[ ΓΝΩΜΗ ] Δεν υπάρχει φούσκα τιμών πετρελαίου

«Eίναι έτοιμη να σκάσει η φούσκα του πετρελαίου;». Αυτός ήταν ο τίτλος σε άρθρο του «Νational review» τον Οκτώβριο του 2004 όπου αναφερόταν ότι οι τιμές του πετρελαίου, οι οποίες τότε βρίσκονταν στα 50 δολάρια το βαρέλι, σύντομα θα κατέρρεαν.

Δέκα μήνες μετά οι τιμές του πετρελαίου είχαν φτάσει στα 70 δολάρια το βαρέλι.

«Πρόκειται για τεράστια φούσκα», δήλωνε τότε ο εκδότης Steve Forbes, που προειδοποιούσε ότι το επερχόμενο, σύμφωνα με αυτόν, κραχ στις τιμές θα έκανε το σκάσιμο της φούσκας του τεχνολογικού κλάδου να «μοιάζει με πικνίκ».

Μετά την πενταετή κούρσα στις τιμές του πετρελαίου που οδήγησε τον μαύρο χρυσό στα 125 δολάρια το βαρέλι (σ.σ.: τα υψηλότερα επίπεδα όλων των εποχών στα οποία διαμορφώνονταν και χθες οι τιμές), πολλές ήταν οι φωνές εκείνες που έκαναν λόγο για φούσκα η οποία- όπως έλεγαν- δεν δικαιολογείται από τα θεμελιώδη μεγέθη και τη ζήτηση. Προκύπτει λοιπόν το ακόλουθο ερώτημα: είναι οι κερδοσκόποι υπεύθυνοι για τις υψηλές τιμές; Η απάντηση είναι ότι εάν η άνοδος των τιμών οφειλόταν αποκλειστικά σε κερδοσκοπία, θα υπήρχαν σημαντικές επιπτώσεις. Οι οδηγοί επειδή θα βρίσκονταν αντιμέτωποι με υψηλές τιμές θα μείωναν τις δαπάνες για καύσιμα. Τα νοικοκυριά θα κατανάλωναν λιγότερη ενέργεια. Και οι ιδιοκτήτες ανενεργών πετρελαιοπηγών θα άρχιζαν και πάλι να τις εκμεταλλεύονται.

Εάν όλα αυτά συνέβαιναν, το αποτέλεσμα θα ήταν ότι η προσφορά τελικά θα ξεπερνούσε κατά πολύ τη ζήτηση και οι τιμές θα έκαναν βουτιά. Όταν η άνοδος των τιμών οφείλεται αποκλειστικά σε κερδοσκοπία, τότε δημιουργούνται στρεβλώσεις- για παράδειγμα, εκδηλώνεται προσπάθεια των νοικοκυριών να φτιάξουν δικό τους απόθεμα. Να επιδιώκουν δηλαδή να αποθηκεύουν δικές τους ποσότητες μαύρου χρυσού, όπως ακριβώς έγινε στα τέλη της δεκαετίας του ΄70 όταν σταμάτησε η ροή του πετρελαίου από το Ιράν (η δεύτερη πετρελαϊκή κρίση).

Αυτό όμως σήμερα δεν συμβαίνει: τα αποθέματα παραμένουν σε σταθερά επίπεδα. Κι αυτό μας δείχνει ότι η άνοδος των τιμών δεν είναι μόνο αποτέλεσμα ξέφρενης κερδοσκοπίας. Είναι αποτέλεσμα θεμελιωδών παραγόντων όπως είναι η δυσκολία να ανακαλυφθούν νέα κοιτάσματα, καθώς και η μεγάλη ζήτηση από αναπτυσσόμενες οικονομίες όπως η Κίνα.

Το ότι οι τιμές του πετρελαίου δεν είναι φούσκα δεν σημαίνει ότι δεν θα πέσουν ποτέ. Ίσως μάλιστα μια μείωση στη ζήτηση λόγω των πρόσφατων υψηλών τιμών να τις οδηγήσει για λίγο κάτω από τα 100 δολάρια. Ωστόσο λαμβάνω σοβαρά υπόψη την πρόσφατη προειδοποίηση της Goldman Sachs, ότι οι τιμές μπορεί να φτάσουν και τα 200 δολάρια το βαρέλι. Ας αφήσουμε όμως τις συζητήσεις περί φούσκας.