[ Δρόμοι ]

Οι επιχειρήσεις…
… που είχαν εξορμήσει τυχοδιωκτικά στο εξωτερικό, όταν η παγκοσμιοποίηση υποσχόταν μια νέα Γη της Επαγγελίας, επιστρέφουν σιγά σιγά στο σπίτι. Ο κόσμος μας, που μας έλεγαν πως είχε γίνει πολύ μικρός, ξαναγίνεται μεγάλος.

Οι αεροπορικές…
… εταιρείες κόβουν τις απευθείας πτήσεις σε μεγάλες αποστάσεις, επειδή είναι ενεργοβόρες. Ο επιβάτης δεν θα μπορεί πια να παίρνει το αεροπλάνο από το Λονδίνο και να ξυπνάει στη Σαγκάη. Και αμερικανικές επιχειρήσεις κλείνουν τα εργοστάσιά τους στο Μεξικό και αλλού και επιστρέφουν στη χώρα τους. Με αυξημένο κόστος μεταφοράς, λόγω του ακριβού πετρελαίου, τα οφέλη από τους μισθούς πείνας των Κινέζων εργατών γίνονται μηδαμινά. Η εφημερίδα «Γουόλ Στριτ Τζόρναλ» καταγράφει ένα κύμα φυγής αμερικανικών επιχειρήσεων από τις εξωτικές αγορές όπου τις είχαν οδηγήσει οι σειρήνες της παγκοσμιοποίησης: χαλυβουργικές επιχειρήσεις, βιομηχανίες μπαταριών, εταιρείες επίπλων και κλιματιστικών, που είχαν πετάξει χιλιάδες ντόπιους εργαζόμενους στον δρόμο για να κυνηγήσουν υπερκέρδη στο εξωτερικό.

Το παγκόσμιο…
… εμπόριο δεν πηγαίνει καλά: το 2006 είχε αύξηση 8,6%, αλλά φέτος θα περιοριστεί στο 4,5%. Τι συμβαίνει; Ο κόσμος ξαφνικά έπαψε να μικραίνει. Γίνεται ολοένα και πιο μεγάλος. Κοντεύει να φτάσει τις διαστάσεις που είχε πριν από τριάντα χρόνια, όταν τα εθνικά σύνορα ήταν ακόμη όρθια. Ο «θάνατος των αποστάσεων», όπως τον είχαν πει, μπορεί να ισχύει ακόμη σε ό,τι αφορά τις τηλεπικοινωνίες και το Ίντερνετ, στο «παγκόσμιο χωριό». Μα, όταν δεν πρόκειται για λόγια ή για κείμενα του αέρα, αλλά για χειροπιαστά αγαθά, εμπορεύματα και πρόσωπα, οι αποστάσεις αρχίζουν να ξαναγίνονται μεγάλες. «Η παγκοσμιοποίηση είναι αναστρέψιμη», λένε οι οικονομολόγοι Τζεφ Ρούμπιν και Μπέντζαμιν Ταλ σε έρευνα που έκαναν για λογαριασμό της CΙΒC, της μεγαλύτερης καναδικής τράπεζας επενδύσεων. Η κυριότερη αμφισβήτηση της παγκοσμιοποίησης προέρχεται σήμερα από την άνοδο της τιμής του πετρελαίου. Το 90% του παγκόσμιου εμπορίου (σε τόνους) ταξιδεύει σε όλον τον κόσμο με πλοία. Με τόσο ακριβό πετρέλαιο, όμως, το να έχει ένας δυτικός μια επιχείρηση στην Κίνα δεν είναι πια ευχή, αλλά κατάρα. «Η απελευθέρωση του εμπορίου και της τεχνολογίας μπορεί να έκανε τον κόσμο να φαίνεται μικρός σαν το πιάτο μας», γράφουν ο Ρούμπιν και ο Ταλ. «Όμως η αύξηση του κόστους των μεταφορών θα τον ξανακάνει σφαιρικό».

Ο οικονομολόγος…
… Πολ Κρούγκμαν υπολογίζει ότι το παγκόσμιο εμπόριο θα μειωθεί 17% αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση με το πετρέλαιο. Κατά μέσον όρο, στις ΗΠΑ, το κόστος μεταφοράς ενός προϊόντος (με το πετρέλαιο στα 130 δολάρια) είναι σήμερα περίπου 9%, δηλαδή όσος ήταν και ο δασμός για την εισαγωγή του πριν από τριάντα χρόνια, όταν οι συζητήσεις για την απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου και την κατάργηση των δασμών και των συνόρων βρίσκονταν ακόμη στα σκαριά. Με δυο λόγια, η παγκοσμιοποίηση έχει επιστρέψει τριάντα χρόνια πίσω, έχοντας μείνει από καύσιμα.