Κρητική παράδοση με τζαζ διάθεση και κέφι

Κρητική παράδοση σημαίνει και σήμερα και καθημερινότητα και μέλλον, λένε (με αποδείξεις) οι συντελεστές της μεγάλης γιορτής «Η Κρήτη των Ονείρων» στο Θέατρο Βράχων
Η παράδοση δεν έχει σχέση με το φολκλόρ. Ο Γιάννης και ο Γιώργος Μεγαλακάκης, ερευνητές, χορευτές και ιδρυτές του Κέντρου Έρευνας και Διδασκαλίας Κρητικών Χορών, αναζητούν τις ρίζες της κρητικής παράδοσης κι εκείνες τις λεπτές αποχρώσεις που κάνουν τη διαφορά.

Στη μουσικοχορευτική παράσταση «Η Κρήτη των Ονείρων», απόψε στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» του Βύρωνα, θα χορέψουν από τους πιο σπάνιους μέχρι και τους πλέον διαδεδομένους χορούς, «με τη διαφορά ότι εμείς έχουμε καταγράψει τους χορούς αυτούς έτσι όπως είναι στην πραγματικότητα κι όχι με τα εντυπωσιακά εφέ που βλέπουμε συνήθως από τις σχολές χορού».

Μαζί τους θα έχουν και μια ομάδα εξαιρετικών μουσικών από την Κρήτη, το σχήμα του λυράρη και τραγουδιστή Γιάννη Ξυλούρη (Ψαρογιάννης)- αδελφός του Νίκου Ξυλούρη και του Ψαραντώνη- ο οποίος μέσα στη 40χρονη πορεία του έχει γράψει τη δική του ιστορία στη μουσική παράδοση της Κρήτης.

«Παράδοση δεν σημαίνει μόνο παρελθόν», εξηγεί ο Γιάννης Μεγαλακάκης. «Ο χορός και το τραγούδι είναι συνδεδεμένα άμεσα με την καθημερινότητά μας, γι΄ αυτό και μέσα από κάθε χορό ή τραγούδι, ανακαλύπτεις τις κοινωνικές και ιστορικές διαφορές της κάθε περιοχής». Μέσα στο πνεύμα αυτό, ο αυτοσχεδιασμός και η συνύπαρξη εποχών είναι μέσα στο παιχνίδι. Ο ανιψιός του Γιάννη Ξυλούρη, ο γνωστός Ψαρογιώργης- από τους σημαντικότερους λαουτιέρηδες και τραγουδιστές της σημερινής γενιάς- συμμετέχει και αυτός στο σχήμα του θείου του και θα παίξει δικά του κομμάτια (μέρος των πειραματισμών του με το δικό του σχήμα ή τις συνεργασίες του με τον Ψαραντώνη, τον Αχιλλέα Περσίδη και τον Γιάννη Αγγελάκα). Και βέβαια σε μια σύναξη Ξυλούρηδων, δεν θα μπορούσε να λείπει ο Ψαραντώνης.

Τραγούδι και χορός. Χοροί με όλες τις τοπικές παραλλαγές, τα ιδιώματα, τις αποχρώσεις «και τα αληθινά κοστούμια που είναι πάρα πολλά», λέει ο Γιάννης Μεγαλακάκης. «Στα τουριστικά συγκροτήματα βλέπεις μια ομοιομορφία ακόμη και στις στολές. Και μια τάση εύκολου εντυπωσιασμού- μαχαίρια ας, πούμε… Χορός με μαχαίρι στη ζώνη δεν υπάρχει στην Κρήτη».

Ή για να κάνει ο χορευτής μια φιγούρα, συνεχίζει, ξεφεύγει από τον κύκλο και βγαίνει μπροστά. Δεν γίνεται ομοιόμορφα και ταυτόχρονα απ΄ όλους τους χορευτές, όπως βλέπουμε στα τουριστικά συγκροτήματα. «Φιγούρα σημαίνει αυτοσχεδιασμός», λέει. «Και αυτοσχεδιασμός σημαίνει συναίσθημα.

Βγαίνει μπροστά και χορεύει μόνος. Νιώθει και αυτοσχεδιάζει».

Ο Γιάννης και ο Γιώργος, λίγο πάνω από τα 30 σήμερα (είναι δίδυμοι), ίδρυσαν πέρυσι το Κέντρο Έρευνας και Διδασκαλίας Κρητικών Χορών (στην Ηλιούπολη), με σκοπό να στεγάσουν τα αρχεία τους, να διδάξουν χορούς, αλλά και να κάνουν τον χώρο τους κέντρο διαλέξεων και έρευνας. Μέσα στις δραστηριότητές τους είναι και η έκδοση του CD και DVD «Όταν Ακούω Κρήτη», όπου καταγράφονται σπάνιοι χοροί και παραδοσιακά τραγούδια.

ΙΝFΟ

«Η Κρήτη των Ονείρων», Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» (Βύρωνας), θέαμα με κρητικούς χορούς και τραγούδια. Συμμετέχουν: Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης), Γιώργης Ξυλούρης (Ψαρογιώργης).
Φιλική συμμετοχή:
Ψαραντώνης και Μάνος Πυροβολάκης. Τηλ. 210-7626.438.

«Άλλο ψευτονταηλίκι, άλλο μερακλίκι»

Η συζήτηση ακουμπάει δύσκολα σημεία, για τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των Κρητικών, το απείθαρχο ταμπεραμέντο τους, την αλλοίωση που έχει φέρει στο νησί ο σύγχρονος τρόπος ζωής. «Άλλο ψευτονταηλίκι, άλλο μερακλίκι», λέει ο Γιάννης Μεγαλακάκης. «Μερακλίκι σημαίνει μέτρο, σημαίνει να είσαι αγαπητός. Να φέρεσαι ωραία, να ντύνεσαι ωραία, να έχεις τρόπους. Αυτό εκφράζεται και μέσα από τον χορό- μόνο που δεν έχει σχέση μόνο μ΄ αυτόν, αλλά και την ίδια τη ζωή».

Στην ομάδα που θα δούμε περιλαμβάνονται 17 χορευτές που έχουν μια ευρύτατη γκάμα ρεπερτορίου, «ακόμη και χορούς που είναι άγνωστοι». «Κάνουμε έρευνα επί τόπου. Οδοιπορικά σε χωριά, βιντεοσκόπηση ηλικιωμένων Κρητών: γλέντια, συνήθειες και έθιμα από τη ζωή τους… Μας ενδιαφέρει να βρούμε τη συνέχεια, να αναδείξουμε τα συναισθήματα, τον χαρακτήρα κάθε περιοχής. Και όσο ψάχνουμε τόσο συνειδητοποιούμε τον πλούτο που είναι ανεξάντλητος».