Η μεγάλη τέχνη του videogame

Ρεκόρ όλων των εποχών. Μια ταινία προδιαγραφών ποπ κορν με αγώνες ταχύτητας και πλαστικά special effects αναδεικνύει το videogame σε μεγάλη τέχνη. Όσο κι αν ακούγεται απίστευτο αυτό, ο «Speed Racer» των δαιμόνιων αδελφών Γουατσόφσκι είναι ανώτερος από το «Μatrix» των ίδιων σκηνοθετών!

Όπως η μπάλα, έτσι και η οθόνη. Σου ΄ρχεται εκεί που δεν το περιμένεις. Είναι περίπου όπως μια ομάδα της Β΄ κατηγορίας να ορμάει και να καταβροχθίζει τον αμφιβληστροειδή σου σαν ξερολούκουμο λαχταριστό. Γι΄ αυτό, ποτέ μη λες ποτέ. Το Σινεμά, όπως και κάθε πράγμα στη ζωή, δεν είναι χωρισμένο στα δύο – από εδώ οι σκεπτόμενοι, από εκεί οι χαζοί. Το ζήτημα είναι απλό. Εither good or bad. Είτε καλό είτε κακό. Ο μοναδικός, απόλυτος διαχωρισμός!

Όλα άρχισαν στο Τόκιο του 1967, όταν ο Τατσούο Γιοσίντα παρέα με τ΄ αδέλφια του, Κένζι Γιοσίντα και Ιπέι Κούρι, σχεδίασαν και κυκλοφόρησαν τη θρυλική σειρά «Speed racer», όπου μια οικογένεια δαιμόνιων εφευρετών και κατασκευαστών διαστημικών Formula 1, με επικεφαλής το ταχύτερο τέκνο με το όνομα Speed racer, κατατροπώνει το αυτοκινητιστικό σύμπαν όλων των αγώνων και όλων των Grand Ρrix όλων των εποχών. Τρία τα χαρακτηριστικά αυτής της σειράς: ταχύτητα, ανιδιοτέλεια, οικογένεια. Εκ πρώτης όψεως ακούγεται εντελώς συνηθισμένο και νηπιακό. Σχεδόν σκουπιδαριό. Όμως οι brothers Αndy και Larry Wachowski το αναμόρφωσαν, το αναδιατύπωσαν, το επεξεργάστηκαν και το αναδημιούργησαν σε κάτι το ολότελα διαφορετικό. Για να το πω αλλιώς, συγκρινόμενο με το «Ιron man» είναι αριστουργηματικό!

Εφαλτήριο της αναμόρφωσης του «Speed Racer» η δημιουργική συνύπαρξη, διασταύρωση και διαλεκτική σχέση ανάμεσα στην τεχνική και την τέχνη. Όταν αυτή η σχέση είναι αυτοκόλλητη, τότε το Χόλιγουντ παίζει στο γήπεδο χωρίς αντίπαλο. Ο πυρήνας αυτής της διασταύρωσης είναι το εντυπωσιακό «λειώσιμο» του κινηματογραφικού και πλαστικού κιτς των αμερικανικών, οικογενειακών ιστοριών του ΄50, με τη διαστημική τεχνολογία των visual effects του 2008. Θα έλεγα μάλιστα- με κίνδυνο να θεωρηθώ προβοκάτορας- πως το αμάγαλμα αυτού του κιτς που προκύπτει απ΄ αυτό το «λειώσιμο» είναι ισοδύναμο με το αντίστοιχο του Πέδρο Αλμοδόβαρ. Προσέξτε όμως. Δεν υπάρχειη παραμικρή συγγένεια ανάμεσα στα stories των διαφορετικών αυτών σκηνοθετών. Το τελικό αισθητικό αποτέλεσμα όμως είναι ίδιο και εκλεκτικό. Έτσι- όπως και στον Αλμοδόβαρ – η ιστορία αναφέρεται στο «τώρα» ή στο «αύριο», αλλά πυλώνας της ουσίας είναι το χτες. Που πάει να πει η κουζίνα της γιαγιάς ανανεωμένη σε nouvelle cuisine της νέας γενιάς!

Χωρίς τη σωστή επιλογή και το κατάλληλο προπονητικό πουσάρισμα των αφανών αλλά εντελώς δημιουργικών συντελεστών, όλα αυτά θα έμεναν στα χαρτιά και λόγια παχιά. Έχουμε και λέμε. Το οφείλω στη συνείδησή μου να αναφέρω μερικά ονόματα καυτά και από το έργο τους αναντικατάστατα και μοναδικά. Πρώτα απ΄ όλα του Όουεν Πάτερσον, του production

«Speed Racer»

Ιλιγγιώδης ταχύτητα Θεσπέσια οπτικά εφέ Εναέρια κόλπα Υποδειγματική αισθητική Το τέλος του Σουμάχερ και της Formula 1

ΒΑΘΜΟΙ = 7

(το masterpiece της πιτσιρικαρίας)

designer. Το αφεντικό πέντε παρακαλώ σπουδαίων Αrt Directors, καθώς και του σχεδιαστή κοστουμιών με το όνομα Κιμ Μπάρετ, των έντεκα (!) πρωτομαστόρων στα οπτικά εφέ και των δύο δαιμόνιων μοντέρ Ρότζερ Μπάρτον και Ζαχ Στάενμπεργκ. Αυτή η πολυπληθής ομάδα, κάτω από την καθοδήγηση των δύο αδελφών Γουατσόφσκι, λειτούργησε σαν μια γροθιά, βάρους και αποτελέσματος Μοχάμεντ Άλι. Η ανάσα του θεατή στα καναβάτσα από την πρώτη στιγμή. Απόλαυση συναρπαστική. Και παραφράζοντας τη μνημειώδη ταινία της Μπριζίτ Μπαρντό θα έλεγα το εξής απλό: και η Τέχνη έπλασε το videogame το παιδικό!

Με δυο λόγια: Ταγμένος για ταχύτητες διαστημικές, ένας πιτσιρικάς με το συμβολικό όνομα Speed Racer (Εμίλ Χιρς, το παλικάρι της ταινίας του Σον Πεν «Ταξίδι στην άγρια φύση»), αρπάζει το τιμόνι ενός διαστημικού οχήματος με το όνομα Μach 5 και ορμάει στους δρόμους προκειμένου να εκδικηθεί τον αδικοχαμένο αδελφό του, που έχασε τη ζωή του κατηγορούμενος αδίκως πως υπήρξε όργανο φιξαρισμένων αγώνων. Συμπαραστάτες του ο πατέρας του, κατασκευαστής αυτοκινήτων (Τζον Γκούντμαν), η μητέρα του (Σούζαν Σάραντον), ο μικρός του αδελφός, καθώς και μια μαϊμού που συμπεριφέρεται σαν έξυπνος άνθρωπος. Επειδή είναι χαρισματικός και ακατανίκητος, ένας μαικήνας μιας τρομερής πολυεθνικής εταιρείας τον πλησιάζει και του προτείνει να αναλάβει τη χορηγία της οικογένειας, ακόμα και των δισέγγονων που θα προκύψουν ύστερα από αιώνες. Ο Speed αρνείται τη γενναιόδωρη προσφορά και τότε ο μεγαλοεπιχειρηματίας το σύμπαν χειραγωγεί προκειμένου να βγάλει από τη μέση αυτό το άθλιο και αφελές βλαχαδερό που πιστεύει πως η νίκη κερδίζεται στον στίβο και όχι με τη συναλλαγή. Έτσι, αρχίζει η κόντρα η τρομερή. Με συμπαραστάτη έναν μασκοφόρο με το όνομα Racer Χ (Μάθιου Φοξ), που κάθε τόσο λέει στον Speed Racer: «Η κατάσταση δεν πρόκειται ν΄ αλλάξει, αλλά τουλάχιστον φρόντισε να μην αλλάξεις εσύ»!


Ιντιάνα Τζόουνς για μικρά παιδιά

Τρίτη και τελευταία πρεμιέρα της εβδομάδας (τόσες λίγες; Δεν με πιστεύω) το «Νim΄s Ιsland», δηλαδή «Το νησί της Νιμ», που ελληνικώς παραφράστηκε «Ταξίδι στο νησί της φαντασίας». Από το ομότιτλο παιδικό βιβλίο της Γουέντι Ορ με σκηνοθέτες το ντουέτο Μαρκ ΛέβινΤζένιφερ Φλάκετ και πρωταγωνιστές τη μικρή Αμπιγκέιλ Μπρέσλιν, την Τζόντι Φόστερ και τον Τζέραρντ Μπάτλερ (Leonidas στους «300») σε διπλό ρόλο. Και ως πατέρας της Νιμ και τρελός επιστήμονας με το όνομα Τζακ Ρούσο, αλλά και ως φανταστικός ήρωας σε στυλ Ιντιάνα Τζόουνς με το θρυλικό όνομα Άλεξ Ρόβερ! Το στόρι είναι μείγμα Ροβινσώνα Κρούσου με δάνεια από «Νάρνια», καθώς και δεκανίκια από «Ιντιάνα Τζόουνς» του Σπίλμπεργκ. Όλα μέσα. Είναι καιρός τώρα που το σινεμά επηρεάζει τη λογοτεχνία τρομερά. Δηλαδή ένας πολυμήχανος επιστήμονας παρέα με τη μικρή του κόρη τη Νιμ εγκαταλείπει τα εγκόσμια, εγκαθίσταται σε απάτητο, παρθένο, παραδεισένιο νησί, όπου όχι μόνο επινοεί και κατασκευάζει όλα τα χρειαζούμενα, αλλά και μέσω Δικτύου ανταλλάσσει χρήσιμες πληροφορίες με τις οποίες σπρώχνει την επιστήμη σε δημιουργική και αμόλυντη επαφή με τη φύση. Ταυτόχρονα στην άλλη μεριά της Υδρογείου, κάπου στο Σαν Φραντσίσκο, αγοραφοβική και μικροβιοφοβική συγγραφέας περιπετειών για μικρά παιδιά (Τζόντι Φόστερ) λαμβάνει μήνυμα από τη μικρή Νιμ, η οποία στο μεταξύ έχει χάσει τον πατέρα της, ο οποίος πάνω σε σχεδία σαν ναυαγός κοπανιέται ανελέητα από θηριώδη κύματα του ωκεανού. Η συγγραφέας λοιπόν αποφασίζει να καταπολεμήσει τις φοβίες της και αφού προηγουμένως διασχίσει τη μισή υφήλιο, θα καταφθάσει σ΄ αυτήν τη γαλάζια λίμνη, συναντώντας τη μικρή κόρη που δεν είχε και έναν παίδαρο ως σύζυγο και εραστή. Έτσι η λογοτεχνία δια σταυρώνεται με την επιστήμη και η μικρή Νιμ βρίσκει τη μητέρα που της έλειπε. Αυτοί έζησαν καλά, εγώ συμπαθητικά, με ελάχιστα χασμουρητά!

«Ταξίδι στο νησί της φαντασίας»

Ιντιάνα Τζόουνς για μικρά παιδιά Επιστροφή στη φύση Άφθονα μηνύματα οικολογικά

ΒΑΘΜΟΙ=5

(ναι μεν, αλλά)

Με επιρροές από Σκορσέζε

Αφού πρώτα ο δαιμόνιος Τουρκο-Γερμανός Φατίχ Ακίν σε ηλικία μόλις 22 ετών γυρίζει τη μικρού μήκους «Sensin- Du bist es!» και στη συνέχεια τη δεύτερη (Geturkt), το 1998, μόλις στα 25 ορμάει στους κακόφημους δρόμους μιας γερμανικής μεγαλούπολης και με το «Κurz und schmerzlos», δηλαδή «Βαθιά κοφτά ανθρώπινα», υπογράφει την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία εγκαινιάζοντας έτσι μια διαδρομή που θα τον φέρει στην πρώτη κινηματογραφική γραμμή!

Όπως ήταν φυσικό και όπως συμβαίνει σε κάθε μικρό, η πρώτη βουτιά είναι μίμηση από δάνεια πολλά. Το ίδιο συνέβη και το 2004 με το βραβευμένο «Μαζί ποτέ», όπως και με το πιο ολοκληρωμένο έργο του «Η άκρη του ουρανού», την πιο ώριμη και δραματική ιστορία που έχει διηγηθεί μέχρι σήμερα. Ο Ακίν μιμείται, αλλά μιμείται ενσωματώνοντας στην οπτική του επιρροές από το σινεμά της αρεσκείας του. Ουδείς παρθενογεννημένος και καμία παρθενογένεση. Εδώ λοιπόν, όπως ήταν φυσικό, επιδίδεται σε μια κλασική άσκηση ύφους. Μπορώ να αντιγράψω τον Μάρτιν Σκορσέζε; Ο Ακίν μπορεί. Απίστευτη ενέργεια, ανεξάντλητη δύναμη, σύγχρονη, κοφτερή οπτική. Εικόνες της γενιάς του από ένα ταλέντο της γενιάς του! Το ουσιώδες και εντελώς προσωπικό όμως είναι το «θέμα» του. Αν και συνηθισμένο και αντιρατσιστικό, εν τούτοις με τους ιδιαίτερους χειρισμούς του το μετατρέπει σε κάτι το ιδιαίτερο και μοναδικό. Ο λόγος απλός. Τοποθετεί μέσα στην ίδια πόλη (το Αμβούργο), στις ίδιες «ξένες» συνθήκες, κάτω από την ίδια ομπρέλα της αλλοτρίωσης και της βίας, τρία πλάσματα από τρεις αντίπαλες χώρες. Ο Τούρκος (Μεχμέτ Κουρτουλούς), ο Σέρβος (Αλεξάνταρ Γιοβάνοβιτς) και ο Έλληνας (Αδάμ Μπουσδούκος). Ξένοι στην ίδια πόλη. Φίλοι από αντίπαλες χώρες. Περιθωριακοί, καταραμένοι και διαρκώς κυνηγημένοι. Με το ένα πόδι Γερμανοί, με το άλλο Τούρκοι, Έλληνες, Σέρβοι. Πλάσματα χωρίς πατρίδα, χωρίς ταυτότητα, χωρίς συγκεκριμένη μοίρα. Τι μένει; Αυτό που λέει και ο Κλιντ Ίστγουντ στο αντιπολεμικό του έπος «Οι σημαίες των προγόνων μας». Η φιλία!

«Βαθιά κοφτά ανθρώπινα»

Η πρώτη, μεγάλου μήκους, ταινία του Φατίχ Ακίν Άσκηση ύφους με επιρροές από Μάρτιν Σκορσέζε Υποδειγματικές ερμηνείες Αδιέξοδη ιστορία

ΒΑΘΜΟΙ=6

(και να μην το δω, δεν χάνω κάτι αριστουργηματικό)

Με δυο λόγια: Ο Κώστας από Ελλάδα, ο Γκάμπριελ από Τουρκία και ο Μπόμπι από Σερβία οργανώνουν στο Αμβούργο παράνομο κόλπο για λογαριασμό της αλβανικής μαφίας. Η επιχείρηση για τη μεταφορά παράνομων όπλων ξεκινάει, αλλά στον δρόμο όλα θα πάνε στραβά. Κανείς από τους τρεις δεν σκέφτεται κυνικά και ψυχρά. Το αίσθημα τυφλώνει το μυαλό τους και η φιλία είναι το μοναδικό καταφύγιό τους.