[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Μαύρο φως

Προσερχόμενος στο ετήσιο μνημόσυνο του πατέρα του, ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ δήλωσε «αποφασισμένος να συγκρουσθεί με το πολιτικό σύστημα». Το γεγονός ότι ο Γιώργος Παπανδρέου ανήκει στην εξαιρετικά ολιγάριθμη κατηγορία Ελλήνων που έχουν περάσει ολόκληρο τον ενεργό βίο τους εντός του πολιτικού συστήματος, του δίνει ίσως ένα πλεονέκτημα προς την κατεύθυνση μιας τέτοιας ανατροπής. Ωστόσο, ριζοσπαστικές πρωτοβουλίες μέσα στο ΠΑΣΟΚ δεν έχουν ακόμα αναληφθεί. Η απώλεια της κομματικής ιδιότητας των μελών για τα οποία δημιουργούνται υπόνοιες «σοβαρής εμπλοκής» στην υπόθεση της Ζίμενς είναι ένα στοιχειώδες και αυτονόητο μέτρο. Η εμμονή στην άμεση σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής δείχνει περισσότερο προσκόλληση σε αμφίβολης αποτελεσματικότητας πρόνοιες του ίδιου του πολιτικού συστήματος. Συνολικά και μέχρι στιγμής, η ρητορική του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, με την οποία φαίνεται να προσπαθεί να εκθέσει τον (εξωκομματικό) πολιτικό του αντίπαλο, ενώ το δικό του κομματικό σπίτι καίγεται, είναι ελάχιστα αποδοτική.

Το ΠΑΣΟΚ θα έπρεπε να έχει ήδη ξεκινήσει τον δικό του ενδελεχή εσωτερικό έλεγχο, με εγγυήσεις αμεροληψίας, δημοσιότητας και διαφάνειας. Στο πλαίσιο αυτό θα περίμενε κανείς να κληθούν να καταθέσουν στελέχη, όπως η Βάσω Παπανδρέου, που στο πρόσφατο παρελθόν προέβησαν σε δημόσιες πλην ανώνυμες καταγγελίες συναλλαγής και χρηματισμού υψηλόβαθμων αξιωματούχων του κόμματος. (Σημειωτέον ότι ο ίδιος ο Γιώργος Παπανδρέου, την ίδια περίοδο της εσωκομματικής διαδικασίας για την εκλογή προέδρου του ΠΑΣΟΚ, είχε επανειλημμένως αναφερθεί στον πλήρη κατακερματισμό του κόμματος σε «ομάδες» οι οποίες «εξυπηρετούσαν συμφέροντα»). Η διαδικασία αυτοκάθαρσης δεν υποκαθιστά τη δικαστική διερεύνηση, αλλά συνιστά πολιτική υποχρέωση των κομμάτων.

Αντ΄ αυτού, παρακολουθούμε μιαν αμήχανη αμφιταλάντευση ανάμεσα στη χαιρεκακία για την ενοχοποίηση εσωκομματικών αντιπάλων

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

αυτοκάθαρσης δεν υποκαθιστά τη δικαστική διερεύνηση, αλλά συνιστά πολιτική υποχρέωση των κομμάτων

και την προσμονή ισοσκελισμού των ζημιών με αποκαλύψεις που αφορούν την άλλη μείζονα συνιστώσα του πολιτικού συστήματος. Και οι δύο στάσεις είναι εξίσου αυτοκαταστροφικές για το ΠΑΣΟΚ. Επίσης, η προσφιλής στη χώρα μας άποψη της συνωμοσίας «ξένων και ντόπιων κέντρων» που κατευθύνουν την έρευνα δεν πρόκειται, υπό τις παρούσες συνθήκες, να αποδώσει στο ΠΑΣΟΚ κανένα όφελος. Πράγματι, η δικαστική έρευνα κινήθηκε επί μακρόν με τρόπο που έδωσε την εντύπωση αδυναμίας ή και απροθυμίας να φτάσει στην απτή ουσία της υπόθεσης. Αλλά αυτό οφείλεται περισσότερο στην καθυστέρηση ή στην παράλειψη να αξιοποιηθούν στοιχεία που θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμα τόσο από τη γερμανική Δικαιοσύνη όσο και από την εσωτερική έρευνα του αμερικανικού δικηγορικού οίκου για λογαριασμό της (νέας) διοίκησης της Ζίμενς. Βεβαίως, οι εμπλεκόμενοι θα επιχειρούσαν να μετατοπίσουν ευθύνες και να υπαχθούν σε ευνοϊκές νομοθετικές διατάξεις, αλλά η ουσία της υπόθεσης δεν βρίσκεται στη δική τους υπερασπιστική τακτική. Βεβαίως, επίσης, οι πολιτικοί προϊστάμενοι της ανεξάρτητης κατά τα λοιπά ελληνικής Δικαιοσύνης, θα επιχειρούσαν πρώτιστα να αποσείσουν τις ευθύνες του πολιτικού χώρου τους. Αλλά υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι αρχικά και πάνω απ΄ όλα λειτούργησαν τα αντανακλαστικά της αυτοπροστασίας του πολιτικού συστήματος στο σύνολό του.

Και αυτό μας επαναφέρει στις παθογένειες του πολιτικού συστήματος. Είναι δεδομένο και γνωστό σε όλους ότι οι εκλογικές δαπάνες στηρίζονται σε άδηλες χρηματοδοτήσεις. Ο τυπικός θεσμικός έλεγχος των δαπανών από τους ίδιους τους ελεγχόμενους έχει οδηγήσει σε μια θηριώδη συγκάλυψη του προβλήματος. Ωστόσο, τα πράγματα είναι σχετικά απλά: είτε το πολιτικό σύστημα αλλάζει ώστε να μειωθούν δραστικά οι δαπάνες. (Είναι ενδεικτικό ότι στην εκλογική περιφέρεια στην οποία εκλέγεται ο Κυριάκος Μητσοτάκης και αποπειράθηκε να εκλεγεί ο Θόδωρος Τσουκάτος οι απαιτούμενες δαπάνες ανά υποψήφιο υπολογίζεται ότι υπερβαίνουν αρκετά το ένα εκατομμύριο ευρώ). Είτε μπαίνει ένα τέρμα στη γενική υποκρισία, επιτρέποντας τη δηλωμένη και επώνυμη ιδιωτική χρηματοδότηση των πολιτικών και των κομμάτων, όπως συμβαίνει στην Αμερική.

Είναι κρίμα που το ΠΑΣΟΚ, ενώ πρόσφατα σήκωσε τη σημαία της ριζικής αλλαγής του εκλογικού νόμου, απέτυχε να παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη πρόταση την οποία θα υποστήριζε αδιάλειπτα και ανυποχώρητα. Είναι όμως η στιγμή, για τους πολιτικούς που δεν αποβλέπουν μόνο στην προσωπική τους επιβίωση αλλά βλέπουν το καλό του τόπου, να εκπονήσουν ένα συνεκτικό σχέδιο, όχι για την κατεδάφιση του πολιτικού συστήματος αλλά για τη μεταρρύθμισή του ώστε να θωρακίζεται απέναντι στις στρεβλώσεις που περισσότερο από οτιδήποτε άλλο έφτασαν να το χαρακτηρίζουν. Αυτό προϋποθέτει ότι όσοι κραυγάζουν «όλα στα φως» δεν είναι τυφλά παιδιά του συστήματος.