Ο σύντροφος με το πριόνι!

Τον περασμένο Νοέμβριο, στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, είπα να σκοτώσω την ώρα μου βλέποντας τη ρωσική ιστορία «Κargo 200» κάποιου Αλεξέι Μπαλαμπάνοφ. Ε το σοκ ήταν τόσο ισχυρό που το βράδυ ξενύχτησα κοιτώντας κάτω από το κρεβάτι, μπας και ο σχιζοφρενής σύντροφος με το πριόνι μού κόψει το κεφάλι!

Η διαφορά από το «Ψυχώ» είναι τόσο χασματική όσο απέχει η Γη από τον Ουρανό. Άλλο πράγμα να ξέρεις πως το θρίλερ που βλέπεις είναι επινοημένο από του σεναριογράφου το μυαλό και άλλο να βλέπεις μια μαύρη ιστορία, αληθινή μέχρι την τελευταία ρανίδα. Για να μην πολυλογώ, αυτό το ρωσικό χρονικό που λαμβάνει χώρα μερικά χρόνια πριν από την πτώση του «υπαρκτούσοβιετικού- σοσιαλισμού» εξηγεί πλαγίως όλους τους λόγους της βροντώδους κατάρρευσης, η οποία συντελέστηκε χωρίς να ανοίξει μύτη και χωρίς αντίσταση σοβαρή από τα πλήθη.

Δηλαδή, αυτός ο δαιμόνιος και «άγνωστος» Ρώσος πρωτομάστορας της ρεαλιστική αφήγησης βγάζει μπαλαντέρ και σηκώνει το τραπέζι. Χωρίς να παρεκκλίνει μισό πόντο από τη γραμμή και την ομοιογένεια της γραφής του, καταφέρνει να εξιστορεί αυτή τη φρικιαστική ιστορία και να αναδεικνύει όλα τα ίχνη ενός καταρρέοντος οικοδομήματος, που με ένα «φου»- όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια- μπορούσε να γκρεμιστεί σαν χάρτινος πύργος. Αυτό λέγεται διαλεκτική. Μια διαδικασία αισθητική που έχει να κάνει με την υπόγεια συνομιλία ανάμεσα στους στρεβλούς χαρακτήρες των ηρώων και με το βρώμικο, αραχνιασμένο, μουχλιασμένο «ντεκόρ», δηλαδή με έναν περιβάλλοντα χώρο εντελώς τριτοκοσμικό. Το εξηγώ, ώστε αυτή η διαλεκτική να γίνει εντελώς αντιληπτή.

Ένας καθηγητής που διδάσκει Επιστημονικό Αθεϊσμό, θεμέλιος λίθος της μαρξιστικής φιλοσοφίας, επιβαίνοντας σε μια σακαράκα, καταλήγει για βοήθεια σε έναν μπεκρή που πουλάει παράνομη βότκα και ο οποίος πιστεύει στον Θεό και την ψυχή. Εκ πρώτης όψεως, η συνύπαρξη μεταφυσικής και υλισμού παραπέμπει σε κωμωδία. Ωστόσο, με το ύφος που ο σκηνοθέτης διαχειρίζεται αυτή τη συνάντηση, αποκαλύπτεται τερατομορφία. Διότι είτε υλιστής είτε της εκκλησίας και της μεταφυσικής, αμφότεροι στεγάζονται και βιώνουν τα επιτεύγματα της ντροπής.

Ένας βαθμοφόρος, ανώτερος αξιωματικός της Αστυνομίας, ο μοχλός αυτής της ανατριχιαστικής ιστορίας, επιδίδεται στο προσφιλές σπορ ενός καθαρόαιμου σχιζοφρενούς δολοφόνου χωρίς ίχνος αναστολών. Το εξωφρενικό είναι πως ουδεμία δύναμη ακόμα και η ανώτερη ή κομματική, ούτε ο Μπρέζνιεφ μα ούτε ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, θα μπορούσε να σταματήσει τις ορέξεις αυτού του κτήνους με βλέμμα ακατοίκητο από κάθε ανθρώπινο ίχνος. Ο λόγος απλός. Η αδιαφάνεια πορεύεται με τη διαφθορά. Η διαφθορά με την παρακμή και η παρακμή με την ασυδοσία και την πάσης φύσεως εγκληματική δραστηριότητα. Ασταμάτητα εγκλήματα χωρίς τιμωρία. Με κορυφαία- πλαγίως- ουσία πως η ανθρώπινη ζωή είναι αναλώσιμη από κάθε μικρή η μεγάλη Αρχή!

Δεν τελειώσαμε. Όλοι είναι ένοχοι ή συνένοχοι. Ανάλογα με το μερίδιο ευθύνης και τον ρόλο που τους έχει αναθέσει ο σκηνοθέτης αυτού του ασύλληπτου, σοβιετικού horror movie. Η γριά μητέρα του σχιζοφρενούς αστυνομικού, όχι μόνο δεν «ακούει» και δεν λυγίζει από τα ουρλιαχτά του θύματός του από το διπλανό δωμάτιο, αλλά καρφωμένη σε μια άθλια τηλεοπτική συσκευή, χαχανίζει βλέποντας μια σαπουνόπερα ή απολαμβάνει τις πολιτικές μπουρδολογίες κάποιου

«Φορτίο 200»

Αληθινή ιστορία σοβιετικής τρέλας Ηorror movie πραγματικό Εσωτερική αποσύνθεση Εξωτερική κατάρρευση

ΒΑΘΜΟΙ = 8

(Σοκ!)

αξιωματούχου της σοβιετικής εξουσίας. Αφασία στη νιοστή. Είπαμε, άπαντες- κομματικοί ή εξωκομματικοί, μεγάλοι και μικροί, καθηγητές και αστυνομικοί- σε κατάσταση εσωτερικής αποσύνθεσης μοναδικής!

Και η ελπίδα; Τα νιάτα; Η αμφισβήτηση; Το μέλλον; Το αδιέξοδο γράφεται με γράμματα μοντέρνα. Ενώ το πτώμα ενός νέου αξιωματικού μεταφέρεται από το Αφγανιστάν με την κωδική ονομασία «Κargo 200», το κορίτσι του φλερτάρει με κάποιον άλλο παρέα με άφθονη βότκα και βλαχορόκ. Ο εφιάλτης δεν τελειώνει εδώ. Γιατί η πιτσιρίκα καταλήγει σφαχτάρι στο κρεβάτι του σχιζοφρενούς δολοφόνου και αστυνομικού, ουρλιάζοντας «σας παρακαλώ μη μου κάνετε κακό, ο αρραβωνιαστικός μου υπηρετεί στο Αφγανιστάν την πατρίδα». Πολύ αργά για δάκρυα, Ρωσία. Το μόνο που έχω να πω είναι αυτονόητο και παρορμητικό: Σύντροφοι, αν αυτό ήταν σοσιαλισμός, τότε ο ελληνικός καπιταλισμός, παράδεισος μοναδικός! Με δυο λόγια: Το περιστατικό αληθινό, όπως συνέβη λίγα χρόνια πριν από την κατάρρευση σε μια σοβιετική, βιομηχανική, βρώμικη πόλη με το όνομα Λένινσκ. Καθηγητής πανεπιστημίου που διδάσκει Επιστημονικό Αθεϊσμό καταλήγει ένα βράδυ σε μια τρισάθλια παράγκα, όπου λαθραία παρασκευάζεται και διακινείται βότκα. Ταυτόχρονα, ζευγάρι νεαρών καταφθάνει στο ίδιο σημείο για αγορά και κατανάλωση αλκοόλ. Σημείο επαφής όλων των Ρώσων, το ποτό.

Η συνάντηση αυτή, συνηθισμένη στον «υπαρκτό σοσιαλισμό», θα διακοπεί βιαίως όταν παρακείμενος τύπος με ακατοίκητο βλέμμα, που στη συνέχεια αποκαλύπτεται πως είναι ανώτερος αξιωματικός της Αστυνομίας, θα αρπάξει το κορίτσι, θα το δέσει και σαν σφαχτάρι θα το οδηγήσει σε ένα άθλιο διαμέρισμα, εντός του οποίου η αφασική μητέρα του απολαμβάνει στην τηλεόραση τις μπουρδολογίες των κομματικών αρχών. Η Κόλαση μόλις άρχισε. Η συνέχεια ξεπερνά ακόμα και τον τρόμο από τον «σχιζοφρενή δολοφόνο με το πριόνι».


Κατάπτωση γιγάντων

Το «Ηeat» (Ένταση) είπατε; Ωραία. Μπροστά σε αυτό που είδα με το σαγόνι κρεμασμένο από απύθμενη και απροσμέτρητη απορία, δεν είναι απλώς αριστούργημα. Είναι το μεγαλειώδες μεγαλούργημα όλων των εποχών και όλων των «αστυνομικών περιπετειών». Το τραγούδι της Βίκυς Μοσχολιού λέει «ένα αστέρι πέφτει, πέφτει». Η ακατανόητη, αδικαιολόγητη και εν τέλει μέγιστη αρπαχτή των δύο γιγάντων Ντε Νίρο- Πατσίνο, με τον τίτλο «Ου φονεύσεις», λέει «δυο αστέρια πέφτουν, πέφτουν/πέφτουν από τον ουρανό».

Από πού να αρχίσω και πού να καταλήξω… Από την ιστορία; Με χέρια και πόδια ψηφίζω «Law and Οrder», την τηλεοπτική σειρά που δεν σε προσβάλλει τόσο σοβαρά. Από το ντεκουπάζ (δηλαδή τη σειρά των σκηνών, όπως τις τοποθέτησε ο σκηνοθέτης Τζον Αβνέτ της υπερτιμημένης ταινίας «Πράσινες τηγανητές ντομάτες»), όπου στη μια σκηνή οι δύο μαζί, στη δεύτερη κάποιος να πυροβολεί; Με χέρια και πόδια ψηφίζω «Law and Οrder». Οι άνθρωποι σαν καλοί επαγγελματίες, μια χαρά σκηνοθετούν για το τηλεοπτικό κοινό. Από τις ερμηνείες; Ο μεν Ρόμπερτ Ντε Νίρο με τις εύκολες και συνηθισμένες μούτες που του προέκυψαν με τη φράση «Αre you talking to me?». Ο δε Αλ Πατσίνο με την ίδια φάτσα μπαίνει με την ίδια βγαί νει. Από το μήνυμα; Κill, kill, kill. Αρπάξτε τα όπλα, σκοτώστε τα σκουπίδια, καθαρίστε την κοινωνία. Αμερικανική αυτοδικία ίσον έγκλημα και τιμωρία!

Το σενάριο το διάβασαν; Το διάβασαν. Την ανυπαρξία του την κατάλαβαν; Την κατάλαβαν! Τις επιδόσεις του σκηνοθέτη δεν τις ήξεραν; Τις ήξεραν. Ε τότε; Συμβαίνει και στις καλύτερες οικογένειες. Δάσκαλε που δίδασκες; Ο Πατσίνο στα 68 και ο Ντε Νίρο στα 65. Όπως όμως λέει και ο Γιώργος Βουλγαράκης, πρέπει και αυτοί να φροντίσουν το μέλλον

«Ου φονεύσεις»

Κι όμως ο Τζον Αβνέτ σκότωσε σκηνοθεσία Ο Ράσελ Γκέβιρτς σκότωσε σενάριο Αλ Πατσίνο και Ρόμπερτ Ντε Νίρο σκότωσαν εν

ψυχρώ την ερμηνεία

ΒΑΘΜΟΙ = 2

(μπαμ και κάτω)

των παιδιών τους. Την δόξα μερικοί εμίσησαν, το χρήμα ουδείς!

Με δυο λόγια: Δύο μπάτσοι ιδιαίτερων ικανοτήτων, δηλαδή Ντε Νίρο και Αλ Πατσίνο, ψάχνουν κατά συρροήν δολοφόνο ο οποίος σκοτώνει πάσης φύσεως σκουπίδια- από παιδόφιλους παπάδες μέχρι βιαστές- και έτσι απαλλάσσει από το βάρος την κοινωνία, φροντίζοντας πάντα να αφήνει σαν υπογραφή στον τόπο του εγκλήματος ένα μικρό ποίημα. Αφού τα θύματα έχουν φτάσει στον αριθμό δώδεκα και οι υποψίες τριγυρίζουν μέσα στο Αστυνομικό Τμήμα, όλα τα βλέμματα πέφτουν στον πιο σκληροτράχηλο, ακραίο, τον πιο εκρηκτικό, δηλαδή τον Ντε Νίρο τον αυταρχικό. Και το ερώτημα που ροκανίζει τη συνείδηση του θεατή, είναι το γνωστό και εντελώς αμερικανικό. Από «Dirty Ηarry» μέχρι «Death wish» και Τσαρλς Μπρόνσον. Βy the book or by conscience? Με το βιβλίο και τους νόμους ή με τη συνείδησή μας να είμαστε καθαροί; Δεν ξέρω τι λέτε εσείς, πάντως εγώ, πάνω απ΄ όλα και πριν απ΄ όλα, με την καλή ταινία!


Πλήθος χωρίς πάθος

Τέσσερις ακόμα πρεμιέρες με την εξής σειρά:

«Κατασκοπεύοντας τη μαμά» (Μy mom΄s new boyfriend). Ευκαιριακή κομεντί του Τζορτζ Γκάλο με τη Μεγκ Ράιαν (47 ετών, παρακαλώ) να φουσκώνει στην αρχή σαν διαφημιστικό σποτ εναντίον παχυσαρκίας, και στη συνέχεια να ξεφουσκώνει, και τον Αντόνιο Μπαντέρας σε μια χαρτοπετσέτα, με τα κάλλη της, να διπλώνει. Η Μεγκ λοιπόν είναι η λατρευτή mother του νεαρού Αgent του FΒΙ, του Κόλιν Χανκς (καλύτερος, εμφανισιακά από τον Τομ). Ο οποίος επιστρέφοντας από μυστική και άκρως επικίνδυνη αποστολή, αντί να χλιμιντρίζει σαν ταύρος στο κρεβάτι με την καλή τουεπίσης Αgent του FΒΙ- τη βρίσκει να κάνει μπανιστήρι στις ερωτικές επιδόσεις της μαμάς του. Επειγόντως στον ψυχοθεραπευτή του. Έτσι εκλαμβάνει τον Αντόνιο Μπαντέρας ως αφεντικό της Μαφίας, έτσι μπερδεύει κοτζάμ υπηρεσία στα πόδια της μάνας του, έτσι τοποθετεί κοριούς στα εσώρουχά της και έτσι, στο τέλος, εκείνοι έζησαν καλά, εμείς με Coca Cola και κάμποσα χασμουρητά!

ΒΑΘΜΟΙ = 5

(μόνο για θερινά για να ξεχνάς)

«Ηellboy, Χρυσή στρατιά» (Ηellboy ΙΙ Τhe Golden army). Το δεύτερο, κινηματογραφικό, επεισόδιο από το ομότιτλο κόμικς του Μάικ Μινιόλα, σκηνοθετημένο από τον Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο που έχει αναλάβει εργολαβικά αυτή τη δημοφιλή σειρά. Όπου πανάρχαιος πρίγκιπας και φανατικός εχθρός του βάρβαρου ανθρώπινου γένους ξυπνάει σαν Δράκουλας, σκοτώνει τον πατέρα του και εφορμά εναντίον της ανθρωπότητας με αχτύπητο όπλο, γιγαντιαία και ακατανίκητη χρυσή στρατιά μηχανοκίνητων φαντάρων. Όμως το Γραφείο Παραφυσικής Έρευνας και Άμυνας των ΗΠΑ (σαν να λέμε Πεντάγωνο και CΙΑ) αποστέλλει τον Ηellboy (Ρον Πέρλμαν) και την υπόλοιπη παρέα. Κάτι μεταξύ videogame και κόμικς. Εξαιρετικά οπτικά εφέ, αλλά από μόνα τους δεν αξίζουν ούτε για σεφτέ!

ΒΑΘΜΟΙ = ΜΑΡΙΔΑ ΤΑ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙΑ

«Μr Lonely». Μελαγχολική κομεντί του Αμερικανού Ηarmony Κorine, όπου στο Παρίσι μια χούφτα τύποι βγάζουν το ψωμί τους περιφερόμενοι στους δρόμους και στο τσίρκο σαν ρεπλίκες γνωστών θρύλων. Ο Ντιέγκο Λίνα παριστάνει τον Μάικλ Τζάκσον. Η Σαμάνθα Μόρτον την Μέριλιν Μονρό. Ο Τζέιμς Φοξ τον Πάπα. Ο Ντάνι Λάβαντ τον Τσάρλι Τσάπλιν και η Ανίτα Πέλεμπεργκ τη βασίλισσα της Αγγλίας. Ομολογώ. Όσο να προσπάθησα. Όσο να το σκέφτηκα. Όσο το κεφάλι μου να έξυσα, ουδέν επί της ουσίας κατάλαβα. Ούτε γιατί έγινε. Ούτε τι θέλει να πει ο ποιητής. Ούτε γιατί την αγόρασαν οι διανομείς. Ένα μόνο έμαθα. Αν δεν κάνει λάθος η πληροφόρησή μου, είμαστε οι πρώτοι που την προβάλλουμε παγκοσμίως!

ΒΑΘΜΟΙ = Α-ΜΠΕ-ΜΠΑΜΠΛΟΜ

«Επιστροφή στο Μπράιντσχεντ» (Βrideshead revisited). Δράμα εποχής (Μεσοπόλεμος) στην Αγγλία από το θρυλικό μυθιστόρημα του Έβελιν Βον, που τη δεκαετία του ογδόντα είχε κάνει θραύση στην ΕΤ ως τηλεοπτική σειρά. Η εισβολή ενός γοητευτικού και άθεου καλλιτέχνη στον βασιλικό πύργο μιας παρακμάζουσας δυναστείας καθολικών λειτουργεί ως καταλύτης, επισπεύδοντας την καταστροφή της. Υποδειγματική μεταφορά των κοινωνικών και ταξικών αλλαγών στη βρετανική ιεραρχία εκείνης της εποχής, μόνο που αντί του μέτριου σκηνοθέτη Τζούλιαν Τζάρολντ, θα έπρεπε στο τιμόνι να βρισκόταν κάποιος του διαμετρήματος ενός Βισκόντι. Επίπεδο, άρρυθμο. Άδεια καλλιγραφία. Ρεπλίκα η Άννα Τόμσον της Έλεν Μίρεν από τη «Βασίλισσα». Ρεπλίκα ο Μάθιου Γκουντ του Ρούπερτ Έβερετ. Ρεπλίκα η Χέιλι Άτγουελ της Τζούλιας Όρμοντ και της Ζιλιέτ Μπινός. Κρίμα.

ΒΑΘΜΟΙ = 5

(μόνο το στόρι)

Ιδιοφυής πινέζα

Μέσα σε τρία χρόνια, από το 1977 έως το 1979, ο Γούντι Άλεν με τρεις ταινίες υπογράφει την κορυφή της κορυφής του. Ολόκληρη η προβληματική, η σχιζοφρένειά του, το χιούμορ του, οι σπινθήρες του, οι ανησυχίες και η γοητεία του, στις ταινίες «Μανχάταν» (1979), «Εσωτερικές σχέσεις» δηλαδή «Ιnteriors» (1978) και «Νευρικός εραστής» (Αnnie Ηall 1977). Ήταν 42 χρόνων όταν ο θείος Όσκαρ υποκλίθηκε στον διάδοχο του Γκράουτσο Μαρξ, τον κωμικό με φλέβα Ίνγκμαρ Μπέργκμαν!

Σε επανέκδοση λοιπόν ο «Νευρικός εραστής» που, εκτός των άλλων, φέρει μαζί του ολόκληρη την ανθρώπινη κιβωτό αυτής της ιδιοφυούς πινέζας του αμερικανικού κινηματογρά- φου. Ο Γκόρντον Ουίλις στη διεύθυνση φωτογραφίας («από αυτόν έμαθα να σκηνοθετώ και να κάνω ταινίες», λέει ο Άλεν).

Τσαρλς Τζόφε και Τζακ Ρόλινς, οι μόνιμοι παραγωγοί για πολλά, μα πάρα πολλά χρόνια μαζί. Και το κυριότερο, με παρτενέρ την Ντάιαν Κίτον, ακολουθούμενη από Τόνι Ρόμπερτς, Πολ Σάιμον, Σέλεϊ Ντιβάλ και Κρίστοφερ Ουόκεν. Το στόρι είναι η επιτομή όλων, των δικών του, κομεντί. Άνδρας στα πρόθυρα κρίσεως. Δηλαδή νευρωτικός κωμικός, Εβραίος όπως ο Γούντι Άλεν, ερωτεύεται και ταυτόχρονα τσακώνεται με την Άνι Χολ. Χωρίζουν. Εκείνη καταλήγει στην αγκαλιά ενός στελέχους δισκογραφικής εταιρείας, ας πούμε ενός γιάπη, και ο Άλβιν – δηλαδή ο Γούντι Άλεν- ξαμολιέται να την επαναφέρει στη δική του αγάπη. Μαζί δεν κάνουμε και χώρια δεν μπορούμε.

Τρία τα αξεπέραστα προτερήματα του Γούντι Άλεν. Πρώτον, η σουρεαλιστική λογοδιάρροια, η οποία μετατρέπει την ταινία του σε stand up comedy. Δεύτερον, οι διαρκείς ανατροπές και τραμπάλες του. Και τρίτον- το καλύτερο- το γεγονός ότι αποκαλύπτει το δικό του ψυχογράφημα, της δικής του καλλιτεχνικής σχιζοφρένειας. Αν κάποιος υπολογίσει πως η εν λόγω ιστορία λαμβάνει χώρα πριν από τη δεκαετία του ογδόντα (όταν ο πολιτικός και κοινωνικός προβληματισμός κατέκλυζαν σαν τσουνάμι κάθε μορφή τέχνης), τότε όχι μόνο καλλιτέχνης αλλά προφήτης. Γι΄ αυτό αντέχει!

«Ο νευρικός εραστής»

Ανάμεσα στις top στιγμές του Γούντι Άλεν Του 1977, αλλά σημερινό χωρίς ρυτίδα καμιά

ΒΑΘΜΟΙ = 8

(θα το ξαναδώ)