Τα κακά παιδιά του κυβερνοχώρου

Ένα απόγευμα την άνοιξη του 2006, για λόγους άγνωστους σε εκείνους που τον ήξεραν, ο Μίτσελ Χέντερσον, μαθητής της Α΄ Γυμνασίου στο Ρότσεστερ της Μινεσότα, πήρε ένα όπλο από την ντουλάπα των γονέων του και αυτοκτόνησε με έναν πυροβολισμό στο κεφάλι. Το επόμενο πρωί, οι συμμαθητές του Μίτσελ συγκεντρώθηκαν στο γυμναστήριο του σχολείου για να πενθήσουν.
Δημιούργησαν ένα εικονικό μνημείο στο ΜySpace και το στόλισαν με αναμνήσεις. Κάποιος έγραψε ότι ο Μίτσελ ήταν «ένας ήρωας που δέχθηκε αυτήν τη σφαίρα, αφήνοντάς μας όλους πίσω. Μα τον Θεό, πόσο θα θέλαμε να σβήσουμε αυτό που έγινε!».

Κάποιος έστειλε με e-mail το απόκομμα της νεκρολογίας του Μίτσελ στην τοπική εφημερίδα στο ΜyDeathSpace. com, μια ιστοσελίδα του Ίντερνετ που συνδέεται με τις σελίδες του ΜySpace για τους αποβιώσαντες. Εκεί πρόσεξαν τη σελίδα του Μίτσελ τα τρολ που συχνάζουν σε έναν τόπο ανάρτησης μηνυμάτων στο Ίντερνετ γνωστό ως /b/. Η επισκεψιμότητά του ξεπερνά τα 200 εκατομμύρια κάθε μήνα. Μια ανάρτηση στο /b/ αποτελείται από μια εικόνα και μερικές γραμμές κειμένου. Σχεδόν όλοι υπογράφουν ως «ανώνυμος». Ο πίνακας ανακοινώσεων μοιάζει με τους εσωτερικούς τοίχους μιας τουαλέτας σε γυμνάσιο- γεμάτος πρόστυχα μηνύματα.

Παραλογισμός. Κάτι σχετικό με τον Μίτσελ Χέντερσον διασκέδασε τους θαμώνες του/b/. Βρήκαν ιδιαίτερα αστεία μια αναφορά στην ιστοσελίδα του νεαρού για ένα χαμένο iΡod. Ο Μίτσελ Χέντερσον- αποφάσισε το/b/- είχε αυτοκτονήσει για ένα χαμένο iΡod. Μέσα σε λίγες ώρες, μια πλειάδα ανωνύμων τύλιγαν την τραγωδία του θανάτου του Μίτσελ με παραλογισμό. Κάποιος χάκερ μπήκε στη σελίδα του Μίτσελ στο ΜySpace και έκανε το πρόσωπό του να μοιάζει με ζόμπι. Κάποιος τοποθέτησε ένα iΡod στον τάφο του Χέντερσον, τράβηξε μια φωτογραφία και την ανέβασε στο/b/.

Στο ΥouΤube εμφανίστηκε ένα βίντεο αναπαράστασης της αυτοκτονίας του Χέντερσον στο οποίο εμφανιζόταν και ένα σπασμένο iΡod.

Το τηλέφωνο άρχισε να χτυπά στο σπίτι των Χέντερσον.

«Ακούγονταν σαν παιδιά», διηγείται ο πατέρας του Μίτσελ, ο 44χρονος Μαρκ Χέντερσον, στέλεχος σε εταιρείας πληροφορικής. «Έλεγαν: “γεια, είμαι ο Μίτσελ, είμαι στο νεκροταφείο”, “έχω το iΡod του Μίτσελ”, “γεια, είμαι το φάντασμα του Μίτσελ, η μπροστινή πόρτα είναι κλειδωμένη. Μπορείτε να μου ανοίξετε;”. Τα τηλεφωνήματα συνεχίστηκαν επί ενάμιση χρόνο». Ξεκίνησε αθώα.
Στο τέλος της δεκαετίας του 1980 οι χρήστες του Ίντερνετ υιοθέτησαν τη λέξη «τρολ» προκειμένου να χαρακτηρίσουν κάποιον ο οποίος σκόπιμα παρενοχλεί τις διαδικτυακές κοινότητες. Στις αρχές το τρόλινγκ ήταν σχετικά αθώο, όσοι το έκαναν υιοθετούσαν αυτό που η Τζούντιθ Ντόνα, καθηγήτρια του ΜΙΤ χαρακτηρίζει «ψευδοαφελή» τακτική, έκαναν ηλίθιες ερωτήσεις και παρακολουθούσαν ποιος θα τσίμπαγε το δόλωμα. Σήμερα, καθώς η συναισθηματική μας επένδυση στο Ίντερνετ έχει αυξηθεί ραγδαία, το τρόλινγκ έχει εξελιχθεί από μοναχικό αστείο σε ομαδικό κυνήγι. Οι τρολ χρησιμοποιούν τα «lulz», μια αλλοίωση του lol (laughing out loud- δυνατό γέλιο). Το lulz σημαίνει τη χαρά από την παρενόχληση της συναισθηματικής ισορροπίας ενός χρήστη. «Το lulz είναι να παρακολουθείς κάποιον να χάνει το μυαλό του μπροστά στο κομπιούτερ, 2.000 μίλια μακριά ενώ εσύ κάνεις τσατ με φίλους και γελάτε», περιγράφει ένας πρώην τρολ.

Η τεχνολογία, απ΄ ό,τι φαίνεται, δεν τιθασεύει μόνο τη σοφία του πλήθους αλλά μπορεί και να υποδαυλίσει το μίσος.


Στον πλανήτη Ίντερνετ υπάρχει πολύ μίσος

Γιατί κάποιος να προκαλέσει τόσο πόνο και αγωνία σε έναν αθώο άγνωστο; Είναι εύκολο να κατηγορήσουμε την τεχνολογία, η οποία αυξάνει το φάσμα της επικοινωνίας μας ενώ στερεί από τους χρήστες κάποιες ανθρώπινες ιδιότητες. Όμως αυτό δεν εξηγεί την αρχική παρόρμηση για το τρόλινγκ, η οποία φαίνεται να βασίζεται σε μια καταστροφική ανθρώπινη επιθυμία την οποία πολλοί αισθάνονται αλλά λίγοι την εκφράζουν. Απ΄ ό,τι φαίνεται υπάρχει πολύ μίσος εκεί έξω.

Εκατομμύρια άνθρωποι υιοθετούν ψεύτικες ταυτότητες. Είμαστε έτοιμοι για ένα Ίντερνετ όπου οι εκπρόσωποι του νόμου θα παρακολουθούν λεπτομερώς κάθε ανταλλαγή μηνυμάτων ή σχολίων έτοιμοι να παρέμβουν σε κάθε υπόνοια βίαιης πράξης; Μάλλον όχι. Υπάρχει λοιπόν τρόπος να αντιμετωπιστεί το τρόλινγκ; Μία λύση που αποδείχτηκε αποτελεσματική είναι η «αποφωνηεντοποίηση»- οι υπεύθυνοι των ιστοσελίδων με ανακοινώσεις βγάζουν τα φωνήεντα από επιθετικά σχόλια, κάτι που δίνει στον τρολ τη δημοσιότητα που θέλει αλλά ταυτόχρονα αλλοιώνει το μήνυμά του.

Κάποιοι λένε ότι το τρόλινγκ θα σταματήσει μόνο όταν το κοινό σταματήσει να το παίρνει στα σοβαρά. Κανείς δεν πρέπει να θεωρεί σημαντικά ανώνυμα σχόλια που διαβάζει στο Ίντερνετ.


«Πατάω τα κουμπιά των ανθρώπων»

O Τζέισον Φορτιούνι είναι, ίσως, ό,τι πιο κοντινό σε εκπρόσωπο που διαθέτει αυτό το κίνημα των ανώνυμων προβοκατόρων. Τριάντα ετών, φτιάχνει σελίδες του Ίντερνετ και προγραμματίζει, αλλά το πάθος του είναι το τρόλινγκ, «να πατάω τα κουμπιά των ανθρώπων» όπως λέει. Χαρακτηρίζει τα όσα κάνει «πειράματα», κοινωνιολογικές έρευνες της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Το φθινόπωρο του 2005 έβαλε μια ψεύτικη αγγελία στο Craigslist, ως γυναίκα που ζητούσε «στρέιτ σκληρούς κυρίαρχους μυώδεις άνδρες».

Περισσότεροι από 100 άνδρες απάντησαν. Ο Τζέισον ανάρτησε τα ονόματα, τις φωτογραφίες τους, τα e-mail και τον αριθμό τηλεφώνων τους στο μπλόγκ του, αποκαλώντας το «Πείραμα Craigslist». Αυτό έκανε τον Φορτιούνι τον πιο διάσημο «κακό» του Ίντερνετ στις ΗΠΑ μέχρι τον Νοέμβριο του 2007, όταν τον επισκίασε η αυτοκτονία της Μεγκαν Μάγιερ.

Η Μάγιερ, ένα 13χρονο κορίτσι από το Μιζούρι, κρεμάστηκε με μια ζώνη έπειτα από τα σκληρά μηνύματα που έλαβε από ένα αγόρι με το οποίο φλέρταρε μέσω του ΜySpace. Το αγόρι δεν ήταν αληθινό, βρήκαν οι αστυνομικοί, αλλά δημιούργημα της Λόρι Ντριου, μητέρας μιας φίλης της Μέγκαν Μάγιερ. Η Ντριου αργότερα δήλωσε ότι ήθελε να μάθει εάν η Μέγκαν κουτσομπόλευε την κόρη της. Απειλές. Το «Πείραγμα Craigslist» του Φορτιούνι δεν στέρησε από τα θύματά του μόνο την ιδιωτική τους ζωή. Δύο εξ αυτών, λέει, έχασαν την δουλειά τους και τουλάχιστον ένας έχασε τη φιλενάδα του. Ένας άλλος τού έκανε μήνυση και αφότου έλαβε απειλές κατά της ζωής του, ο Φορτιούνι έσβησε την πραγματική του διεύθυνση και το τηλέφωνό του από το Ίντερνετ.

«Οποιοσδήποτε γνωρίζει ποιος είσαι και πού βρίσκεσαι, αποτελεί τρύπα στο σύστημα ασφαλείας» λέει. «Έχω όπλο και οδό διαφυγής. Εάν κάποιος έρθει, είμαι έτοιμος».