[ Πρόσωπα ] Τι εστί τέχνη;

Για τους επικριτές του, ο Ντέιμιεν Χιρστ αντιπροσωπεύει μια ιδιαίτερα επιθετική μορφή πολιτιστικής αίρεσης, η οποία βασίζεται στην ιδέα πως οτιδήποτε είναι τέχνη, εφόσον το λέει ο καλλιτέχνης.

Βέβαια στην προκειμένη περίπτωση δεν το λέει μόνον ο Χιρστ, αλλά και όλοι αυτοί που αγόρασαν την Τρίτη 233 από τα 238 έργα του που δημοπρατήθηκαν από τον οίκο Σόθμπυς έναντι σχεδόν 140 εκατ. ευρώ. «Η τέχνη», είχε πει το 1999 ο Χιρστ, «συμβαίνει στο κεφάλι σου.

Σε διαπερνά από παντού, είναι η δική σου απάντηση σ΄ αυτά που σε περιβάλλουν».

Στη δημοπρασία, αγοραστές απ΄ όλο τον κόσμο πλήρωσαν εκατομμύρια για να αποκτήσουν, μεταξύ άλλων, τα διατηρημένα στη φορμόλη πτώματα δύο καρχαριών, ενός μοσχαριού, ενός μαύρου προβάτου, μιας ζέβρας, ενός κερασφόρου πόνυ, καθώς και τέσσερα κεφάλια αγελάδων.

Μια εξήγηση για το φαινόμενο δίνει στη «Σάντεϊ Τέλεγκραφ» ο Ντον Τόμσον, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Γιόρκ του Τορόντο: «Ο αριθμός των πλούσιων συλλεκτών έχει εικοσαπλασιαστεί τα τελευταία 25 χρόνια και αυτό σε μια περίοδο που ο αριθμός των έργων των κλασικών και των ιμπρεσιονιστών που βγαίνουν στην αγορά μειώνεται. Τι θα αγοράσουν λοιπόν αυτοί οι άνθρωποι; Παραγεμισμένους καρχαρίες. Θα μπορούσαν να αγοράσουν γιοτ και κατοικίες, όμως η τέχνη σε κάνει να ξεχωρίζεις…». Ο Ντέιμιεν Χιρστ γεννήθηκε το 1965 στο Μπρίστολ, γιος της Μέρι Μπρέναν, μιας ανύπανδρης στενογράφου, ενώ το όνομα του πατέρα του έμεινε κενό στο πιστοποιητικό γέννησής του (αργότερα η μητέρα του παντρεύτηκε στο Ληντς τον Ουίλιαμ Χιρστ, έναν πωλητή αυτοκινήτων από τον οποίο πήρε διαζύγιο όταν ο Ντέιμιεν ήταν 12 ετών). Μετακόμισε στο Λονδίνο, όπου δούλεψε σε οικοδομές, δοκίμασε τις ικανότητές του στα κολάζ και έγινε «η χούλιγκαν ιδιοφυΐα» της ΒritΑrt όταν τράβηξε την προσοχή του διάσημου συλλέκτη Τσαρλς Σαάτσι. Σήμερα είναι παντρεμένος με την Καλιφορνέζα Μέια Νόρμαν, έχουν τρία παιδιά και ζουν σε μια αγροικία 300 ετών στο Ντέβον, έχουν μόνιμη σουίτα στο Κλάριτζες και μια έπαυλη στο Μεξικό. Πριν από τη δημοπρασία αυτής της εβδομάδας, η περιουσία του υπολογιζόταν σε 190 εκατ. ευρώ.

Σήμερα ο Χιρστ έχει σχετικά μικρή σχέση με την παραγωγή των περισσοτέρων έργων του. Σύμφωνα με τον «Εconomist», «το γεγονός ότι κατάφερε να παραγάγει όλα αυτά τα έργα που διατέθηκαν στη δημοπρασία, έχει να κάνει με το γεγονός ότι δεν είναι πλέον ένας καλλιτέχνης με τη συνηθισμένη σημασία της λέξης, αλλά ο επικεφαλής μιας παγκόσμιας μάρκας που πουλάει έργα τα οποία αναγνωρίζει κανείς αμέσως και τα οποία κατασκευάζονται σε εργοστάσια». Αυτοί που υποστηρίζουν πως ένας νεκρός καρχαρίας σε μια δεξαμενή είναι ένας νεκρός καρχαρίας σε μια δεξαμενή- ο οποίος δεν μας λέει τίποτε για τον θάνατο, τίποτε για την τέχνη και ελάχιστα για τους καρχαρίες- πρέπει πάντως να απογοητεύτηκαν από τη δημοπρασία στον Σόθμπυς…