ΑΝΑΛΥΣΗ Τοξικές πολιτικές

Η κυβέρνηση αυτή αντιμετωπίζει τη διεθνή οικονομική κρίση ανάλογα με το πώς εξυπηρετούνται καλύτερα οι εσωτερικές πολιτικές της ανάγκες. Μέχρι πρότινος, προσπαθούσε να μας πείσει ότι όλα πήγαιναν καλά και ότι η ελληνική οικονομία είχε αναπτυξιακά αποθέματα για να βαδίσει τον δρόμο της ερήμην των διεθνών εξελίξεων. Τώρα, που ο έλεγχος τής ξέφυγε και τα φορολογικά της μέτρα αποδείχθηκαν άκρως αντιδημοφιλή, ρίχνει όλες τις ευθύνες για την οικονομία στη διεθνή κρίση. Η αλήθεια είναι ότι η κρίση μάς επηρεάζει, αλλά όχι έτσι ακριβώς όπως μας λέει η κυβέρνηση. Μας επηρεάζει γιατί ανεβάζει το κόστος της ζωής μας. Πρώτα πρώτα, τα επιτόκια ανεβαίνουν, καθώς το κόστος δανεισμού για τις ίδιες τις τράπεζες αυξάνεται και φυσικά αυτό το μεταφέρουν στους δανειολήπτες. Ύστερα, η έλλειψη ρευστότητας για τις τράπεζες τις οδηγεί στο να κλείνουν τις στρόφιγγες στους δανειολήπτες. Ο δανεισμός και όχι μόνο από τα νοικοκυριά γίνεται και θα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολος, ολοένα και πιο ακριβός. Όλα αυτά φυσικά αντανακλώνται στην ανάπτυξη. Από τη στιγμή που δυσκολεύουν οι χορηγήσεις δανείων, υποχωρούν οι επενδύσεις και ο ρυθμός ανάπτυξης και κατά συνέπεια η απασχόληση. Τα στοιχεία της ΕΣΥΕ μπορεί να δείχνουν προς το παρόν ότι το ΑΕΠ «κρατιέται» στο 3,5% (αν και αισθητά χαμηλότερα από το 4% του 2007), αλλά η άγρια υποχώρηση της οικοδομικής δραστηριότητας από την οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ελληνική οικονομία γίνεται ήδη και θα γίνει στο μέλλον όλο και πιο αισθητή. Το ίδιο και η κατανάλωση, που ήδη κινείται με χαμηλούς ρυθμούς και θα επηρεασθεί ασφαλώς περισσότερο αν το κόστος του χρήματος ανέβει κι άλλο. Κι αν όπως όλα δείχνουν ο ρυθμός ανάπτυξης στην Ευρώπη επιβραδυνθεί σοβαρά, οι επιπτώσεις στις εξαγωγές θα είναι αναπόφευκτες. Το 2009, λένε οι οικονομολόγοι, είναι μια χρονιά γεμάτη αβεβαιότητες, αλλά όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι θα είναι χειρότερη για την ελληνική οικονομία.

Τα πράγματα φυσικά θα ήταν πιο εύκολα αντιμετωπίσιμα αν το έλλειμμα είχε πραγματικά μειωθεί- και όχι με αλχημείες-, αν η ανάπτυξη είχε απεξαρτηθεί από την οικοδομική δραστηριότητα, αν η εγχώρια κερδοσκοπία είχε καταπολεμηθεί αποτελεσματικά. Τότε θα είχαμε ισχυρότερα όπλα για να πολεμήσουμε τη διεθνή κρίση. Τώρα, όχι.

Πέρα από όλα αυτά, στη διεθνοποιημένη οικονομία που ζούμε, τα τεκταινόμενα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού μάς αφορούν άμεσα. Δεν είναι μόνο ότι ακόμη και οι αγρότες της Λάρισας μπορεί να πληρώσουν- και θα πληρώσουν ακριβά- την κερδοσκοπική απληστία της Γουόλ Στριτ, σε ομόλογα της οποίας είχαν επενδύσει.

Είναι και ότι τα μέτρα που λαμβάνονται σηματοδοτούν μια στροφή στην οικονομική πολιτική, που ίσως αλλάξει το σκηνικό της τελευταίας εικοσαετίας. Από τη θεοποίηση της αγοράς, φαίνεται πως περνάμε στην καταδίκη της κερδοσκοπίας χωρίς όρια, στην αναγνώριση της ανάγκης να υπάρχουν κανόνες για την προστασία του κοινού. Επομένως, το έδαφος ίσως γίνει λιγότερο πρόσφορο για τους λογής λογής προμηθευτές των «δομημένων» ομολόγων και τις παρέες τους. Θα δούμε.