[ Πρόσωπα ] Ο στρατιώτης και η μάσκα

Ο Ισραηλινός σκηνοθέτης Άβι Μογκράμπι ζήτησε από έναν στρατιώτη που είχε σκοτώσει εν ψυχρώ, ως αντίποινα, δύο Παλαιστίνιους να αφηγηθεί την ιστορία του μπροστά στην κινηματογραφική κάμερα.

Εκείνος δέχθηκε, με την προϋπόθεση να έχει το πρόσωπό του καλυμμένο. «Αν του φορούσα μια μαύρη μάσκα με τρύπες στα μάτια, θα έμοιαζε με τρομοκράτη», λέει ο Μογκράμπι. Γι΄ αυτό ζήτησε τη βοήθεια του Άβι Μουσέλ, ενός «μάγου» των ειδικών εφέ, ο οποίος «εφάρμοσε» εκ των υστέρων στο πρόσωπο του στρατιώτη μάσκες φτιαγμένες στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, μία για καθεμιά από τις τρεις αφηγήσεις του. Έτσι έγινε το ισραηλινό ντοκιμαντέρ «Ζ32», που παρουσιάστηκε εκτός συναγωνισμού στο Φεστιβάλ της Βενετίας. Ένα ντοκιμαντέρ-μιούζικαλ καλύτερα, στο οποίο ακόμη και ο ίδιος ο σκηνοθέτης εκφράζει τη γνώμη του τραγουδώντας. «Μια τραγωδία μιούζικαλ-ντοκιμαντέρ» είναι άλλωστε ο υπότιτλος του «Ζ32»- ο τίτλος είναι από τον αριθμό του φακέλου στο αρχείο της ένωσης «Σπάζοντας τη σιωπή», στην οποία στρατιώτες καταθέτουν μαρτυρίες για τη στρατιωτική δράση του Ισραήλ στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Στην αρχή βλέπει κανείς μόνο τα μάτια και το στόμα, αφηγείται η απεσταλμένη της «Λα Ρεπούμπλικα» στη Βενετία. Το υπόλοιπο πρόσωπο είναι εντελώς θολό όση ώρα ο νεαρός αφηγείται ότι αρκετά ειδικά σώματα του ισραηλινού στρατού μένουν επίτηδες πλήρως ανενεργά με στόχο οι στρατιώτες να συσσωρεύσουν ακόμη μεγαλύτερη ενέργεια και μίσος. Μετά μια μάσκα του καλύπτει το πρόσωπο. Όμως μόνον όταν αγγίζει το μέτωπό του ή όταν καπνίζει καταλαβαίνει κανείς ότι το πρόσωπο αυτό δεν είναι το δικό του (επειδή το χέρι εξαφανίζεται πίσω από τη μάσκα). Ο τόνος αλλάζει όταν είναι με την αγαπημένη του, μια ειρηνίστρια, το πρόσωπο της οποίας είναι κι αυτό καλυμμένο από την ηλεκτρονική μάσκα. Εκείνη τον προκαλεί, του λέει πως αυτό που προτιμούν οι Ισραηλινοί στρατιώτες είναι να πυροβολούν Άραβες. Εκείνος δεν απαντά, όμως λίγο πριν είχε πει πως, μετά την υποχρεωτική αδράνεια, ήταν έτοιμος να πυροβολήσει ό,τι έβλεπε μπροστά του, «ακόμη κι ένα 5χρονο παιδί».

Γεννημένος το 1956, ο Άβι Μογκράμπι έχει σπουδάσει Φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και κινηματογράφο στη Σχολή Καλών Τεχνών Ραμάτ Χασαρόν. «Στην αρχή σκεφτόμουν να μετατρέψω το φιλμ σε όπερα, μετά προτίμησα τα τραγούδια. Έκανα έναν χρόνο για να τα γράψω», εξήγησε μετά την προβολή της ταινίας. «Για έναν σκηνοθέτη είναι ήδη δύσκολο να εκφράζει στην ταινία μια άμεση άποψη. Φανταστείτε όταν πρέπει να την εκφράσει με μουσική… Από την άλλη όμως, έπρεπε να εξηγήσω. Το θέμα ήταν τι ακριβώς έκανα. Μήπως κάλυπτα έναν εγκληματία πολέμου; Πιστεύω πως αυτές οι μάσκες δημιουργούν και ένα ζήτημα ταυτότητας. Μετά την πρεμιέρα στο Τελ Αβίβ, ένας κύριος με πλησίασε και μου είπε: “Ο στρατιώτης είναι εδώ, στην αίθουσα, είμαι σίγουρος ότι τον είδα”».