Φαινόμενα

Για μια στάλα βενζίνη

Το αίσθημα της στέρησης προκαλεί αλλεπάλληλες εκρήξεις δυσανεξίας για τον… διπλανό
Η φτώχεια δεν φέρνει απλώς γκρίνια, φέρνει αλληλοφάγωμα. Η οικονομική στενότητα, η στενότητα αγαθών μεταφράζεται σε στενότητα χώρου. Του χώρου που μοιράζεσαι με τον διπλανό σου, με τον όμοιό σου, με τον δικό σου, με αυτόν που βρίσκεται κοντά και σου μοιάζει με εμπόδιο στη θέα του ορίζοντα.

Ακριβώς αυτό ανέδειξαν τα ριάλιτι, αποθεώνοντας τον αλληλοσπαραγμό των εγκλωβισμένων. Αυτόν αποθεώνει και ο Λαζόπουλος από το «Αλ Τσαντίρι», με το πρόσχημα ότι τον σατιρίζει. Εθιστήκαμε στο θέαμα του μαλλιοτραβήγματος των ομοίων, το χαρακτηρίζουμε μάλιστα «λαϊκό». Προ ολίγου καιρού πρώην φίλοι και συνεκδότες αλληλοσπαράσσονταν on camera για το ποιος είναι καλύτερος και τιμιότερος του άλλου, πετώντας ο ένας στον άλλον καρφιά για τον δημοσιογραφικό βίο και την περιουσία του. Είχαν σκαρφαλώσει στο τηλεοπτικό ρινγκ και αλληλογρονθοκοπούνταν μανιασμένα, μέχρι να πωλήσουν τις μετοχές της εφημερίδας τους και τα πάθη να καταλαγιάσουν μέσα στην ευδαιμονία του υψηλού κόστους πώλησής τους. Όπως κι αν έγινε, το θέαμα του αλληλοσπαραγμού υπήρξε συναρπαστικό.

Ως εκ τούτου, ουδόλως θα έπρεπε να εκπλαγούμε με το εμφυλιοπολεμικό κλίμα που διαμορφώθηκε στις ουρές των βενζινάδικων, την κλωτσοπατινάδα και τη θεαματική απουσία κάθε κανόνα αγωγής. Ακριβώς αυτή η συμπεριφορά αποτελεί τον κανόνα. Κάθε άλλο, παρά πρωτότυπες οι σκηνές με οδηγούς που έρχονται στα χέρια για ένα μπιτόνι βενζίνη. Στο ελάχιστο αίσθημα στέρησης φουντώνει η δυσανεξία.

Σατίρισε ο Λάκης Λαζόπουλος αυτή την τάση του Έλληνα να έχει λυμένο το ζωνάρι για καβγά με τον διπλανό του. Να ορίσουμε μια μέρα, λέει, που να βγαίνουμε έξω και να αλληλοβριζόμαστε. Χαριτωμένο και φυσικά αποτυπώνει, κατά μία έννοια, παραδοσιακά κοινωνικά ήθη. Καβγαδίζουμε, είμαστε εκδηλωτικοί τύποι, ευέξαπτοι. Η φολκλορική προσέγγιση λουστράρει και λειαίνει τη σκληρή εικόνα, που όμως δεν αφορά την παράδοση του έθνους στον καβγά, αλλά την αντίδραση οποιουδήποτε αισθάνεται πως χάνει προνόμια και δικαιώματα, μειώνεται η αγοραστική του δύναμη και οι ευκαιρίες για δουλειά, ενώ η πορεία του κόσμου και η προσφορά αγαθών δίνουν την αίσθηση ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει. Φτωχαίνει ο ίδιος σε έναν κόσμο που πλουτίζει. Ε, αυτό το συναίσθημα προκαλεί εκρήξεις δυσανεξίας. Γιατί αυτός και όχι εγώ. Κάπου να κερδίσω κάτι. Μια γουλιά βενζίνη εις βάρος του διπλανού μου. Ο επικείμενος φτωχός καταλαμβάνεται από αλλεπάλληλα σύνδρομα στέρησης, πνίγεται, εξεγείρεται, στρέφεται στον κοντινό του και εκτονώνεται διά του κανιβαλισμού.

Έξαλλοι οι παραγωγοί ζαρζαβατικών με τους φορτηγατζήδες που κάνουν απεργία, οι ιδιοκτήτες Ι.Χ. με τους ιδιοκτήτες βυτιοφόρων. Στα δελτία ειδήσεων, εικόνες από χωματερές που γεμίζουν με σάπια ζαρζαβατικά. Απελπισμένες εκκλήσεις από νησιά και ακριτικές περιοχές ότι «παρουσιάζονται ελλείψεις σε βασικά αγαθά». Δεκάδες οι πολεμικές εστίες.

Θαρρεί κανείς πως ο μισός πληθυσμός είναι εξεγερμένος κατά του άλλου μισού. Όμοιοι εναντίον ομοίων. Μικροκαλλιεργητές, μικροπαραγωγοί, μικροϊδιοκτήτες και μικροκαταναλωτές, οι ίδιοι πληρώνουν τα αποτελέσματα της παγκόσμιας κρίσης, οι ίδιοι και την απουσία κανόνων ανταγωνισμού, οι ίδιοι και τη μεταξύ τους δυσανεξία καθώς έρχονται στα χέρια κάθε τόσο δι΄ ασήμαντον αφορμή (για μερικές σταγόνες βενζίνη)- ή πάντως για προβλήματα των οποίων η επίλυση δεν είναι υπόθεση καλής ή κακής αγωγής, ευκολίας ή μη στον καβγά, δεν είναι υπόθεση κουλτούρας της συμπεριφοράς αλλά κεντρικής πολιτικής και όπως αρχίζει σιγά σιγά να γίνεται γνωστό, «μάρκετινγκ της ακρίβειας» και «μάρκετινγκ της έλλειψης». Με άλλα λόγια, η ακρίβεια και το πιθανό αυριανό έλλειμμα πρώτων υλών και καυσίμων διαφημίζονται τόσο, ώστε το αίσθημα ανησυχίας να κρατήσει τις αγορές ζωντανές και τις τιμές υψηλές.

Δεκάδες οι πολεμικές εστίες.
Θαρρεί κανείς πως ο μισός πληθυσμός είναι εξεγερμένος κατά του άλλου μισού

Γιατί φταίνε οι διπλανοί

Χαζεύουμε τη «ζωντάνια» των καβγάδων για ένα φλιτζανάκι βενζίνη και τα δάκρυα των συνταξιούχων που στη δύση της ζωής τους δεν έχουν ούτε ελάχιστα από όσα ονειρεύτηκαν στα νιάτα τους, που διαμορφώνουν ατμόσφαιρα κατήφειας και ανέχειας μέχρι που αυτή να γίνει πραγματικότητα χωρίς καμιά απολύτως αντίδραση από τους θεατές της, αφού θα έχουν εθιστεί ήδη στο αδιέξοδο ως μοιραίας και άνωθεν επιβαλλόμενης κατάστασης. Μοναδικοί «ένοχοι», οι γείτονες, οι όμοιοι, που είναι τουλάχιστον ορατοί.