σχεδόν οι 250 απώλειες πάνω από 30%. Πρόκειται για απώλειες που συγκρίνονται μόνο με αυτές που υπέστησαν οι μετοχές του Ελληνικού Χρηματιστηρίου μετά το σκάσιμο της φούσκας του 1999. Το τελευταίο δωδεκάμηνο από τη φυγή ξένων επενδυτικών κεφαλαίων από το Χ.Α. λόγω της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης και της κατάρρευσης των χρηματιστηρίων παγκοσμίως, έκαναν «φτερά» πάνω από 108 δισεκατομμύρια ευρώ.


Η κρίση μεταθέτει χρονικά την πώληση της Ολυμπιακής

Το ενδεχόμενο να μετατεθούν χρονικά προς τα πίσω αντιμετωπίζουν οι τρεις διαγωνισμοί της κυβέρνησης για την πώληση της Ολυμπιακής, λόγω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης που βρίσκεται σε εξέλιξη και κανείς δεν είναι σε θέση να προβλέψει πότε θα τερματιστεί. Οι τρεις διεθνείς διαγωνισμοί βρίσκονται στον αέρα εδώ και περίπου μία εβδομάδα, ενώ η προθεσμία εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το πτητικό έργο της Ολυμπιακής, την τεχνική βάση και τις υπηρεσίες επίγειας εξυπηρέτησης, εκπνέει στις 31 Οκτωβρίου. Παρά το γεγονός ότι κυβερνητικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι προς το παρόν δεν έχει συζητηθεί οποιαδήποτε παράταση της προθεσμίας αυτής, η συνέχιση της κρίσης για ακόμα μία εβδομάδα είναι πολύ πιθανό να μεταθέσει τα χρονοδιαγράμματα των διαγωνισμών.

«Η χρονική επέκταση των διαγωνισμών δεν θα πρέπει να θεωρείται απίθανη», ανέφεραν χτες κυβερνητικές πηγές, προσθέτοντας ότι εξαιτίας της κρίσης είχαμε ήδη την αναστολή των σχεδίων της γερμανικής κυβέρνησης για εισαγωγή στο χρηματιστήριο των γερμανικών σιδηροδρόμων.

Κύκλοι των τραπεζών- συμβούλων της κυβέρνησης για την ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής, επισημαίνουν ότι μέχρι σήμερα δεν έχει κατατεθεί εγγράφως καμία προσφορά για την εταιρεία. Αεροπορικές εταιρείες και άλλα αραβικά κεφάλαια, προσθέτουν, μέχρι στιγμής έχουν εκφράσει μόνο προφορικό ενδιαφέρον για την Ολυμπιακή.

Η κυβέρνηση φαίνεται να ελπίζει ότι θα υπάρξει ενδιαφέρον για την Ολυμπιακή από την Qatar Αirways, η οποία είχε στο παρελθόν εκφράσει εγγράφως το ενδιαφέρον της. Στόχος της κυβέρνησης είναι όλη η διαγωνιστική διαδικασία και η μετάβαση στη νέα εταιρεία να έχει ολοκληρωθεί έως τον Απρίλιο του 2009, οπότε και θα έχει προγραμματιστεί ο επενδυτής να αποκτήσει το 100% της νέας Ολυμπιακής.