Οι «απέναντι» της Νέας Μανωλάδας

Το πρωί της προηγούμενης Δευτέρας, οι κάμερες και οι δημοσιογράφοι ήταν πιο πολλοί και από τις φράουλες στη Νέα Μανωλάδα. Στους τοπικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς το σάουντρακ από την ταινία «Φράουλες και αίμα» εναλλασσόταν με αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων για το τι είχε γίνει τα προηγούμενα δύο 24ωρα στην πατρίδα της ελληνικής φράουλας. «Μεγαλοτσιφλικάδες που πίνουν το αίμα των εργατών», έλεγε η μία πλευρά. «Προβοκάτορες και επαγγελματίες συνδικαλιστές», απαντούσαν οι παραγωγοί.

Κάποιος, μέσα στην ένταση της στιγμής, βιάστηκε να βαφτίσει το χωριό «νέο Κιλελέρ». Το μόνο σίγουρο είναι πως το χωριό των 1.200 μόνιμων κατοίκων και των 2.500 εποχικών εργατών, που βρίσκεται στα όρια των Νομών Αχαΐας και Ηλείας και παράγει το 95% της εθνικής παραγωγής φράουλας έχει ανοίξει δρόμους στις διεκδικήσεις των ξένων εργατών. Τη δεκαετία του ΄90 ήταν οι Αλβανοί εργάτες που αντέδρασαν και πέτυχαν αύξηση στο μεροκάματο. Την προηγούμενη εβδομάδα ήταν οι 2.500 Βούλγαροι, Αιγύπτιοι, Ρουμάνοι, Ινδοί και Μπανγκλαντεσιανοί, που συντελούν στο «θαύμα» της Μανωλάδας.
«Ντρέπομαι για την κατάσταση που ζουν οι ξένοι εργάτες αλλά…»

«Ούτε μεγαλοτσιφλικάς νιώθω, ούτε κοτζαμπάσης. Το μόνο που έχω να πω είναι πως ντρέπομαι για την κατάσταση που ζουν οι ξένοι εργάτες στη Μανωλάδα. Είναι απαράδεκτη και δεν μας τιμά, ούτε ως εργοδότες ούτε ως τόπο», λέει με την καλημέρα ο Γιάννης Αρβανιτάκης, παραγωγός φράουλας από το 1978.

Τι έγινε τελικά το Σαββατοκύριακο στη Νέα Μανωλάδα;

Δυστυχώς κάποιοι έφαγαν πολύ ξύλο και αυτό δεν ήταν καλό. Αλλά τα στελέχη του ΠΑΜΕ ήταν πολύ προκλητικά από την πρώτη στιγμή. Σαν να επιζητούσαν τα επεισόδια.

Τι εννοείς;
Καταρχάς, τα μεσάνυχτα της Παρασκευής και ακόμη πιο αργά άρχισαν να φωνάζουν με τις ντουντούκες στον δρόμο συνθήματα. Ξύπνησαν τον κόσμο, τον αγανάκτησαν. Εγώ το ΠΑΜΕ τότε το έμαθα. Ρωτούσα: «Τι είναι αυτό το ΠΑΜΕ ρε παιδιά;». Το ΚΚΕ, τη Ν.Δ., το ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΝ τα γνωρίζω. Από τα χωράφια μου πέρασε ο Καραμανλής προτού γίνει πρωθυπουργός, βγήκε μάλιστα και φωτογραφία μέσα στα θερμοκήπιά μας. Πέρασε και ο Τσίπρας που μου φάνηκε πολύ ξύπνιο άτομο, το κλιμάκιο του ΠΑΣΟΚ με τον Ραγκούση που κατέβηκε στην Ηλεία. Όλους τους ήξερα. Το ΠΑΜΕ όμως το έμαθα όταν

Έλληνες εργάτες δεν βρίσκεις με τίποτα. Παλιά στο μάζεμα της φράουλας έρχονταν φοιτητές και έβγαζαν τις διακοπές τους

έπεσε το ξύλο το Σάββατο το βράδυ. Τι έγινε τότε;
Αυτοί έφεραν πολύ κόσμο από άλλες περιοχές, για την ιστορία. Απ΄ ό,τι έμαθα, στον δήμαρχο και τον νομάρχη εμφανίστηκαν ως εκπρόσωποι των εργατών εδώ συμπατριώτες τους, που είναι όμως επαγγελματίες συνδικαλιστές και μένουν στην Αθήνα. Το βράδυ του Σαββάτου ορισμένοι από το ΠΑΜΕ στρίμωξαν κάποιον παραγωγό την ώρα που περνούσε με το αμάξι του από την πλατεία και έτσι άρχισε η συμπλοκή. Είναι όμως ψέμα πως οι εργάτες έφαγαν ξύλο από εμάς.

Πυροβολισμοί δεν έπεσαν;
Αυτά είναι ψέματα. Ούτε όπλα, ούτε σφαίρες. Κάποιοι έριξαν μερικά μασούρια δυναμίτη, όμως μακριά από εδώ. Αυτό ήταν όλο.

Εσείς ανήκετε στους μεγαλοτσιφλικάδες;
Μαζί με τον αδελφό μου και τον θείο μου έχουμε 400 στρέμματα με φράουλες, από τα συνολικά 5.000 που καλλιεργούνται στη Νέα Μανωλάδα. Ίσως έτσι κάποιοι να μας θεωρούν τσιφλικάδες. Αλλά έχω χρεοκοπήσει και δύο φορές, όπως και όσοι ασχολούμαστε με τη φράουλα.

Ποιος καθορίζει την τιμή του μεροκάματου;
Κάθε χρόνο γίνεται, ας πούμε, μια άτυπη συμφωνία για το ημερομίσθιο. Φέτος ήταν από 22 έως 23,5 ευρώ. Η τιμή αυτή όμως είναι καθηλωμένη στα ίδια επίπεδα εδώ και 3 χρόνια;

Το ξέρω. Και γι΄ αυτό ήμασταν έτοιμοι να τους δώσουμε μια αύξηση και να πάμε στα 24. Τα 25 δεν θα τα δίναμε φέτος. Για τα 30 ούτε λόγος. Καλύτερα να τα κλείσουμε τα χωράφια.

Και να συνεχιστεί η εκμετάλλευση αυτών των ανθρώπων επειδή είναι παράνομοι;

Προσωπικά, θέλω να έχω νόμιμους εργάτες. Ρωτήστε όμως όποιον θέλετε σε δήμο και νομαρχία ή υπουργείο αν έχουν ιδέα για το ποιος είναι ποιος από τους εργάτες. Όλοι τους είναι παράνομοι. Οπότε τα προνόμια δεν είναι μόνο δικά μας.


«Με έξι χρόνια δουλειάς αγόρασα σπίτι και αυτοκίνητο στη Βουλγαρία»

Το ρολόι δείχνει 13.30. Ώρα λήξης του ωραρίου στα φραουλοχώραφα. Οι 60-70 εργάτες και εργάτριες από τη Βουλγαρία βγαίνουν από τα θερμοκήπια. Κάθιδροι και εξαντλημένοι παίρνουν μέσα από κάτι μεγάλες σακούλες καρβέλια με ψωμί, τυρί, ελιές. «Αφήνουμε το πρωί την παραγγελία μας μαζί με τα χρήματα που χρειάζονται, και περνούν έμποροι από τη Μανωλάδα και τη Βάρδα και μας αφήνουν ό,τι ζητήσουμε», λένε με τα σπαστά ελληνικά τους. Σε δημοσιογράφο αρνούνται να μιλήσουν, γιατί φοβούνται μήπως θυμώσουν τα αφεντικά. Με τα πολλά- και αφού χρειάστηκε να επιστρατευθούν οι γνωριμίες του Τάσου, που τους μεταφέρει με το ταξί για να κάνουν τα ψώνια τους- μου λένε πως θα μιλήσει εκ μέρους τους η Αναστασία. «Ξέρει τα καλύτερα ελληνικά από όλους μας», μου λένε και μου την παρουσιάζουν.

Μικροκαμωμένη γυναίκα. Δύσκολα να πιστέψεις πως σε καθημερινή βάση μαζεύει 120 κιλά φράουλες μόνη της!

«Έξι χρόνια έρχομαι στη Μανωλάδα μαζί με τον άνδρα μου. Φέτος πήραμε μαζί και την κόρη μας, που είναι στα 13».

Εδώ παίρνω 25 ευρώ την ημέρα και έχω δουλειά κάθε ημέρα. Στη Βουλγαρία μου δίνουν 5 ευρώ μεροκάματο, αν βρω δουλειά

Γιατί απεργήσατε;
«Θέλαμε περισσότερα χρήματα». Στα επεισόδια ήσουν;
«Όχι. Μας πήραν τηλέφωνο κάποιοι γνωστοί να πάμε, αλλά εμείς αρνηθήκαμε. Το Σάββατο οι ίδιοι μας είχαν πάρει να απεργήσουμε, διαφορετικά μας απείλησαν πως θα έρχονταν να μας χτυπήσουν».

Ποιοι ήταν αυτοί;
«Μη με ρωτάς. Θέλω να βρω δουλειά και του χρόνου στη Μανωλάδα».

Μέσα στα νάιλον παραπήγματα μαθαίνεις πολλά, αρκεί να μην αποκαλύψεις ποιοι σου τα είπαν. Οι Βούλγαροι σου μιλάνε για τον «Μάρκο» τον συμπατριώτη τους, που ύστερα από 3 χρόνια κυκλοφορεί με ΒΜW και παίρνει προμήθεια 3 ευρώ κάθε ημέρα από τους συμπατριώτες του γιατί διαφορετικά δεν θα βρουν πουθενά δουλειά. Οι Μπανγκλαντεσιανοί θα σου μιλήσουν για τον Αμίρ. Κάθε ράτσα της Μανωλάδας έχει τους δικούς της επίσημους νταβατζήδες. «Αν μας απαλλάξουν από αυτούς, τότε θα βγάζουμε καλά λεφτά», λένε. Το άναμμα του μοναδικού προβολέα στον καταυλισμό θυμίζει στρατόπεδο συγκέντρωσης και σηματοδοτεί και το τέλος της ημέρας.

«Κάποιοι ανάβουν κεριά μέσα στα σπίτια, αλλά πριν από δύο χρόνια κάηκε έτσι το μέρος που μέναμε και τώρα οι περισσότεροι φοβόμαστε να το κάνουμε. Γι΄ αυτό κοιμόμαστε νωρίς και ελπίζουμε να μην έρθουν και πάλι οι αρουραίοι, όπως χθες το βράδυ».

Αναστασία,οι φράουλες σου αρέσουν;

«Λίγο». Γιατί αφήνεις το σπίτι σου στη Βουλγαρία για να έρθεις στη Μανωλάδα και να δουλέψεις για ένα κομμάτι ψωμί;

«Κατ΄ αρχήν εγώ από τη Μανωλάδα αγόρασα σπίτι και αυτοκίνητο στη Βουλγαρία. Εδώ παίρνω 25 ευρώ την ημέρα και έχω δουλειά κάθε ημέρα. Στη Βουλγαρία μου δίνουν 5 ευρώ μεροκάματο, αν βρω δουλειά. Πιο πριν δεν είχα τίποτα. Σε σκηνές μέναμε, όπως και οι περισσότεροι συμπατριώτες μου που είμαστε εδώ. Να δεις πώς μας λένε οι ντόπιοι…», σκέφτεται λίγο και συνεχίζει: «Γυφτοβούλγαρους». Το ελληνικό «σπίτι» της είναι φτιαγμένο εξ ολοκλήρου από νάιλον σκληρό, όπως τα θερμοκήπια του αφεντικού της. Η οικογένεια κοιμάται στο πάτωμα- όπου πάτωμα, καλάμια και πάνω σε αυτά χαρτόκουτα.


Το ισπανικό μοντέλο

«Στη Μανωλάδα πρέπει να αντιγράψουμε το ισπανικό μοντέλο», λέει ο κ. Αρβανιτάκης και εξηγεί. «Εκεί είχαν το ίδιο στεγαστικό πρόβλημα, το οποίο είναι λογικό να υπάρχει όταν σε ένα χωριό 1.000 ανθρώπων για 3 μήνες τριπλασιάζεται ο πληθυσμός του. Οι Ισπανοί εγκατέστησαν τους εργάτες σε αυτά τα σπίτια που έχουν αιρκοντίσιον, οι τουαλέτες, η κουζίνα και τα μπάνια είναι χώρια. Εμείς είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε το κόστος που είναι 4.000 ευρώ για κάθε σπίτι αλλά ζητάμε από την πολεοδομία να μη μας χρεώνει επιπλέον 6.000 ευρώ για την τοποθέτησή τους». Τα 7 πρώτα προκάτ πάντως βρίσκονται ήδη στη Μανωλάδα.


50 εκατ. ευρώ ο ετήσιος τζίρος

O τζίρος της φράουλας στη Νέα Μανωλάδα αγγίζει τα 50 εκατομμύρια ευρώ, και το 70% της παραγωγής ταξιδεύει σε Ρωσία, Ουγγαρία, Ιταλία, Γαλλία. Παραγωγοί όπως ο κ. Αρβανιτάκης βλέπουν πως τα 5.000 στρέμματα μπορούν άνετα να διπλασιαστούν. Αρκεί να μην πειραχτεί το ειδικό καθεστώς της περιοχής. Δηλαδή ούτε επιθεωρητές εργασίας, ούτε ΙΚΑ, ούτε πρόστιμα.

«Στην Ισπανία άρχισε να μειώνεται η παραγωγή όταν το ημερομίσθιο έφτασε τα 35 ευρώ. Στο Μαρόκο είναι μόλις 3 ευρώ και φυσικά πολλοί ξεκίνησαν να μεταφέρουν τις επιχειρήσεις τους εκεί. Εμείς έχουμε πρόβλημα με την Τουρκία που έχει μεροκάματο 6 ευρώ, αλλά και την Αίγυπτο που πληρώνει 1 ευρώ. Η φράουλά μας έχει κόστος στο χωράφι 1 ευρώ και την πουλάμε 1,20 έως 1,50 το κιλό για να αντέξουμε στον ανταγωνισμό. Αυτό όμως μόνο μέσα στην Ε.Ε. Αγορές μεγάλες υπάρχει κίνδυνος να χαθούν, όπως η ρωσική από τους Τούρκους» λέει ο κ. Αρβανιτάκης.