[ Δρόμοι ]

Το κατάλευκο…
… κοίλο αστράφτει σαν ασβέστης. Οι κερκίδες του αρχαίου ελληνικού θεάτρου των Συρακουσών καταλήγουν σε ένα επικλινές οικοδόμημα. Διάτρητο από ανοίγματα και παράθυρα, θυμίζει κάποια σύγχρονα κτίρια της Ρώμης. Πιο κάτω ένας πύργος ζωσμένος με μια ελικοειδή σκάλα. Μια σύζευξη δεκάδων αιώνων.

Στον τόπο…
… αυτόν που οι πέτρες του αχνίζουν κάτω από τον ήλιο και κρυώνουν με το γέρμα του, αρχίζει μεθαύριο το φεστιβάλ που διοργανώνει το Εθνικό Ινστιτούτο Αρχαίου Δράματος. Ο σκηνοθέτης Πιέτρο Καρίλιο κάνει τις τελευταίες πρόβες στην «Ορέστεια» του Αισχύλου, σε μετάφραση του Πιερ Πάολο Παζολίνι. Σε αυτόν τον χώρο που δεν θυμίζει τίποτα ηρωικό και μοιάζει με αστική πλατεία που ξέφυγε από τα δεσμά του χρόνου, ο σκηνοθέτης δασκαλεύει τους ηθοποιούς του. Ύστερα από σχεδόν πενήντα χρόνια, δηλαδή από τότε που την ανέβασε ο Βιτόριο Γκάσμαν το 1960, η «Ορέστεια» επιστρέφει στις Συρακούσες όπου θα μείνει μέχρι τις 22 Ιουνίου. Όμως, δεν θα είναι μόνο ένα απλό θέαμα. Θα είναι μια κραυγή, μια ηθική εξέγερση των πολιτών της Σικελίας που ζητούν δικαιοσύνη, που εξανίστανται μπροστά στο έγκλημα και στον «φόρο προστασίας» που πληρώνουν στη Μαφία. Στην πρώτη παράσταση, ο εισαγγελέας του Παλέρμο Πιέρο Γκράσο θα διαβάσει ένα απόσπασμα από το έργο του σοφού Αισχύλου. Στο τέλος, όλα τα πλοία που θα βρίσκονται στο λιμάνι θα βάλουν να ηχήσουν μαζί οι σειρήνες τους. Και οι έμποροι κι οι μαγαζάτορες που θα δηλώσουν ότι δεν θα ξαναπληρώσουν πια «φόρο προστασίας» στους μαφιόζους, θα τιμηθούν με ένα άγαλμα μεγάλων διαστάσεων από το Εθνικό Ινστιτούτο, που θα το τοποθετήσουν έξω από τα καταστήματά τους. Θα σχηματιστεί έτσι κάτι σαν μια «ενάρετη πομπή» που θα οδηγεί μέχρι τις πύλες του θεάτρου.

Η Αθηνά…
… θα παρουσιαστεί στις «Ευμενίδες». Θα κατεβεί από τα ύψη της σκάλας μπροστά στους θεατές για να απαγγείλει τη φοβερή εξαγγελία της που έκτοτε στηρίζεται πάνω της κάθε κράτος δικαίου: «Φόνων δικαστάς ορκίων αιδουμένους θεσμόν, τον εις άπαντ΄ εγώ θήσω χρόνον» («Δικαστές των φόνων που θα σέβονται τους όρκους τους, εγκαθιδρύω εγώ, ως θεσμό, στον αιώνα τον άπαντα»). Είναι η στιγμή που γεννιέται το πρώτο δικαστήριο στην ιστορία. Η αρχαϊκή κοινωνία μετατρέπεται σε κοινωνία πολιτών. Η εκδίκηση των Ερινύων παραχωρεί τη θέση της στη δικαιοσύνη των Ευμενίδων. Ο Ορέστης θα δικαστεί δικαίως. Έγραφε ο Παζολίνι: «Κανένα γεγονός, κανένα θανατικό, καμιά συμφορά σε αυτές τις τραγωδίες δεν συγκίνησε τόσο βαθιά και απόλυτα όσο αυτά τα λόγια».

Ο σκηνοθέτης…
… Καρίλιο λέει: «Όταν η σικελική κοινωνία εκφράσει με σθένος την ανάγκη να αφήσει πίσω της την εικόνα ενός τόπου που συμπράττει με τη Μαφία, που της πληρώνει ΄΄φόρο προστασίας΄΄, τότε θα νιώσει αρκετά δυνατή για να πάρει τον δρόμο που οδηγεί στη νομιμότητα». Η «Μεγάλη Ελλάδα» δείχνει τον δρόμο στη «μικρή».