[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Στον πυρετό των αγωγών

Έχουμε μπερδευτεί με τα δίκτυα, τις συμφωνίες και τα εγκαίνια. Αν θυμάμαι καλά, ο χορός άρχισε το 1987 επί υπουργίας Πεπονή, έκτοτε κάθε υπουργός (Βιομηχανίας τότε, Ανάπτυξης αργότερα) έκανε κι από ένα μεγάλο βήμα. Μεταξύ αυτών, και οι αντίστοιχοι πρωθυπουργοί που έπαιρναν τον αφρό της δημοσιότητας. Η πρόσφατη συμφωνία με τη Ρωσία για τον περίφημο Σάουθ Στριμ δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε (φοβάμαι) η τελευταία. Έχει προηγηθεί ο αγωγός φυσικού αερίου από την Γκαζπρόμ που έκτοτε τροφοδοτεί το εθνικό μας δίκτυο, ακολούθησε ο «πλωτός» αγωγός από την Αλγερία με υγροποιημένο καύσιμο, έκλεισε η συμφωνία για τον τρίτο κλάδο εξ Αζερμπαϊτζάν διαμέσου της Τουρκίας με τον κωδικό Ναμπούκο και έπονται οι συνδέσεις με την Ιταλία (υποθαλάσσιος αγωγός) καθώς και τα λοιπά διευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Να μην ξεχάσουμε βέβαια και τον Μπουργκάς- Αλεξανδρούπολη, που δίκαια ανέδειξε πλήθος περιβαλλοντικών επιφυλάξεων για ενδεχόμενο (ο μη γένοιτο) πετρελαϊκό ατύχημα.

Όλα αυτά υποτίθεται πως εξυπηρετούν, εκτός από την ενεργειακή αυτάρκεια, και τον πλουραλισμό στην τροφοδοσία και την εξωτερική μας πολιτική, μια και η Ελλάδα αναδεικνύεται σε διαμετακομιστικό και διηπειρωτικό κόμβο: από τη Ρωσία στα Βαλκάνια και τη Νότια Ευρώπη, και από την Κασπία στο Οτράντο. Λέγεται επίσης ότι ενισχύεται η στρατηγική θέση της χώρας αφού θα «κρατάμε στο χέρι» σημαντικούς παίκτες της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς και θα είμαστε μεταξύ των ρυθμιστών στη σκακιέρα των γεωπολιτικών εξελίξεων ή, αν θέλετε, ισορροπιών. Να πω βέβαια την αλήθεια, αυτό τον όρο «στρατηγικής σημασίας» ουδέποτε τον κατανόησα στην ολότητά του.

Υπάρχει όμως και η άλλη άποψη. Ότι όχι μόνο δεν θα ψηλώσουμε ως χώρα, αλλά θα καταλήξουμε ένα «πεδίο βολής φτηνό που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι». Η αναλογία με την εποχή των στρατιωτικών βάσεων και των αμυντικών δικτύων δεν μου φαίνεται άστοχη. Από την άλλη, η μείωση της ενεργειακής εξάρτησης δεν είναι καθόλου δεδομένη. Ο έμπορος είναι συχνότατα και χρήστης.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ Η ΑΠΟΨΗ

ότι όχι μόνο δεν θα ψηλώσουμε ως χώρα, αλλά θα καταλήξουμε ένα «πεδίο βολής φτηνό που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι»

Ένας ενεργειακός σχεδιασμός όμως, μονομερώς προσανατολισμένος για τα επόμενα είκοσι ή τριάντα χρόνια στα ορυκτά καύσιμα, σίγουρα δεν είναι αειφορικός. Και ούτω πώς (με φυσικό αέριο και πετρέλαιο) είναι αδύνατο να πετύχουμε τους στόχους του Κιότο. Δεν μας φταίνε τα συστήματα μετρήσεων, οι επιλογές μας φταίνε.

O αντίλογος είναι βέβαια ο ενεργειακός ρεαλισμός. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν μπορούν, λένε, να καλύψουν παρά μικρό ποσοστό. Κι όμως, η Δανία με δυσμενέστερες συνθήκες από εμάς καλύπτει ήδη το 15% των συνολικών αναγκών της και 30% του ηλεκτρισμού της με ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά και φυτικά καύσιμα. Είναι η πρώτη χώρα της Δύσης που έβαλε στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης κατά 1% ετησίως, εξάγει ενέργεια, έχει μια εξαιρετικά εύρωστη οικονομία και ένα εξαιρετικά υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα ($37.000). Λίγο παρακάτω, η πόλη του Αμβούργου εγκαινίασε για πρώτη φορά στην Ευρώπη το πληροφορικό σύστημα της «ευφυούς ενέργειας». Μετρητές τοποθετημένοι σε χαρακτηριστικά σημεία ενός πλέγματος επιλεγμένων καταναλωτών, υπολογίζουν και σχεδιάζουν το ενεργειακό προφίλ ενός εκάστου εξ αυτών, διαμορφώνοντας ταυτοχρόνως ένα σύστημα λήψης αποφάσεων όσον αφορά τη χωρο-χρονική κατανομή της ισχύος. Εξάλλου, η απελευθερωμένη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και η διασπορά των πηγών ΑΠΕ κάνουν σχεδόν επιτακτική την ανάγκη προσφυγής σε τέτοιες προσεγγίσεις, γνωστές ως «διαχείριση της ζήτησης». Με τον τρόπο αυτό, από τα σκληρά και ανελαστικά ενεργειακά δίκτυα μεταβαίνουμε στην εποχή των εικονικών δικτύων, όπου αυτό που διακινείται δεν είναι το ενεργειακό προϊόν αλλά η πληροφορία.

Τούτο βέβαια σημαίνει ότι πριν απ΄ όλα πρέπει να αναπτυχθούν δίκτυα τηλεπικοινωνιών με υψηλές ταχύτητες, μεγάλες χωρητικότητες και επαρκώς κατανεμημένα ανά την επικράτεια. Που θα καλύπτουν δηλαδή και τον πιο απομακρυσμένο παραγωγό- καταναλωτή και όχι μόνο τις μεγάλες πυκνότητες (εκεί δηλαδή όπου υπάρχουν τα μεγαλύτερα κέρδη). Κάτι που δεν κάνει ο εθνικός μας πάροχος, ο ΟΤΕ, που και αυτός είναι στρατηγικής σημασίας. Για παράδειγμα όταν βρίσκεσαι στη Φθιώτιδα, το πολύ να σου δώσει μια σύνδεση 56Κbit η οποία λειτουργεί «όποτε της κάνει κέφι», όπως καταγγέλλει ένας πολίτης στο Διαδίκτυο. Ο οποίος στη διαμαρτυρία του εισέπραξε την αποστομωτική απάντηση, «ο ΟΤΕ κύριε είναι μια εταιρεία και δεν είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα για να κάνει κοινωνική πολιτική». Ορθώς τότε να πουληθεί, όχι στον Ντόιτσε Τέλεκομ αλλά στον πρώτο τυχόντα. Χειρότερο δεν γίνεται. Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι πρώην υφυπουργός