Μπλακ άουτ ζημιών για τη ΔΕΗ

Επενδύσεις σε νέες μονάδες παραγωγής ρεύματος που ποτέ δεν έγιναν, σε συνδυασμό φυσικά με την κούρσα των τιμών στα καύσιμα και τις στρεβλώσεις του μοντέλου λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρισμού, οδήγησαν την κάποτε πιο κερδοφόρο ΔΕΚΟ στον αστερισμό των ζημιών. Την κατάσταση επιδείνωσαν οι δυνάμεις που ανάλωσε σε αδιέξοδες επιχειρηματικές κινήσεις με Ευρωπαίους και υπερατλαντικούς συμμάχους, οι ατέρμονες αντιπαραθέσεις της διοίκησης με το συνδικάτο και τις τοπικές κοινωνίες, η μείωση της υδροηλεκτρικής της παραγωγής, η απώλεια ελέγχου σε κρίσιμους τομείς όπως τα ορυχεία και εν τέλει η οργανική της διάλυση.

Δεν έγιναν επενδύσεις
Αυτοί είναι και οι βασικοί λόγοι που από τα κέρδη-ρεκόρ των 500 εκατ. ευρώ του 2004, η μεγαλύτερη βιομηχανία της χώρας αναμένεται να «γράψει» φέτος ζημίες μεταξύ 220- 250 εκατ. ευρώ, έχοντας μπει σε τροχιά που θυμίζει ολοένα και περισσότερο την πορεία της Ολυμπιακής. Διότι αν η ΔΕΗ είχε προχωρήσει εγκαίρως στις αναγκαίες επενδύσεις του παραγωγικού της δυναμικού, δικαίωμα που της έχει δοθεί από το 2003 (επί υπουργίας Άκη Τσοχατζόπουλου!) δεν θα ανέτρεχε σήμερα στις πανάκριβες εισαγωγές για να καλύψει τη ζήτηση, ούτε θα της έφταιγε ο τρόπος λειτουργίας της χονδρεμπορικής αγοράς.

Αν δηλαδή η επιχείρηση διέθετε έστω μία- δύο καινούργιες μονάδες, δεν θα αναγκαζόταν για να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση- μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των ωρών αιχμής τριετίας 6,5%!- να λειτουργεί κοστοβόρες και ρυπογόνες μονάδες, καταβάλλοντας υπέρογκες δαπάνες για καύσιμα και δικαιώματα ρύπων διοξειδίου του άνθρακα. Οι δαπάνες αυτές δεν θα ήταν ίδιες αν δεν ήταν αναγκασμένη, λόγω έλλειψης εκσυγχρονισμού, να χρησιμοποιεί ακόμη μονάδες σαν αυτές του Σταθμού στο Κερατσίνι με βαθμό απόδοσης μόλις 38%, αντί για 55% που έχουν οι σύγχρονες μονάδες φυσικού αερίου. Ούτε θα ανέτρεχε στις πανάκριβες εισαγωγές για να καλύψει τη ζήτηση.

Οι ευθύνες του
Υπό αυτές τις συνθήκες έχει δίκιο ο κ. Αθανασόπουλος όταν ισχυρίζεται ότι το σημερινό μοντέλο αγοράς θα λειτουργούσε ικανοποιητικά αν είχαν ήδη κατασκευαστεί και τεθεί σε λειτουργία νέες μονάδες παραγωγής και δεν υφίσταντο οι δυσμενείς εξελίξεις στις τιμές των καυσίμων. Ωστόσο ευθύνες για την εκτέλεση του επενδυτικού προγράμματος της ΔΕΗ φέρει και ο ίδιος. Δεν έχει συμπληρωθεί χρόνος από τότε που δεσμευόταν ότι μέχρι τον Μάρτιο του 2008 θα έχουν γίνει οι προκηρύξεις διαγωνισμών για πέντε συνολικά έργα, αλλά τελικά προκηρύχθηκε μόνο ένα. Αν τα χρονοδιαγράμματα είχαν τηρηθεί, η πρώτη μονάδα από αυτές θα λειτουργούσε το καλοκαίρι του 2010, αντί για το 2011, όπως θα συμβεί τώρα. Τ ο «καπέλο» της Οριακής Τιμής
Αφού, ωστόσο, για οποιονδήποτε λόγο ΔΕΗ και ιδιώτες δεν προχώρησαν εγκαίρως σε νέα εργοστάσια, κακώς άρχισε να εφαρμόζεται η σημερινή μέθοδος υπολογισμού της λεγόμενης Οριακής Τιμής του Συστήματος. Πρόκειται για ένα μοντέλο που δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε μια αγορά όπου δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός, όπως η ελληνική. Μια αγορά δηλαδή με πολλούς παίκτες στη χονδρική, αλλά μόνο έναν στη λιανική.

Δουλεύουν με κέρδος 200%
Ας πούμε για παράδειγμα ότι ένας εισαγωγέας αγοράζει ενέργεια από τα Σκόπια προς 40 ευρώ/ μεγαβατώρα. Είναι εύλογο να θέλει να την πουλήσει στην ελληνική αγορά με κάποιο κέρδος, π.χ. προς 50 ευρώ/ μεγαβατώρα, αποκομίζοντας όφελος 25%. Στην πραγματικότητα όμως, προτιμά να κάνει μια εικονική προσφορά σε χαμηλή τιμή για να εισέλθει στο σύστημα της Ημερήσιας Αγοράς Ενέργειας, γνωρίζοντας πως στο τέλος της ημέρας θα πληρωθεί τις μεγαβατώρες πολύ ακριβότερα. Θα πληρωθεί δηλαδή με βάση την Οριακή Τιμή του Συστήματος, που δεν είναι άλλη από την προσφορά που έκανε η τελευταία μονάδα που μπήκε στο σύστημα για να καλύψει τη ζήτηση. Βάσει όμως του Κώδικα Συναλλαγών, προτεραιότητα να εισέλθουν στο σύστημα έχουν οι φθηνότερες μονάδες, και τελευταίες, εφόσον απαιτηθεί, οι ακριβότερες. Έτσι, και χάρη στην έλλειψη σύγχρονου παραγωγικού δυναμικού, κατά τις ημέρες υψηλής ζήτησης η τελευταία μονάδα που εισέρχεται στο σύστημα είναι πάντα μια από τις παλαιότερες και πιο κοστοβόρες της ΔΕΗ π.χ. του Κερατσινίου, σε τιμή 120 ευρώ/ μεγαβατώρα. Και επειδή, όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, παραγωγοί και εισαγωγείς πληρώνονται με βάση τη χονδρική τιμή της τελευταίας μονάδας που εισήλθε στο σύστημα, ο εισαγωγέας του παραδείγματός μας που αγόρασε ρεύμα από τα Σκόπια προς 40 ευρώ τη μεγαβατώρα, θα εισπράξει 120 ευρώ! Δηλαδή θα εισπράξει 200% περισσότερα!

Στελέχη της ΔΕΗ μιλούν για θεσμοθετημένη «λεηλασία» της επιχείρησης που συντελείται εδώ και τρία χρόνια, και μάλιστα εντάθηκε από το 2006 και μετά, με την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της Οριακής Τιμής του Συστήματος. Το σημαντικό αυτό ζήτημα, ο πρόεδρός της άρχισε να το θέτει δημοσίως, μόλις την εβδομάδα που πέρασε, αντί να έχει ζητήσει εγκαίρως παρέμβαση από το υπουργείο Ανάπτυξης ή να έχει προσφύγει στη Δικαιοσύνη, όπως έκανε προ ημερών η ΓΕΝΟΠ. Επιπλέον, ουδείς άλλος μηχανισμός μέχρι σήμερα, όπως το υπουργείο Ανάπτυξης, έχει ενεργοποιηθεί.
Επιδότησε τη βιομηχανία με 129 εκατ. €!

Το θέμα είναι ότι αν όλοι αυτοί οι εισαγωγείς και παραγωγοί δραστηριοποιούνταν και στη λιανική, θα ήταν αναγκασμένοι να λειτουργούν στη χονδρεμπορική αγορά με πιο ανταγωνιστικές τιμές, όπως αυτές της ΔΕΗ (90-100 ευρώ/ μεγαβατώρα). Λόγω όμως των χαμηλών και ρυθμιζόμενων από την κυβέρνηση τιμολογίων στη λιανική, αποφεύγουν να δραστηριοποιηθούν εκεί, αφήνοντας αυτόν τον ρόλο στη ΔΕΗ. Έτσι η τελευταία, για να εξυπηρετήσει τους πελάτες της αναγκάζεται να αγοράζει ακριβά όλη την ενέργεια που πωλούν οι ιδιώτες στη χονδρική, και να την πουλά με ζημία στους πελάτες της.

«Τελευταίο καταφύγιο»
Γι΄ αυτό και η ΔΕΗ ζητά να απαλλαγεί από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το θεσμικό πλαίσιο του «τελευταίου καταφυγίου», δηλαδή της επιχείρησης που υποχρεούται να παρέχει ρεύμα σε όποιον της το ζητήσει. Η ΔΕΗ διεκδικεί να καταργηθεί η εν λόγω υποχρέωση, τουλάχιστον για τους πελάτες της που είναι και παραγωγοί ή προμηθευτές ρεύματος. Όπως υποστηρίζει, υποχρεώνεται ουσιαστικά να επιδοτεί τους ανταγωνιστές της. Μάλιστα, σύμφωνα με μελέτη που έχει κάνει, το πρώτο 7μηνο του 2008 από την πώληση ρεύματος υψηλής τάσης (Α-150) σε τιμές κάτω του κόστους στις μεγάλες βιομηχανίες, ζημιώθηκε με το ποσό των 129 εκατ. ευρώ! Ως την πιο εξόφθαλμη περίπτωση η ΔΕΗ θεωρεί την Αλουμίνιον της Ελλάδος, η οποία πουλάει στο σύστημα ενέργεια στην υψηλή Οριακή Τιμή που διαμορφώνεται καθημερινά, αλλά για τις ανάγκες της αγοράζει ρεύμα από τη ΔΕΗ σε αρκετά χαμηλότερη τιμή. Η αντιδικία των δύο πλευρών έχει μεταφερθεί στα δικαστήρια.