[ Δρόμοι ]

Το ανέκδοτο…
… που έλεγαν στη Νέα Υόρκη, στο κραχ του 1929, όταν οι τραπεζίτες πηδούσαν από τα παράθυρα: «Αν δείτε κανέναν τραπεζίτη να πηδάει από το παράθυρο, ακολουθήστε τον. Κάπου εκεί κοντά υπάρχει χρήμα». Το περιφρονημένο…
… και κατασπιλωμένο κράτος από εκείνους ακριβώς που προκάλεσαν τη νέα οικονομική κρίση, τώρα σώζει τους απελπισμένους τραπεζίτες απλώνοντας ένα δίχτυ προστασίας κάτω από το παράθυρο. Να υποψιαστούμε πως σε λίγο θα καλέσει εκείνους που μέχρι τώρα έγδερναν με τους τόκους, να τους υιοθετήσουν; Όμως, ο Γάλλος δημοσιογράφος Μπερνάρ Μαρίς συνάντησε κι ευτυχισμένους τραπεζίτες. Και ναι, δεν ζουν στην Αμερική, αλλά στη Νορβηγία. Είναι οι τραπεζίτες που διαχειρίζονται το Κρατικό Συνταξιοδοτικό Ταμείο της χώρας (το οποίο συντηρείται από τα πετρελαϊκά έσοδα). Με ηθικά κριτήρια, χωρίς να το τζογάρουν στα χρηματιστήρια. Γι΄ αυτό ακριβώς, γράφει ο Μπερνάρ Μαρίς στο περιοδικό «Μαριάν», το ταμείο έκλεισε τις προάλλες τις πόρτες του στον όμιλο ορυχείων βωξίτη Ρίο Τίντο, που ήθελε να μπει μέτοχος. Αιτία, η επιβάρυνση που προκαλούν οι δραστηριότητες αυτής της εταιρείας στο περιβάλλον. Το Κρατικό Συνταξιοδοτικό Ταμείο της Νορβηγίας διαχειρίζεται τις κυβερνητικές αποταμιεύσεις που είναι απαραίτητες για την καταβολή των συντάξεων. Διαθέτει αποθεματικό 320 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα πετρελαϊκά έσοδα και τη διοίκησή του ασκούν οι τραπεζίτες της Νorges Βank. Σύμφωνα με τον οργανισμό Standard Charter, από τα 20 μεγαλύτερα τέτοια ταμεία που υπάρχουν στον κόσμο, το νορβηγικό έχει τη μεγαλύτερη διαφάνεια.

Στους πονηρούς…
… καιρούς που ζούμε, η ηθική στάση στα οικονομικά ζητήματα είναι είδος προς εξαφάνιση. Όχι πως δεν υπάρχει προηγούμενο. Φτάνει να θυμηθούμε τη Νότια Αφρική στα χρόνια του απαρτχάιντ, στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Τότε, θέλοντας και μη, κάτω από την πίεση συνταξιοδοτικών ταμείων και συνδικάτων των δασκάλων και των δημοσίων υπαλλήλων της Καλιφόρνιας, η Coca-Cola είχε υποχρεωθεί να εγκαταλείψει τη χώρα των φυλετικών διακρίσεων. Και κατόπιν η Τζένεραλ Ελέκτρικ, η Τζένεραλ Μότορς, η Φορντ και η ΙΒΜ. Η στάση της Νορβηγίας είναι πάντως αξιοπρόσεκτη. Δεν θέλει, ας πούμε, να συμμετέχουν στο συνταξιοδοτικό ταμείο της έμποροι και κατασκευαστές όπλων: η ΒΑΕ, η ΕΑDS, η Λόκχιντ Μάρτιν και η Σαφράν εκδήλωσαν ενδιαφέρον, αλλά αποκλείστηκαν από τη συμμετοχή το ταμείο. Το ίδιο έπαθε και η WalΜart, που είναι η μεγαλύτερη αμερικανική επιχείρηση. Εισάγει προϊόντα από την Κίνα, κακομεταχειρίζεται τους εργαζομένους της, δεν της αρέσουν καθόλου τα συνδικάτα και δεν δείχνει καμιά ευαισθησία για το περιβάλλον. Κι αυτά τα πράγματα δεν αρέσουν καθόλου στη Νορβηγία. Μπορεί η οικονομία της να χρειάζεται τον βωξίτη και το αλουμίνιο της Ρίο Τίντο, αλλά η κοινωνία της δεν είναι διατεθειμένη να κλείσει τα μάτια μπροστά στις καταστροφές που μπορεί να υποστεί το περιβάλλον.

Στο φθινοπωρινό…
… Όσλο, οι κάτοικοί του δεν φοβούνται τούτες τις πονηρές μέρες να βγαίνουν στους δρόμους με ανοιχτές ομπρέλες. Δεν βρέχει τραπεζίτες.