Μαύρα σύννεφα σε Ευρώπη, Ασία, ΗΠΑ

Αντιμέτωπη με σημαντική επιβράδυνση ή ακόμη και με ύφεση βρίσκεται πλέον η παγκόσμια οικονομία. Μετά τη σημαντική επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας στις ΗΠΑ, τώρα «φρένο» μπαίνει και στην οικονομία της Ασίας και της Ευρώπης δημιουργώντας εκρηκτικό κοκτέιλ για τη συνέχεια. Το υψηλό κόστος στην ενέργεια από το ράλι του πετρελαίου, τα μεγάλα προβλήματα των τραπεζών λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης που έχουν πλήξει καίρια τα χρηματιστήρια και η μείωση στην κατανάλωση αποτελούν τους κύριους τρεις παράγοντες που απειλούν με ύφεση την οικονομία του πλανήτη. Γιατί ενώ μέχρι σήμερα όλοι ήλπιζαν ότι η επιβράδυνση στις ΗΠΑ θα αντισταθμιστεί από την οικονομική ανάπτυξη σε Ασία και Ευρώπη, τώρα οι προσδοκίες αυτές φαίνεται ότι διαψεύδονται. Όπως εκτιμά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται φέτος να κάνει βουτιά στο 4,1% από 5% το 2007. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του ΔΝΤ, «η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε ένα πολύ δύσκολο σημείο επειδή έχει εγκλωβιστεί μεταξύ της μείωσης της ζήτησης στις ανεπτυγμένες οικο νομίες και της έκρηξης του πληθωρισμού παντού».

Βουτιά στην οικονομία παγκοσμίως
Στην Ασία η μεγαλύτερη οικονομία, η Ιαπωνία, ανακοίνωσε μείωση του ΑΕΠ 2,4% σε ετήσια βάση το διάστημα Απριλίου- Ιουνίου 2008. Η οικονομία στη Γερμανία το δεύτερο τρίμηνο συρρικνώθηκε 0,2%, ενώ Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία και Βρετανία βρίσκονται ένα βήμα πριν από την ύφεση. Όπως λέει ο επικεφαλής οικονομολόγος της ιταλικής τράπεζας UniCredit, Μάρκο Ανουνσιάτα, η οικονομία στην Ευρώπη το 2009 θα βρεθεί σε πολύ χειρότερη κατάσταση σε σύγκριση με το 2008. Ακόμη και η Κίνα και η Ινδία που τα τελευταία χρόνια είχαν σημειώσει ανάπτυξη με διψήφιους ετήσιους ρυθμούς τώρα αρχίζουν κι αυτές να αντιμετωπίζουν προβλήματα, καθώς παγκοσμίως η ζήτηση για προϊόντα μειώνεται. Με την παγκοσμιοποίηση των αγορών, για να κατασκευαστεί σήμερα ένα αυτοκίνητο στην Κίνα πρέπει κάποιος να προμηθεύσει τη χώρα με ατσάλι το οποίο παράγεται σε χαλυβουργίες που καίνε λιθάνθρακα ο οποίος εξορύσσεται στην Αυστραλία. Για να εξορυχθεί ο λιθάνθρακας αυτός χρησιμοποιούνται τεράστια φορτηγά τα οποία κατασκευάζονται από εξαρτήματα που προέρχονται από δεκάδες χώρες. Κάθε μείωση στη ζήτηση ενός προϊόντος φρενάρει τη ζήτηση σε

Η ενοποίηση των οικονομιών και των αγορών φέρνει ευημερία όταν όλα πάνε καλά, αλλά και σημαντικές προκλήσεις όταν δημιουργούνται προβλήματα

σειρά άλλων, καθώς αν μειωθεί η ζήτηση για αυτοκίνητα από την Κίνα θα μειωθεί η ζήτηση σε όλη την παραπάνω αλυσίδα παραγωγής.

Ο παράγοντας των νομισμάτων
Το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο από ό,τι αρχικά φαινόταν, καθώς έχει διπλή πτυχή: Η απειλή της ύφεσης στην ευρωπαϊκή οικονομία έχει προκαλέσει εξασθένηση του ευρώ από τα πρόσφατα υψηλά του, προκαλώντας ανάκαμψη του δολαρίου. Οι εξαγωγές προϊόντων από τις ΗΠΑ σε άλλες χώρες ήταν αυτές που είχαν βοηθήσει την αμερικανική οικονομία να μη βυθιστεί σε ύφεση. Πράγματι, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ είναι πολλά. Μείωση στην κατανάλωση, φούσκα στις τιμές των ακινήτων, χρηματοπιστωτική κρίση. Τώρα όμως με την εξασθένηση του ευρώ και την ενίσχυση του δολαρίου το «μαξιλάρι» για την αμερικανική οικονομία χάνεται. «Οι εξαγωγές ήταν εκείνες που μας είχαν σώσει από την καταστροφή», λέει ο πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του προέδρου των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον, Μάρτιν Μπέιλι. Το ισχυρό δολάριο κάνει λιγότερο ανταγωνιστικά τα αμερικανικά προϊόντα που πωλούνται σε τρίτες χώρες. Ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ Κένεθ Ρογκόφ, είναι ακόμη πιο καυστικός αποδίδοντας την ενίσχυση του αμερικανικού νομίσματος στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άλλες χώρες και όχι στη βελτίωση των συνθηκών στις ΗΠΑ: «Δεν βελτιώνεται η κατάσταση στις ΗΠΑ, αλλά επιδεινώνεται στον υπόλοιπο κόσμο», λέει. Η δεύτερη πτυχή του προβλήματος είναι ότι μεσούσης της οικονομικής και χρηματοοικονομικής κρίσης που αρχίζει τώρα να εξαπλώνεται παντού, μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που έχουν μεγάλες απώλειες από τις επενδύσεις σε subprimes δυσκολεύονται να βρουν χρηματοδότηση σε όλο τον κόσμο. Είναι πλέον πολύ πιο δύσκολο για τη Lehman Βrothers να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση που αναζητούσε σε ασιατικές χώρες. Επίσης οι γιγαντιαίες αμερικανικές τράπεζες που ειδικεύονται στη χορήγηση στεγαστικών δανείων, η Fannie Μae και η Freddie Μac, οι οποίες βρίσκονται ένα βήμα πριν από την καταστροφή, θα δυσκολευτούν τώρα πολύ περισσότερο να βρουν χρηματοδότηση από το εξωτερικό (εκτός ΗΠΑ).


Σε τροχιά ύφεσης μπαίνει και η Βρετανία

Η Βρετανία μπήκε κι αυτή στη λίστα των ευρωπαϊκών χωρών που βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με το φάσμα της ύφεσης.

Η ανάπτυξη του ΑΕΠ στη Βρετανία το δεύτερο τρίμηνο του 2008 ήταν μηδενική, γεγονός που κάνει οικονομολόγους, τραπεζίτες και στελέχη της κυβέρνησης να φοβούνται πως η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια οικονομική ύφεση αντίστοιχη με αυτή που είχε ζήσει στις αρχές της δεκαετίας του ΄90. Όπως προειδοποίησε μάλιστα ο επικεφαλής των αρμόδιων εποπτικών αρχών του χρηματιστηρίου και των τραπεζών στη Βρετανία, της FSΑ, κ. Ηector Sants, οι αγορές χρήματος δεν έχουν ακόμη δεχτεί όλο το σοκ από τις εξελίξεις στην πραγματική οικονομία, υπονοώντας ότι τα χειρότερα για τις αγορές μπορεί να βρίσκονται μπροστά μας. Προειδοποίησε μάλιστα τις τράπεζες να προετοιμαστούν για να αντιμετωπίσουν τυχόν μεγαλύτερη κρίση που είναι πιθανόν να ξεσπάσει το επόμενο διάστημα. Χαρακτηριστικό της κρίσης αυτής μπορεί να είναι μια περαιτέρω υποχώρηση 25% στις τιμές των ακινήτων στη χώρα.

Η μέση τιμή των ακινήτων στη Βρετανία υποχώρησε τον Ιούλιο 8,8% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο περσινό μήνα και είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί από το 1983 και μετά.

Την ίδια στιγμή η Τράπεζα της Αγγλίας βρίσκεται σε δύσκολη θέση να δράσει, επειδή οι υψηλές τιμές της ενέργειας έχουν προκαλέσει μεγάλη άνοδο στον πληθωρισμό, ενώ την ίδια στιγμή η οικονομική ανάπτυξη έχει κυριολεκτικά μηδενιστεί.