Χρημα / Επιτόκια

Σεισμός επιτοκίων σε δάνεια, μετοχές, ισοτιμίες

Σεισμός επιτοκίων χτυπά τους δανειολήπτες, τα χρηματιστήρια και τις επιχειρήσεις. Η νέα αύξηση στο βασικό επιτόκιο του ενιαίου νομίσματος από το 4% στο 4,25% – που όπως όλα δείχνουν θα ανακοινώσει την Πέμπτη ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Ζαν Κλοντ Τρισέκαι οι προβλέψεις για τουλάχιστον ακόμα μία άνοδο μέχρι το τέλος του έτους, προκαλούν ντόμινο επιβαρύνσεων.

Εκατομμύρια δανειολήπτες στην Ελλάδα βλέπουν το εισόδημά τους να εξανεμίζεται, καθώς οι δόσεις των δανείων τους «ροκανίζουν» πάνω από τον μισό μισθό τους, ενώ την ίδια στιγμή το ελληνικό αλλά και τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια έχουν μπει σε πτωτική δίνη, καταγράφοντας απώλειες σχεδόν 30% από την αρχή του επιτοκίου. Ο σεισμός των επιτοκίων χτυπά επίσης τις επιχειρήσεις και βάζει φρένο στην ανάπτυξη. Καθώς η «ψαλίδα» ανάμεσα στα επιτόκια του ενιαίου ευρωπαϊκού και του αμερικανικού νομίσματος διευρύνεται, η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου οδεύει ξανά προς το 1,60, τα ευρωπαϊκά- και βέβαια τα ελληνικά- προϊόντα και οι υπηρεσίες παύουν να είναι ανταγωνιστικά στις αγορές. Απόδειξη η διεύρυνση στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της χώρας, αλλά και οι απαισιόδοξες προβλέψεις για αφίξεις τουριστών, ειδικά έξω από χώρες της ευρωζώνης.

Χαράτσι 3.350 ευρώ
Εκτός προϋπολογισμού- με ανυπολόγιστες συνέπειες για την καθημερινότητά τουςέχουν βγει εκατομμύρια Έλληνες δανειολήπτες, λόγω της κούρσας των επιτοκίων τα τελευταία χρόνια. Ήδη, από τα τέλη του 2008 έχουν βιώσει οκτώ συνεχόμενες αυξήσεις στο βασικό επιτόκιο του ευρώ (από το 2% στο 4%) και τα δύο νέα άλματα στο κόστος

info

Το πανίσχυρο ευρώ έναντι του αμερικανικού νομίσματος πλήττει την εξαγωγική δραστηριότητα των εταιρειών που πουλάνε προϊόντα στις Ηνωμένες Πολιτείες

δανεισμού που αναμένονται μέχρι το τέλος του έτους σφίγγουν ακόμα περισσότερο τον κλοιό της υπερχρέωσης. Μάλιστα, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, πέρα από το να μεταφέρουν άμεσα τις αυξήσεις στα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, ανεβάζουν και τα σταθερά επιτόκια, με αποτέλεσμα να βάζουν τους πελάτες τους μεταξύ «σφύρας και άκμονος» χωρίς διέξοδο διαφυγής.

Το επιπλέον κόστος για ένα στεγαστικό δάνειο 200.000 ευρώ ξεπερνά το ποσό των 3.350 ευρώ τον χρόνο και είναι ικανό- σε συνδυασμό με το κύμα ακρίβειας που μαστίζει την αγορά- να τινάξει στον αέρα τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών, οδηγώντας τα στην υπερχρέωση. Σήμερα, πάνω από 1 εκατ. δανειολήπτες πληρώνουν σχεδόν τον μισό μισθό τους για χρέη στις τράπεζες και περισσότερα από 200.000 νοικοκυριά βρίσκονται «στο κόκκινο», αδυνατώντας να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Αναλυτικότερα, για ένα δάνειο 100.000 ευρώ διάρκειας 15 ετών, η μηνιαία δόση στα τέλη του 2005 ανερχόταν σε 690,58 ευρώ με τελικό επιτόκιο 3% (επιτόκιο ΕΚΤ 2% πλέον τραπεζικού περιθωρίου 1%). Σήμερα, για το ίδιο δάνειο το κόστος είναι 790,79 ευρώ με τελικό επιτόκιο 5% (επιτόκιο ΕΚΤ 4% πλέον τραπεζικού περιθωρίου 1%), ενώ στο τέλος του έτους θα ανέλθει στα 817,08 ευρώ, μετά την αύξηση του επιτοκίου της ΕΚΤ κατά 0,5 της μονάδας. Δηλαδή, ο δανειολήπτης θα πληρώνει επιπλέον 126,5 ευρώ ανά μήνα ή 1.518 ευρώ τον χρόνο. Ακόμα μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση για δάνειο 150.000 ευρώ για 20 χρόνια. Από τα 831,90 ευρώ στο τέλος του 2005, η μηνιαία δόση έχει εκτιναχθεί σήμερα στα 989,93 ευρώ, ενώ στο τέλος του έτος αναμένεται να φτάσει τα 1.031,83 ευρώ. Άνοδος που μεταφράζεται σε επιπλέον κόστος σχεδόν 200 ευρώ τον μήνα ή 2.400 ευρώ τον χρόνο για τους πελάτες των τραπεζών. Οι μεγαλύτεροι «χαμένοι» από την άνοδο του κόστους χρήματος είναι όσοι δανείστηκαν μεγαλύτερα ποσά για περισσότερα χρόνια. Έτσι, η δόση για ένα χρέος 200.000 ευρώ διάρκειας 25 ετών ήταν 948,42 ευρώ στο τέλος του 2005. Σήμερα ο ίδιος δανειολήπτης πληρώνει 1.169,18 και μέχρι τον Δεκέμβριο του 2008 θα πληρώνει 1.228,17 ευρώ. Δηλαδή χαράτσι 279,75 ευρώ κάθε μήνα ή συνολικά 3.357

ευρώ σε ετήσια βάση.

Βουτιά στα χρηματιστήρια
Την ίδια στιγμή, η προοπτική αύξησης των επιτοκίων που αυξάνει το κόστος του δανεισμού σε συνδυασμό με τη χρηματοπιστωτική κρίση προκαλούν βουτιά στα διεθνή χρηματιστήρια και ιδιαίτερα στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Ο γενικός δείκτης τιμών των μετοχών στο ελληνικό χρηματιστήριο υποχωρεί σχεδόν 30% περίπου από τις αρχές του έτους και έχουν κάνει φτερά 60 δισεκατομμύρια ευρώ από την κεφαλαιοποίηση της αγοράς. Τα υψηλά επιτόκια κάνουν τους επενδυτές να αναζητούν εναλλακτικές τοποθετήσεις εκτός χρηματιστηρίου.

Για παράδειγμα, τα υψηλά επιτόκια και η προοπτική να αυξηθούν ακόμη περισσότερο έχουν οδηγήσει στα ύψη τα επιτόκια των προθεσμιακών καταθέσεων (ακόμη και στο 6%), κάνοντάς τες πιο ελκυστικές από τις μερισματικές αποδόσεις που αποτελούσαν μέχρι πρόσφατα το δέλεαρ για τις επενδύσεις στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

Και φρένο στις εξαγωγές
Την ίδια στιγμή, το πανίσχυρο ευρώ έναντι του αμερικανικού νομίσματος πλήττει την εξαγωγική δραστηριότητα των ευρωπαϊκών- και των ελληνικών- εταιρειών που πουλάνε προϊόντα στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε χώρες των οποίων η πορεία των εθνικών νομισμάτων είναι στενά συνδεδεμένη με το δολάριο. Αυτό πλήττει την οικονομική ανάπτυξη και την κερδοφορία των επιχειρήσεων, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερους τριγμούς στις κεφαλαιαγορές.

Διεθνείς οίκοι όπως η Μorgan Stanley, αλλά και η Schroeder, «βλέπουν» το βασικό επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να αυξάνεται έως το 4,50% μέσα στο 2008, προκειμένου να τεθεί υπό έλεγχο ο καλπασμός του πληθωρισμού που έχει ξεπεράσει το 3,7% στην ευρωζώνη. Η πρώτη αύξηση μάλιστα (από 4% σε 4,25%) αναμένεται να πραγματοποιηθεί από τον πρόεδρο της ΕΚΤ, Ζαν Κλοντ Τρισέ, την ερχόμενη Πέμπτη 3 Ιουλίου. Ήδη στελέχη της τράπεζας με δηλώσεις τους έχουν προετοιμάσει το έδαφος για να «υποδεχθούν» οι αγορές την αύξηση στο κόστος δανεισμού.
Η κρίση φέρνει πρόωρες εκπτώσεις

Είκοσι ημέρες νωρίτερα αρχίζουν φέτος οι θερινές εκπτώσεις. Οι έμποροι της Αθήνας αποφάσισαν να μην περιμένουν έως τις 15 Ιουλίου και να ξεκινήσουν από τώρα τις μειώσεις τιμών.

Σε μια αγορά που χαρακτηρίζεται παγωμένη τους τελευταίους μήνες λόγω της οικονομικής στενότητας των νοικοκυριών και της ακρίβειας, οι έμποροι προσδοκούν την περίοδο των εκπτώσεων να τονώσουν τον τζίρο τους. Μάλιστα η πρόσκληση που έκανε στα μέλη ο Εμπορικός Σύλλογος της Αθήνας για έναρξη των εκπτώσεων 20 ημέρες νωρίτερα αλλά και η αποδοχή της από τον υπουργό Ανάπτυξης Χρήστο Φώλια- κάλεσε μάλιστα και τους άλλους εμπορικούς συλλόγους να υιοθετήσουν τη θέση αυτή-, δείχνουν την κατάσταση στην αγορά αλλά και την οικονομική δυσκολία των νοικοκυριών που περιμένουν τις εκπτώσεις για να πραγματοποιήσουν τις αγορές τους. Έτσι, ελπίζοντας να γεμίσουν τα ταμεία τους, οι εμπορικές επιχειρήσεις αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα με γενναία ποσοστά εκπτώσεων, τα οποία για τα εποχικά είδη θα φτάνουν από τις πρώτες ημέρες το 60%. Έως και 50% αναμένονται οι εκπτώσεις σε είδη ένδυσης και υπόδησης, 40% σε αξεσουάρ και είδη σπιτιού, 50% σε έπιπλα και 30% σε ηλεκτρικά.

Προβλήματα
Όμως μέχρι σήμερα, προβλήματα φαίνεται να δημιουργεί στην αγορά τόσο η ένσταση που έχουν εκφράσει ορισμένοι εμπορικοί σύλλογοι όπως του Πειραιά για έναρξη των εκπτώσεων μετά τις 15 Ιουλίου όσο και η εγκύκλιος του υπουργείου Ανάπτυξης που δίνει το δικαίωμα στους εμπόρους να αναγράφουν ποσοστά εκπτώσεων και στις προσφορές που διενεργούν.

Σε επιστολή που απέστειλε ο πρόεδρος του ΕΣΑ Παναγής Καρέλας στον υφυπουργό Ανάπτυξης Γιώργο Βλάχο επισημαίνει ότι αν αναγράφεται το ποσοστό έκπτωσης και στις προσφορές αυτό θα δίνει το δικαίωμα στις μεγάλες αλυσίδες να διενεργούν εκπτώσεις όλο τον χρόνο.


Μαύρα σύννεφα για τα σχέδια των τραπεζών

Σε τεντωμένο σχοινί βαδίζουν πλέον τα αισιόδοξα επιχειρηματικά σχέδια των κορυφαίων ελληνικών τραπεζών, καθώς η αύξηση του κόστους χρήματος και η γενικότερη κρίση βάζουν φρένο στις προβλέψεις για υψηλή ανάπτυξη και κερδοφορία τα επόμενα χρόνια.

Ήδη διεθνείς επενδυτικοί οίκοι και οι θεσμικοί επενδυτές πιέζουν ασφυκτικά τις διοικήσεις των τραπεζών να προβούν σε αναθεωρήσεις μέσα στο καλοκαίρι, αφού ανακοινώσουν τα αποτελέσματα εξαμήνου- αν αποδειχθεί ότι αδυνατούν να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους για ανάπτυξη και κερδοφορία. Ένα ενδεχόμενο που- όπως απέδειξε το πρόσφατο παράδειγμα της Coca Cola 3Εμπορεί να οδηγήσει σε κάθετη πτώση των μετοχών τους, οι οποίες έχουν ήδη δεχθεί σφυροκόπημα στο Χρηματιστήριο, χάνοντας ακόμα και πάνω από το 30% της αξίας τους από τις αρχές του έτους. Τα μεγαλύτερα ελληνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματαμέσα στο κλίμα ευφορίας που επικρατούσε μέχρι και το Καλοκαίρι του 2007- έκαναν λόγο για διπλασιασμό κερδών στο τέλος της δεκαετίας και ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης τουλάχιστον 25%, με μοχλό τις εκτός Ελλάδος επενδύσεις τους, κυρίως σε χώρες της Βαλκανικής.

Εντούτοις, οι μεγαλόπνοοι αυτοί στόχοι σκόνταψαν στην πιστωτική κρίση και πλέον οι διοικήσεις των τραπεζών παραδέχονται και επώνυμα ότι η πραγματοποίηση των στόχων τους θα είναι δύσκολη και πως- αν η αρνητική συγκυρία συνεχιστεί και μέσα στο 2009- θα καταστεί αδύνατη.