[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η στιγμή του Παπανδρέου;

Μια χαρά τα πήγε ο Γιώργος Παπανδρέου στη ΔΕΘ, κυρίως το Σάββατο στη λεγόμενη «ομιλία προς τις παραγωγικές τάξεις». Επικοινωνιακά, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ήταν καλύτερος, όχι μόνο από τον εαυτό του, αλλά, και για πρώτη φορά, από τον Καραμανλή. Η ομιλία του κ. Παπανδρέου είχε αρχή, μέση και τέλος. Δεν περιστρεφόταν πλέον στο χάος διαγράφοντας αέναους κύκλους. Ήταν στοχευμένη, όπως έπρεπε, στην οικονομία. Σε ορισμένα σημεία θα μπορούσε μάλιστα να χαρακτηριστεί και πυκνή.

Οι αιχμές για τα παρελθόντα και τα τρέχοντα σκάνδαλα ήταν ευφυώς ενσωματωμένες αντιστικτικά, στα σημεία των θετικών προτάσεων διακυβέρνησης. Επίσης, για την αντιδιαστολή με την κυβέρνηση, η απόδοση της μέχρι σήμερα διαδρομής της, όχι σε αδυναμίες και λάθη, αλλά σε «στρατηγική επιλογή» ήταν ενδεδειγμένη.

Για το σημερινό επίπεδο κορυφής της ελληνικής πολιτικής, η ομιλία του κ. Παπανδρέου συνιστά αναμφίβολα ένα βήμα μπροστά. Ακόμα και στον τόνο, στην εκφορά του λόγου, υπήρξε βελτίωση. Αν έλειπαν και οι κλακαδόροι που φώναζαν «σεισμός, σεισμός, σοσιαλισμός» και «νάτος, νάτος ο Πρωθυπουργός», θα έλεγε κανείς ότι πράγματι ο κατάλληλος ομιλητής μιλούσε στο κατάλληλο ακροατήριο.

Επί της ουσίας, ο κ. Παπανδρέου είπε ενδιαφέροντα πράγματα. Ορθώς, δόθηκε έμφαση στο ζήτημα της φορολογίας. Συνθέτοντας επιμέρους προτάσεις που έχουν γίνει τον τελευταίο καιρό, η συνολική εικόνα φαίνεται αρκετά συνεκτική και αναδεικνύει την κεντρική ιδέα της απλοποίησης και ενιαιοποίησης με γνώμονα την κλιμάκωση του φόρου προς τα υψηλά πραγματικά εισοδήματα. Βεβαίως, στην οικονομία, όπως και παντού, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες: η φορολόγηση των υπεράκτιων εταιρειών αποτελεί ίσως παγκόσμια ευρεσιτεχνία της κυρίας Κατσέλη.

Τα μέτρα για την τόνωση των εισοδημάτων και της απασχόλησης που εξήγγειλε ο κ. Παπανδρέου είναι εντυπωσιακά: έκτακτο επίδομα αλληλεγγύης, θεσμική κατοχύρωση του επιδόματος θέρμανσης, μειώσεις στα τιμολόγια των ΔΕΚΟ, κρατική χρηματοδότηση των ασφαλιστικών εισφορών των εισερχομένων στην αγορά εργασίας για μια τετραετία, απαλλαγή δανειοληπτών

Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ

Σε πολύ σύντομο χρόνο θα γνωρίζουμε αν στο καυτό δεκαπενθήμερο που τέλειωσε χθες, διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις μιας πολιτικής ανατροπής

από οφειλές (;), επέκταση του ΕΚΑΣ, τιμαριθμοποίηση της φορολογίας, αύξηση του επιδόματος ανεργίας, καθιέρωση βασικής σύνταξης, κρατική χρηματοδότηση του Ταμείου ελεύθερων επαγγελματιών. Η αναμενόμενη κοστολόγηση των μέτρων και παροχών είχε αρνητικό χαρακτήρα: αναφέρθηκαν τα ποσά που χάρισε η κυβέρνηση στους πλούσιους. Πάντως, όπως επανέλαβε ο κ. Παπανδρέου, «χρήματα υπάρχουν», αρκεί να βρεθούν («θα τα βρούμε»). Παρά τις επίμονες ερωτήσεις των δημοσιογράφων στη συνέντευξη της επόμενης μέρας, ειδικότερες διευκρινίσεις δεν δόθηκαν.

Στο ενεργητικό της ομιλίας του κ. Παπανδρέου προσγράφονται, ασφαλώς, οι πιο συγκεκριμένες αναφορές στο περιεχόμενο της «πράσινης ανάπτυξης» (εξαγγέλθηκε η ίδρυση «Ταμείου Ήπιων Μορφών Ενέργειας», μια καλή ιδέα). Και στο Ασφαλιστικό, πέρα από την υπόσχεση επαναφοράς στην προτέρα κατάσταση, περισσότερο ενδιαφέρον έχει, ότι με μια μικρή φράση, ο κ. Παπανδρέου άνοιξε παράθυρο στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα (έναντι του ισχύοντος αναδιανεμητικού). Αυτό θα φέρει στο μέλλον πραγματική επανάσταση.

Καλά είναι τα νέα και για την Παιδεία. Δεν ακούσαμε τίποτε για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά ο κ. Παπανδρέου ενστερνίστηκε το σύνθημα της Άννας Διαμαντοπούλου «5+2=7% για την Παιδεία και την Έρευνα». Απομένει να γίνει πλήρως αντιληπτό ότι το πρόβλημα της ελληνικής Παιδείας είναι πρωτίστως διαρθρωτικό- δομικό και δευτερευόντως χρηματοδοτικό.

Για τη συγκρότηση του δημόσιου τομέα, η εικόνα είναι μεικτή. Η ιδέα ενός «επιτελικού κράτους» προϊδεάζει για ένα μικρότερο κράτος. Αλλά ο ευρύτερος δημόσιος τομέας προβλέπεται να διατηρήσει (τουλάχιστον) το σημερινό του μέγεθος. Προφανώς, στο «εθνικό κεφάλαιο» των δημοσίων επιχειρήσεων θα περιλαμβάνεται και η Ολυμπιακή.

Από την ομιλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ έλειψαν οι συγκεκριμένες αναφορές στο νέο περιφερειακό μοντέλο της χώρας, καθώς και κάθε αναφορά στην «αναμόρφωση του πολιτικού συστήματος». Αλλά, είναι φυσικό ότι δεν μπορούσαν να χωρέσουν όλα στην ίδια ομιλία. Οι καλές εντυπώσεις του Σαββάτου μετριάστηκαν κάπως από την επίδοση του κ. Παπανδρέου στην οπωσδήποτε πιο απαιτητική δοκιμασία της συνέντευξης την Κυριακή, καθώς οι απαντήσεις περιορίστηκαν ως επί το πλείστον σε παραλλαγές αποσπασμάτων της ομιλίας.

Εν κατακλείδι, ο Γιώργος Παπανδρέου έδωσε σημεία ανταπόκρισης στα σημεία των καιρών. Η ενέργεια που απελευθερώνεται από τη σύντηξη του πυρήνα του συστήματος Καραμανλή δεν θα έπρεπε να αφεθεί ανεξέλεγκτη. Σε πολύ σύντομο χρόνο θα γνωρίζουμε αν στο καυτό δεκαπενθήμερο που τέλειωσε χθες, διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις μιας πολιτικής ανατροπής.