Οριστικό «όχι» στην οικοδόμηση των «τυφλών» οικοπέδων

«ΟΧΙ» ΣΤΗΝ αξιοποίηση των χιλιάδων «τυφλών» οικοπέδων ανά την Ελλάδα με τη μετατροπή τους σε οικοδομήσιμα διά της παραχώρησης λωρίδας γης στους δήμους λέει το Συμβούλιο της Επικρατείας, δίνοντας οριστικό τέλος σε μια εκκρεμότητα πολλών χρόνων.

Με γνώμονα την προστασία του ορθολογικού πολεοδομικού σχεδιασμού των πόλεων και των οικισμών, το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ, με απόφαση της ενισχυμένης επταμελούς σύνθεσής του, έκρινε παράνομες τις διατάξεις της πολεοδομικής νομοθεσίας (ν. 1337/1983 και ΠΔ/3.5.1985) που προβλέπουν διευκολύνσεις για τους ιδιοκτήτες οικοπέδων τα οποία δεν είναι οικοδομήσιμα επειδή δεν έχουν «πρόσωπο» τουλάχιστον 4 μέτρων σε κοινόχρηστο χώρο ή δρόμο.

Οι επίδικες διατάξεις προβλέπουν ειδικότερα ότι ένα «τυφλό» οικόπεδο μπορεί να καταστεί οικοδομήσιμο αν ο ιδιοκτήτης του παραχωρήσει εδαφική λωρίδα από την έκτασή του στον δήμο όπου ανήκει για τη δημιουργία κοινόχρηστου χώρου (ο οποίος θα συνδέεται με το οδικό δίκτυο) ή την κατασκευή δημοτικής οδού. Με τη δωρεά αυτή μάλιστα, ο νόμος επιφυλάσσει ειδική μεταχείριση στον ιδιοκτήτη αυξάνοντας τον συντελεστή δόμησης του άλλοτε «τυφλού» ακινήτου σε ποσοστό 30%. Σημειώνεται ότι ανάλογη απόφαση είχε εκδώσει το Ε΄ Τμήμα με την πενταμελή σύνθεσή του (3142/2007), αλλά λόγω της ιδιαίτερης σπουδαιότητας του ζητήματος παρέπεμψε την υπόθεση στην επταμελή σύνθεση για νέα κρίση. Σύμφωνα λοιπόν με τις δύο αποφάσεις, η παραχώρηση εδαφικών λωρίδων παρέχει «τη δυνατότητα δημιουργίας κοινόχρηστων χώρων αποσπασματικώς, με πρωτοβουλία ιδιωτών, πριν από την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης».

Δεδομένου ότι το Σύνταγμα προβλέπει την υποχρέωση ορθολογικού πολεοδομικού σχεδιασμού των πόλεων και των οικισμών υπό την επίβλεψη του κράτους, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορεί «ο σχεδιασμός των οικοδομήσιμων και κοινόχρηστων χώρων να ρυμουλκείται από πραγματικές καταστάσεις οι οποίες δημιουργούνται με πρωτοβουλία ιδιωτών προς εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων, όπως είναι η κατάτμηση ακινήτων, με σκοπό τη μεταβίβαση και την οικοδόμησή τους».

Καμία απόκλιση
Οι ανώτατοι δικαστές τονίζουν ότι δεν επιτρέπονται αποκλίσεις από τις συνταγματικές επιταγές για ορθολογικό πολεοδομικό σχεδιασμό και υπογραμμίζουν ότι «ο καθορισμός των κοινόχρηστων χώρων πρέπει να αποτελεί αντικείμενο της πολεοδομικής μελέτης, που πρέπει να καταρτίζεται κατ΄ εκτίμηση των αναγκών της περιοχής, δυνάμει πολεοδομικών κριτηρίων». Δεν επιτρέπεται, προσθέτουν, να παρέχει η νομοθεσία δυνατότητες «να καταστούν οικοδομήσιμα ακίνητα ή τμήματα ακινήτων ευρισκόμενα εντός των ορίων του οικισμού και μη έχοντα πρόσωπο σε νομίμως προϋφιστάμενο κοινόχρηστο χώρο».