Χρήμα / Αγορά

Μικραίνει το καλάθι των νοικοκυριών

Πηγαίνουν για ψώνια με λίστα, αναζητούν προσφορές και έχουν μειώσει στο ελάχιστο τις αυθόρμητες αγορές τους. Οι συνεχείς αυξήσεις των τιμών των τροφίμων τους τελευταίους μήνες έχει φέρει τους καταναλωτές και τους επιχειρηματίες στα όρια νευρικής κρίσης. Μάλιστα οι προβλέψεις για περαιτέρω αύξηση των τιμών των τροφίμων και την επόμενη διετία κάνει ακόμα πιο έντονο το πρόβλημα. Σύμφωνα με έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου της Αθήνας για την καταναλωτική συμπεριφορά στα σούπερ μάρκετ, η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ μειώθηκε 12% μέσα σε έναν χρόνο εξαιτίας των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά και από 71,5 ευρώ που ήταν το 2007 σήμερα είναι 63 ευρώ.

Οι επιχειρήσεις βρίσκονται σε κατάσταση πανικού, καθώς βλέπουν τους πελάτες τους να είναι ιδιαίτερα διστακτικοί στις αυθόρμητες αγορές, να αναζητούν προσφορές και να βάζουν ως πρώτη επιλογή την τιμή σε σχέση με την ποιότητα των προϊόντων. «Οι αλλεπάλληλες αυξήσεις στις τιμές των πρώτων υλών έχουν δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στην αγορά και μείωση της ζήτησης», λέει ο διευθύνων σύμβουλος της Νestle και πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων κ. Ευάγγελος Καλούσης. «Είναι γεγονός ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις στην Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωπες με μια δύσκολη συγκυρία. Από τη μια πλευρά οι καταναλωτές είναι κάτω από μεγάλες πιέσεις, καθώς η οικονομική κρίση μειώνει την αγοραστική τους δύναμη και τους κάνει πιο διστακτικούς. Από την άλλη, βλέπουμε στη διεθνή αγορά μια αλυσίδα διαδοχικών αυξήσεων στην τιμή της ενέργειας και των πρώτων υλών. Το πετρέλαιο και τα παράγωγά του αυξάνονται συνεχώς και μαζί τους η τιμή υλικών συσκευασίας, λιπασμάτων κ.λπ. Το ίδιο και οι τιμές των αγροτικών και γεωργικών προϊόντων, όπως τα σιτηρά, τα σπορέλαια, οι ζωοτροφές και συνεπώς και των πρώτων υλών της βιομηχανίας τροφίμων. Αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν σοβαρά το κόστος παραγωγής και βεβαίως τις τιμές σε όλες τις χώρες της Ευρώπης».

Λιγότερα χρήματα
Σύμφωνα με την έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών για την καταναλωτική συμπεριφορά, σήμερα η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη στα σούπερ μάρκετ έχει μειωθεί στα 63 ευρώ από 71,5 ευρώ που είχε εκτιμηθεί πέρυσι, αν και αυξήθηκαν οι μηνιαίες επισκέψεις των καταναλωτών στα σούπερ μάρκετ σε 7 φορές από 6,3 που ήταν πέρσι.

Η πλειονότητα των καταναλωτών (58%) ξοδεύει έως 50 ευρώ κάθε φορά που επισκέπτεται το σούπερ μάρκετ, το 32% δαπανά από 51 έως 100 ευρώ και μόλις ένα 11% ξοδεύει περισσότερα από 100 ευρώ κάθε φορά. «Αναμφισβήτητα, η άνοδος των τιμών που καταγράφεται τελευταίως στην αγορά βασικών αγαθών και πετρελαίου αποτελεί μια πραγματικότητα που δυσχεραίνει σημαντικά την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Επιπλέον, η συνεχής άνοδος της τιμής του πετρελαίου δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στις εταιρείες, καθώς επηρεάζει τόσο τις τιμές των πρώτων υλών όσο και το κόστος μεταφοράς των προϊόντων τους σε όλη την Ελλάδα», λέει ο κ. Νίκος Χήτος, αντιπρόεδρος της Χήτος ΑΒΕΕ. Η μικρότερη δαπάνη ανά επίσκεψη συνδυάζεται με την αυξημένη μηνιαία συχνότητα επίσκεψης. Το γεγονός ότι οι καταναλωτές πηγαίνουν συχνότερα στο σούπερ μάρκετ, ξοδεύοντας λιγότερα χρήματα, αποδίδεται στην επίθεση ακρίβειας που έχουν δεχθεί τους τελευταίους μήνες και η οποία, θέλοντας και μη, τους οδηγεί σε ορθολογικοποίηση των αγορών τους. «Φροντίζουν να αγοράζουν τα προϊόντα που πραγματικά χρειάζονται και στις ποσότητες που χρειάζονται», επισημαίνει η αντιπρόεδρος της καταναλωτικής οργάνωσης ΕΚΠΟΙΖΩ. «Η μεγάλη επιτυχία που είχε το μποϊκοτάζ που διοργανώσαμε για το φρέσκο γάλα έδειξε ότι οι καταναλωτές πλέον εξετάζουν προσεκτικά τις τιμές των προϊόντων, αφού η ακρίβεια δεν τους έχει αφήσει περιθώρια για περιττά έξοδα» προσθέτει.

Προκαθορισμένες αγορές
Όπως προκύπτει από την έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, η «λίστα αγορών» έχει πλέον καθιερωθεί. Το 94,7% όσων καταναλωτών ρωτήθηκαν, δήλωσαν ότι έχουν αποφασίσει προτού πάνε στο σούπερ μάρκετ τα είδη που θα αγοράσουν. Επιπλέον, ένας στους δύο καταναλωτές έχει προκαθορισμένες προτιμήσεις για μάρκες και γνωρίζει εκ των προτέρων ποιες μάρκες θα αγοράσει. Ποιότητα, τιμή και προέλευση είναι τα βασικότερα κριτήρια επιλογής των προϊόντων και έπονται οι προσφορές.


Στροφή στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Επιπλέον η στροφή μέρους των καταναλωτών στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας δείχνει τις αλλαγές που έχουν γίνει στην αγορά. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το ποσοστό των τακτικών πελατών που δηλώνουν ικανοποιημένοι ή πολύ ικανοποιημένοι είναι 81% στις μεγάλες αλυσίδες, 64% στους discounters και 76% στα μικρά σούπερ μάρκετ. Παρότι σημαντικό ποσοστό των τακτικών πελατών των discount εκπτωτικών καταστημάτων) και των μικρών σούπερ μάρκετ δεν είναι ικανοποιημένο, παραμένει πελάτης εξαιτίας των χαμηλότερων τιμών που ενδεχομένως προσφέρουν. Μάλιστα, όπως υποστηρίζουν επιχειρηματίες από τον κλάδο του λιανεμπορίου τροφίμων, το ένα στα πέντε προϊόντα που αγοράζουν οι καταναλωτές είναι ιδιωτικής ετικέτας και σύμφωνα με εκτιμήσεις την επόμενη πενταετία το 25% του τζίρου του οργανωμένου λιανεμπορίου θα αφορά τα προϊόντα αυτά, καθώς βασικό συγκριτικό πλεονέκτημά τους είναι σαφώς η τιμή τους που είναι αρκετά χαμηλότερη έναντι των επωνύμων έστω και αν τους τελευταίους μήνες επιβαρύνθηκε αρκετά εξαιτίας των ανατιμήσεων στις πρώτες ύλες.