[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Η προοπτική της Αριστεράς στην Ευρώπη

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ οι προοπτικές της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς σήμερα; Το ερώτημα αυτό αποτέλεσε κεντρικό ζήτημα συζήτησης στο ετήσιο τριήμερο προβληματισμού του ΟΠΕΚ (Ομίλου Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας μας), που πραγματοποιήθηκε στον Πύργο. Στην προσπάθεια για απάντηση σε αυτό το κρίσιμο ερώτημα συνέβαλαν γόνιμα πολλοί, ανάμεσά τους ο Κ. Σημίτης με μια εξόχως ενδιαφέρουσα ομιλία για την Ευρώπη, τη Δημοκρατία και τη Διαφορετικότητα. Η προοδευτική Αριστερά βρίσκεται σε κρίση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Η Κεντροδεξιά, με αποχρώσεις άκρας Δεξιάς σε ορισμένες περιπτώσεις σχεδόν μονοπωλεί την εξουσία. Γιατί όμως έχει υποχωρήσει τόσο σημαντικά, εφόσον μόλις πριν από δέκα χρόνια δεκατρείς από τις δεκαπέντε κυβερνήσεις στην τότε Ευρωπαϊκή Ένωση (των δεκαπέντε κρατών μελών ) ήσαν κεντροαριστερές/ σοσιαλδημοκρατικές; Η Κεντροαριστερά βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο επάλληλες προκλήσεις/ διαδικασίες: (i) της ευρωπαϊκής ενοποίησης και (ii) της εντεινόμενης παγκοσμιοποίησης. Πρέπει επομένως να απαντήσει και να προσαρμοστεί στις διαδικασίες αυτές. Ωστόσο, η προσαρμογή αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Μπροστά στην αδυναμία αυτή, η Κεντροαριστερά στρέφεται ενάντια στις διαδικασίες αυτές. Καταδικάζει ή και δαιμονοποιεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη διαδικασία τόσο της ευρωπαϊκής ενοποίησης όσο και της παγκοσμιοποίησης. Και το σημαντικότερο, τείνει να αναζητά την απάντηση στην «επιστροφή στο εθνικό κράτος». Πρόκειται για την πλέον αδιέξοδη στρατηγική και για πολλούς λόγους. Κυρίως, το εθνικό πλαίσιο/ κράτος είναι το προνομιακό πεδίο για την Κεντροδεξιά, η οποία μπορεί να το αξιοποιήσει πιο αποτελεσματικά ως απάντηση στην πρόκληση της παγκοσμιοποίησης. Και αυτό ακριβώς κάνουν οι Σ. Μπερλουσκόνι και Ν. Σαρκοζί (στην Ιταλία και τη Γαλλία αντίστοιχα), οι οποίοι όχι μόνο δεν εμφανίζονται ως φανατικοί ιεραπόστολοι του νεοφιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης, αλλά ανοιχτά προωθούν προστατευτικές πολιτικές. Η Κεντροαριστερά δεν μπορεί να παγιδευτεί στη λογική «της επιστροφής στο εθνικό κράτος». Πρέπει να αναζητήσει τη στρατηγική στη δημιουργική αξιοποίηση των ιστορικών διαδικασιών και κυρίως της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Μια σύγχρονη Κεντροαριστερά πρέπει να είναι «ευρωπαϊκή» για να είναι προοδευτική. Γιατί προοδευτική Κεντροαριστερά εθνικιστικής λογικής δεν μπορεί να υπάρξει.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ