Πριμοδοτούν το καρτέλ των αξονικών

Χρυσωρυχείο στήνουν για τα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα υπηρεσιακοί και θεσμικοί παράγοντες του υπουργείου Υγείας: πρόσφατη υπουργική απόφαση, που τέθηκε την Τετάρτη σε ισχύ, ανοίγει τον δρόμο στους ιδιώτες για να εκμεταλλευτούν χωρίς όρια τη νέα τεχνολογία στον τομέα της διαγνωστικής. Την ίδια ώρα οι δαπάνες για την αγορά εξοπλισμού στα δημόσια νοσοκομεία είναι τόσες όσες κι αυτές για την ανανέωση των απαρχαιωμένων μηχανημάτων, δηλαδή σχεδόν… μηδαμινές.

Oι ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι εάν δεν σταματήσει η χορήγηση αδειών για την αγορά αξονικών τομογράφων, οι Έλληνες θα επιβαρυνθούν αναίτια με ακτινοβολία. Κι αυτό γιατί με την αύξηση των διαθέσιμων τομογράφων θα διευκολύνεται η πρόσβαση σε αυτούς πολιτών, που θα οδηγούνται σε τέτοια εξέταση χωρίς να υπάρχει σοβαρός λόγος.

Παρ΄ όλα αυτά, η υπουργική απόφαση αφήνει… ορθάνοιχτο παραθυράκι στους ιδιώτες να καρπωθούν επιπλέον άδειες αγοράς, παρακάμπτοντας τα πληθυσμιακά κριτήρια που ισχύουν ώστε να εξασφαλίζονται τόσο η ποιότητα και η ισοκατανομή των παρεχομένων υπηρεσιών, όσο και για να προστατεύεται η υγεία των πολιτών αλλά και των εργαζομένων.

Μεταξύ των κριτηρίων που έχουν θεσπιστεί για τη χορήγηση άδειας σκοπιμότητας αναφέρεται ρητά πως πρέπει να λαμβάνεται υπ΄ όψιν «η πυκνότητα του πληθυσμού και η πιθανότητα επιβάρυνσης της υγείας των κατοίκων της περιοχής από την απρόσκοπτη διασπορά πηγών και μηχανημάτων ιοντιζουσών ακτινοβολιών». Έτσι, για κάθε 50.000 κατοίκους αντιστοιχεί ένας αξονικός, ενώ για τους Δήμους Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης αντιστοιχεί ένας αξονικός για κάθε 100.000.

Στην υπουργική απόφαση όμως, εξαιρούνται από το πλαφόν «τα μηχανήματα που υφίστανται ή που θα προστεθούν σε ΝΠΔΔ, θεραπευτήρια του ΙΚΑ και ΝΠΙΔ, κοινωφελούς και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα». Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Πως διαγράφονται ως… διά μαγείας από τον χάρτη οι δημόσιοι αξονικοί τομογράφοι και δίδεται η δυνατότητα εγκατάστασης νέων ιδιωτικών, κατά παράβαση της αναλογίας 1 προς 50.000. Δημιουργείται δηλαδή ένα πλασματικό κενό, ώστε να μπορούν να δοθούν νέες άδειες για ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα.

Αρκεί κανείς να αναλογιστεί πως λειτουργούν σήμερα σε όλη την Ελλάδα 310 αξονικοί τομογράφοι, εκ των οποίων το 75% είναι ιδιωτικοί- σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αδειών του υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΥΥΚΑ). Με τη συγκεκριμένη υπουργική απόφαση όμως, οι περίπου 80 που λειτουργούν στα δημόσια νοσοκομεία της χώρας δεν προσμετρούνται. Αλλά και στις «κορεσμένες» από αξονικούς περιοχές, όπως είναι η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, η υπουργική απόφαση προβλέπει «τη χορήγηση μιας επιπρόσθετης άδειας σκοπιμότητας, καθ΄ υπέρβαση των πληθυσμιακών κριτηρίων και μόνο για μηχανήματα σύγχρονης τεχνολογίας».

Έκπληξη όμως προκαλεί και το γεγονός ότι στην ίδια υπουργική απόφαση τονίζεται πως οι αξονικοί τομογράφοι και άλλα μηχανήματα υψηλής τεχνολογίας – όπως είναι οι γ-κάμερες- δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τη δεκαετία από την ημέρα της εργοστασιακής κατασκευής τους. Παρ΄ ότι ο εξοπλισμός του ΕΣΥ έχει χαρακτηριστεί προ πολλού «απαρχαιωμένος» από γιατρούς και ειδικούς, δεν προκύπτει δαπάνη για ανανέωσή του. Τώρα, με τη νέα απόφαση, τα παλαιά μηχανήματα του ΕΣΥ απαξιώνονται, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για ασθενείς «δύο ταχυτήτων»: Εκείνοι που διαθέτουν τα μέσα για σύγχρονες ιατρικές εξετάσεις και οι άλλοι που περιμένουν στις λίστες αναμονής του τεχνολογικά «απογυμνωμένου» ΕΣΥ.

Η απόφαση

Η απόφαση- που δημοσιεύτηκε στις 7 Μαΐου στην Εφημερίδα της κυβερνήσεως- εξαιρεί τους δημόσιους τομογράφους από την αναλογία 1 προς 50.000.
Η ρύθμιση θεσπίζεται χωρίς καμία αιτιολογία, παρ΄ ότι αφορά μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας

Το SΟS

Με επιστολή του προς τον υπουργό Υγείας πριν από τρεις μήνες το Ελληνικό Κολέγιο Ακτινολογίας προειδοποιούσε ότι η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των τομογράφων προκαλεί κινδύνους για τη δημόσια υγεία, όπως έδειξε έρευνα στις ΗΠΑ

Η καταγγελία

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων του υπουργείου Υγείας κατήγγειλε ως παράνομη την απομάκρυνση του Δ. Χριστοφίδη από διεύθυνση που ήταν αρμόδια για τους τομογράφους. Πριν από την απομάκρυνσή του, ο Δ. Χριστοφίδης είχε συντάξει εισήγηση αρνητική ως προς τη χορήγηση νέων αδειών για ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα

SΟS για τον καρκίνο που προκαλούν τα μηχανήματα

Η αξονική τομογραφία- ή αλλιώς υπολογιστική τομογραφία- θέτει σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών: αυτό είναι το συμπέρασμα πρόσφατης μελέτης, σύμφωνα με την οποία το 1,5%- 2% των περιστατικών καρκίνου στην Αμερική οφείλονται στην ακτινοβολία από εξετάσεις αξονικής τομογραφίας! Αυτός είναι και ο λόγος που οι Έλληνες επιστήμονες ακτινολογίας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επιμένοντας στην ορθή εφαρμογή απεικονιστικών εξετάσεων.

Και οι παραπάνω εκτιμήσεις γίνονται ακόμη πιο πειστικές, εάν αναλογιστεί κανείς πως η ακτινοβολία που δέχεται ο ανθρώπινος οργανισμός όταν υποβάλλεται σε αξονική τομογραφία είναι πάνωκάτω η ίδια με αυτή που δέχθηκαν οι επιζήσαντες μετά τη ρίψη των ατομικών βομβών στην Ιαπωνία το 1945.

Όπως μάλιστα αναφέρεται στην ίδια μελέτη με τίτλο «Υπολογιστική Τομογραφίαμια αυξανόμενη πηγή έκθεσης σε ακτινοβολία» που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Νοέμβριο στο επιστημονικό περιοδικό «Τhe Νew Εngland Journal of Μedicine», τα παιδιά που εκτίθενται σε ακτινοβολία από τον αξονικό τομογράφο αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν- σε κάποια στιγμή της ζωής τους- καρκίνο.

Και αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι τα παιδιά ακριβώς επειδή βρίσκονται στην ανάπτυξή τους εκδηλώνουν μεγαλύτερη ευαισθησία στην ακτινοβολία και άρα είναι πιο επιρρεπή. Παρόλα αυτά, όπως διαπιστώνει η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης- με επικεφαλής τον δρα Ντέιβιντ Μπρένερ- η χρήση των αξονικών τομογράφων αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο. Ειδικότερα, στις ΗΠΑ το 2006 πραγματοποιήθηκαν 62 εκατομμύρια εξετάσεις, εκ των οποίων τα 4 εκατομμύρια αφορούσαν παιδιά- το 1980 ο αντίστοιχος αριθμός δεν ξεπερνούσε συνολικά τα 3 εκατομμύρια.

Συνήθως όμως οι γιατροί, ασκώντας αμυντική ιατρική ώστε να αποφύγουν πιθανά λάθη σε ό,τι αφορά τη διάγνωση, ζητούν από τους ασθενείς να υποβληθούν ακόμη και σε περισσότερες από μία εξετάσεις, με αποτέλεσμα να δρα αθροιστικά η απορροφώμενη δόση ακτινοβολίας.

2% των καρκίνων στις ΗΠΑ αποδίδεται στην ακτινοβολία από εξετάσεις αξονικής τομογραφίας

Είχε ενημερωθεί το υπουργείο.
Τα παραπάνω στοιχεία ήταν η αφορμή της επιστολής που απέστειλε το Ελληνικό Κολέγιο Ακτινολογίας τον Φεβρουάριο του 2008, με παραλήπτες το υπουργείο Υγείας, την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, την Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία και τον Συνήγορο του Πολίτη. Στην επιστολή, που υπογράφεται από τους καθηγητές Ακτινολογίας κ.κ. Ιωάννη Φεζουλίδη και Δημήτριο Σιαμπλή, υπογραμμίζεται πως η αύξηση του αριθμού των εξετάσεων που διαγράφεται στις ΗΠΑ είναι παράλληλη με την αύξηση του αριθμού των εγκατεστημένων μηχανημάτων σε όλες τις χώρες.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, στη χώρα μας έχουν δοθεί 310 άδειες εγκατάστασης υπολογιστικών τομογράφων και 4 άδειες εγκατάστασης συστημάτων Τομογραφίας Εκπομπής Ποζιτρονίων- Υπολογιστικών Τομογράφων στην Αθήνα. «Ο σημαντικότερος από τους κινδύνους που προέρχεται από την ιοντίζουσα ακτινοβολία είναι αυτός της καρκινογένεσης.

Εκτιμάται ότι το 1,5- 2% των περιστατικών καρκίνου στις Ηνωμένες Πολιτείες οφείλονται στην ακτινοβολία από εξετάσεις υπολογιστικής τομογραφίας. Μία εξέταση υπολογιστικής τομογραφίας στεφανιαίων αγγείων ισοδυναμεί με τη δόση ακτινοβολίας από περίπου 30 μαστογραφίες και υπολογίζεται ότι μπορεί να προκαλέσει 503 πρόσθετες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού σε 100.000 νέες γυναίκες που τυχόν θα υποβάλλονταν στην εξέταση αυτή»!


Έως και 2 μήνες σε λίστες αναμονής

Μονόδρομος είναι σε αρκετές περιπτώσεις τα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα, αφού οι Έλληνες είναι αναγκασμένοι να πληρώσουν από την τσέπη τους ή να περιμένουν στις… δημόσιες ουρές. Για να κλείσει κανείς ραντεβού για αξονική τομογραφία στο Λαϊκό πρέπει να περιμένει τουλάχιστον έναν μήνα. Οι γ-κάμερες πάλι είναι πιο… περιζήτητες, αφού ο χρόνος αναμονής ξεπερνά ακόμη και τους 2 μήνες. Από την άλλη, στον ιδιωτικό τομέα αρκεί ένα τηλεφώνημα και το ραντεβού έχει κλειστεί για την επόμενη ημέρα.

Όσο για τα αιτήματα των δημοσίων νοσοκομείων για αγορά νέων διαγνωστικών μηχανημάτων, φαίνεται πως πέφτουν στο κενό. Είναι ενδεικτικό ότι από τις αρχές της δεκαετίας είχαν προκύψει βάσει των πληθυσμιακών κριτηρίων 15 άδειες για εξαγορά μηχανημάτων «τεχνολογίας αιχμής», όπως είναι τα ΡΕΤ -CΤ (τομογράφος εκπομπής ποζιτρονίων). Κι όμως, από τότε μέχρι σήμερα λειτουργούν μόλις τέσσερα, και αυτά στην Αττική- στον Ευαγγελισμό, στο Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών αλλά και σε δύο ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα.

Υποβάθμιση του ΕΣΥ. Και παρά τις συστάσεις του Ελληνικού Κολεγίου Ακτινολογίας για την ανάγκη τοποθέτησής τους στα μεγάλα νοσηλευτικά ιδρύματα, δεν έχει δοθεί από την πλευρά της κυβέρνησης… τσακιστό ευρώ. Σύμφωνα και με την πρόσφατη υπουργική απόφαση, για κάθε 750.000 κατοίκους αντιστοιχεί ένα ΡΕΤ-CΤ. «Η χορήγηση περαιτέρω αδειών σκοπιμότητας… ιδιαίτερα σε ιδιωτικά ιδρύματα που θα προβούν σε άμεση εγκατάσταση των μηχανημάτων, θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη υποβάθμιση των μεγάλων νοσοκομείων της χώρας», υπογραμμίζεται σε σχετική επιστολή του Κολεγίου. Καθώς όμως η πρόσφατη υπουργική απόφαση παραβλέπει και σε αυτή την περίπτωση τα πληθυσμιακά κριτήρια, αφού δεν συμπεριλαμβάνει τα δημόσια νοσοκομεία, «χαρίζει» στους ιδιώτες 12-13 επιπλέον άδειες.


Δύο ύποπτοι «αποκεφαλισμοί» στο υπουργείο Υγείας

Τον Μάρτιο του 2008, ο γενικός γραμματέας Δημόσιας Υγείας κ. Βασίλειος Ρίζας, υπέγραψε απόφαση για τη μετακίνηση του κ. Δημήτρη Χριστοφίδη του πρώην δηλαδή προϊσταμένου του Τμήματος Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης, Ραδιενέργειας Ιοντιζουσών και μη Ακτινοβολιών, στο Τμήμα Νοσηλευτικού Προσωπικού.

Σύμφωνα με την ίδια απόφαση, η προηγούμενη θέση του κ. Χριστοφίδη καλύφθηκε από την κ. Ρέα Μεσσολογγίτου, η οποία ήταν έως τότε προϊσταμένη στο Τμήμα Νοσηλευτικού Προσωπικού. Ο λόγος αυτών των αμοιβαίων μεταθέσεων δεν αιτιολογείται στην εν λόγω απόφαση.

Σημειώνεται πάντως ότι μία από τις τελευταίες κινήσεις του κ. Χριστοφίδη πριν από τη μετακίνησή του ήταν να συντάξει αρνητική εισήγηση σε ό,τι αφορά την υπουργική απόφαση περί των κριτηρίων και διαδικασιών για τη χορήγηση άδειας σκοπιμότητας μηχανημάτων ιοντιζουσών ακτινοβολιών, με το επιχείρημα πως δεν προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον!

«Ποιοι είναι εκείνοι και για ποιους λόγους δεν επιθυμούν την παραμονή του συναδέλφου Δ. Χριστοφίδη στη Δ/νση Υγειονομικής Μηχανικής και Υγιεινής Περιβάλλοντος; Ποιος ο ρόλος του συγκεκριμένου συμβούλου και άλλων παραγόντων στην όλη διαδικασία; Από πότε όποιος συνάδελφος σέβεται τη νομιμότητα και οι εισηγήσεις του δεν είναι αρεστές θα πρέπει να μετακινείται από την υπηρεσία του;», αναρωτιούνται τα μέλη του Πανελληνίου Συλλόγου Υπαλλήλων του υπουργείου Υγείας, σε ανακοίνωσή τους που εκδόθηκε στις 23 Απριλίου απαιτώντας την άμεση ανάκληση της σχετικής απόφασης.