[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ντόπινγκ: μια προσεκτική ματιά

Στις μέρες μας έχει γίνει πολλή συζήτηση για τη χρήση των φαρμακευτικών ουσιών από τους πρωταθλητές. Οι υπέρμαχοι της απαγόρευσης των φαρμακευτικών ουσιών προβάλλουν συνήθως πέντε επιχειρήματα για να στηρίξουν την απαγόρευση.

1. Του κινδύνου της υγείας του αθλητή.

2. Της παραβίασης της ευγενούς άμιλλας.

3. Του εξαναγκασμού αυτών που δεν θέλουν να χρησιμοποιήσουν φαρμακευτικές ουσίες.

4. Του φυσιολογικού χαρακτήρα του ανθρώπου – αθλητή.

5. Του αθλητή ως μοντέλου στη νεολαία.

Όσοι δεν συμφωνούν με την απαγόρευση παρουσιάζουν τα αντεπιχειρήματα σε κάθε ένα από τα παραπάνω επιχειρήματα και δείχνουν ότι τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι, όπως τουλάχιστον παρουσιάζονται.

Όσον αφορά το πρώτο επιχείρημα, αυτό της υγείας, οι υπέρμαχοι της άρσης της απαγόρευσης προβάλλουν πέντε αντεπιχειρήματα: α) Της δυσκολίας του ορισμού του τι είναι ντόπινγκ. β) Της μη ύπαρξης αποδείξεων για θανάτους από τη χρήση φαρμακευτικών ουσιών. Έχουμε δηλαδή θανάτους αθλητών, αλλά αυτοί υποθέτουμε ότι προήλθαν από τη χρήση των φαρμακευτικών ουσιών, αφού κανείς αθλητής δεν αποδέχεται ότι έχει κάνει χρήση αναβολικών. γ) Της μη ύπαρξης στατιστικών στοιχείων που να δείχνουν εάν οι θάνατοι των αθλητών είναι σημαντικά υψηλότεροι από αυτούς του υπόλοιπου πληθυσμού. δ) Της μη έρευνας σχετικά με τις βλαπτικές συνέπειες της σκληρής προπόνησης και ε) της ύπαρξης και άλλων επικίνδυνων καταστάσεων στον αθλητισμό. Ίσως οι θάνατοι, οι τραυματισμοί και οι διά βίου αναπηρίες από τα επικίνδυνα σπορ (πυγμαχία, ακραία σπορ, ράγκμπι, αναρριχήσεις στο βουνό, ορειβασίες σε επικίνδυνα ύψη κ.λπ.) να είναι περισσότεροι από αυτούς του ντόπινγκ.

Στο επιχείρημα της παραβίασης της ευγενούς άμιλλας παρατίθενται δύο αντεπιχειρήματα: α) δεν υπάρχει παραβίαση, αφού όλοι χρησιμοποιούν αναβολικά και β) η ευγενής άμιλλα δεν κρίνεται πλέον κατά τη διάρκεια του αγώνα αλλά κυρίως κατά την προετοιμασία των αθλητών και κατά την προετοιμασία δεν τηρείται η ευγενής άμιλλα, οι ίδιες δηλαδή συνθήκες προετοιμασίας μεταξύ των αθλητών των διαφόρων κρατών.

Όσον αφορά τον εξαναγκασμό, οι υπέρμαχοι της άρσης της απαγόρευσης τονίζουν ότι το άτομο υφίσταται εξαναγκασμούς σε όλη του τη

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ

της ελευθερίας, το άτομο σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι ελεύθερο να πράξει ό,τι θέλει, ακόμα και να βλάψει τον ίδιο του τον εαυτό, εάν δεν βλάπτει τους άλλους

ζωή στο να επιλέξει κάτι αντί για κάτι άλλο και να αποκομίσει οφέλη ή όχι από την επιλογή του. Έτσι και εδώ μπορεί αν θέλει να αμυνθεί χάνοντας τα οφέλη από τις πιθανές επιτυχίες.

Στο επιχείρημα του φυσιολογικού ανθρώπου οι υπέρμαχοι της άρσης της απαγόρευσης υποστηρίζουν ότι κανείς αθλητής δεν είναι «φυσιολογικός» και «μέσος όρος». Όλοι οι παγκόσμιοι πρωταθλητές έχουν μοναδικά χαρακτηριστικά, από τα 130 κιλά του σφαιροβόλου μέχρι τις ειδικές ικανότητες του ποδοσφαιριστή. Ο πρωταθλητισμός είναι για τους «μη φυσιολογικούς». Όσον αφορά τον αθλητή ως μοντέλο, οι υπέρμαχοι της άρσης της απαγόρευσης ισχυρίζονται ότι οι πρωταθλητές ουδέποτε θέλησαν συνειδητά να λειτουργήσουν ως μοντέλα. Επίσης ότι μπορεί να έχουν και άλλες συμπεριφορές βλαπτικές, π.χ. να είναι αλκοολικοί, αλλά η κοινωνία δεν σκέφτηκε ποτέ να στερήσει σε έναν αθλητή τη συμμετοχή του σε αγώνες με το επιχείρημα ότι είναι αλκοολικός και μοντέλο για τους νέους.

Εκτός από τα παραπάνω αντεπιχειρήματα, οι υπέρμαχοι της άρσης της απαγόρευσης παρουσιάζουν ακόμα δύο επιχειρήματα: των καινοτομιών και της ελευθερίας του ατόμου. Ο αθλητισμός έφτασε στο σημείο που είναι σήμερα διότι επετράπη στους αθλητές, στους προπονητές και στους ερευνητές να πειραματίζονται διαρκώς με το καινούργιο. Καινούργιες τεχνικές στα αγωνίσματα, καινούργιες μέθοδοι προπόνησης, καινούργιες μέθοδοι ψυχολογικής υποστήριξης, καινούργια αθλητικά όργανα κ.ά.. Οι απαγορεύσεις βλάπτουν την πρόοδο και την εξέλιξη του αθλητισμού, που είναι κάτι επιθυμητό. Πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη ότι τα προβλήματα που δημιουργεί η τεχνολογία, πάλι η τεχνολογία είναι εκείνη που θα τα επιλύσει τις περισσότερες φορές και όχι τα διοικητικά μέτρα. Το πρόβλημα της μόλυνσης της ατμόσφαιρας από τα αυτοκίνητα δεν θα λυθεί με τα περιοριστικά μέτρα κυκλοφορίας αλλά από την ίδια την τεχνολογία, η οποία θα δημιουργήσει στο μέλλον τα καθαρά αυτοκίνητα. Αρκεί να επιτραπεί στην τεχνολογία να εξελιχθεί. Αν νομιμοποιήσουμε λοιπόν τη χρήση των φαρμακευτικών ουσιών και αφήσουμε την έρευνα να εξελιχθεί, θα δημιουργηθούν τα αναβολικά τα οποία δεν θα βλάπτουν όπως είναι τα δεκάδες άλλα ενισχυτικά που παίρνουν και τώρα οι αθλητές, όπως βιταμίνες, ειδική διατροφή κ.λπ. Οι φαρμακευτικές ουσίες γενικά δεν είναι από τη φύση τους επιβλαβείς, η κακή χρήση τις κάνει επιβλαβείς.

Σύμφωνα με το επιχείρημα της ελευθερίας, το άτομο σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι ελεύθερο να πράξει ό,τι θέλει, ακόμα και να βλάψει τον ίδιο του τον εαυτό, εάν δεν βλάπτει τους άλλους.

Η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να προβληματιστεί ιδιαίτερα για την αξία της συνέχισης της απαγόρευσης και αν αυτή είναι ηθικά δικαιολογημένη ή αν θα συμβάλει στην τελική λύση του προβλήματος.

Ο Κώστας Μουντάκης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, πρώην σύμβουλος Φυσικής Αγωγής του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.