Χρήμα / Κόσμος

Πυρετός τιμών για πετρέλαιο – τρόφιμα

Οι τιμές του πετρελαίου βρίσκονται στα ύψη σπάζοντας ακόμη και το φράγμα των 120 δολαρίων το βαρέλι με προοπτική- όπως λένε αναλυτές- να φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι, κάτι που μερικούς μήνες νωρίτερα ήταν αδιανόητο. Οι τιμές των τροφίμων έχουν εκτιναχθεί κι αυτές στα ύψη, με το ρύζι να πωλείται στα 23 δολάρια τα 50 κιλά από 10 δολάρια πέρσι, το σιτάρι 12,3 δολάρια το μπουσέλ από 4,7 δολάρια πέρσι και τα καλαμπόκι 6 δολάρια το μπουσέλ από 4,2 δολάρια πέρσι.

Το κόστος- φωτιά στην ενέργεια και τα τρόφιμα πλέον όχι μόνο αδειάζει την τσέπη των νοικοκυριών, αλλά εντείνει ακόμη περισσότερο τη διεθνή χρηματοοικονομική κρίση επειδή εκτοξεύει τον πληθωρισμό και βάζει φρένο στην ανάπτυξη. Ακόμη χειρότερα όμως, δημιουργεί συγκρούσεις σε φτωχότερες χώρες όπου εκατομμύρια άνθρωποι στον τρίτο κόσμο έχουν ξεσηκωθεί για μια χούφτα ρύζι.

Απαισιοδοξία
Το καίριο ερώτημα που απασχολεί όλους είναι ένα: Η πανάκριβη ενέργεια και οι υψηλότατες τιμές στα τρόφιμα είναι εδώ για να μείνουν ή υπάρχει η προοπτική για μείωσή τους το επόμενο διάστημα; Διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΟΟΣΑ, οικονομολόγοι και αναλυτές είναι απαισιόδοξοι, τουλάχιστον στην παρούσα φάση που διανύουμε. Όπως λένε, ο πυρετός των τιμών στο πετρέλαιο και στα τρόφιμα θα διαρκέσει για αρκετό διάστημα ακόμη, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και την οικονομία. Η Citigroup προβλέπει ότι η μέση τιμή του πετρελαίου φέτος θα φτάσει τα 96 δολάρια το βαρέλι από 80 δολάρια προηγουμένως, ενώ ο Αντουάν Χαλφ, στρατηγικός αναλυτής της Νewedge Group μαζί με άλλους συναδέλφους του πιστεύουν ότι μπορεί να δούμε τις τιμές έως τα 150 δολάρια το βαρέλι. «Σε αυτό το στάδιο ανόδου των τιμών, το φθινόπωρο το πετρέλαιο θα φτάσει στα 150 δολάρια», λέει ο Ντάγκλας ΜακΙντάιρ, αναλυτής της 24/7 Wall Street. com! Πριν από μόλις μια εβδομάδα η ΙΝG προέβλεπε ράλι στα 130 δολάρια το βαρέλι, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος της Shell, Jeroen van der Veer, λέει ότι σε 10-15 χρόνια δεν θα υπάρχει αρκετό φθηνό πετρέλαιο στις αγορές.

Και σύμφωνα με τον αρθρογράφο του «Ιndependent» Ηamish ΜcRae, το πετρέλαιο μπορεί να σταθεροποιηθεί σε τιμές πολύ υψηλότερες από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Πολλές αιτίες
Υπάρχουν πολλές αιτίες γιατί ο μαύρος χρυσός πωλείται σήμερα 80% πιο ακριβά από πέρσι και η μια είναι πιο σημαντική από την άλλη:

● Η τεράστια δίψα για πετρέλαιο στις χώρες της Ασίας λόγω των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης. Ειδικά στην Κίνα και την Ινδία η ζήτηση φέτος για πετρέλαιο είναι αυξημένη κατά 50% περίπου από πέρσι.

● Η μείωση, όπως λέει ο διευθύνων σύμβουλος της Royal Dutch Shell, Jeroen van der Veer, στην εξόρυξη πετρελαίου και παραγωγή διυλισμένων προϊόντων πετρελαίου (αμόλυβδη κ.λπ.).

● Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή

Ο πυρετός των τιμών στο πετρέλαιο και στα τρόφιμα θα διαρκέσει για αρκετό διάστημα ακόμη, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και την οικονομία

και την Αφρική που μειώνουν τη ροή πετρελαίου στις ανεπτυγμένες χώρες. ● Το ασθενές δολάριο που κάνει τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες να θέλουν να διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα οι τιμές (το πετρέλαιο αγοράζεται αποκλειστικά σε δολάρια) για να μην έχουν απώλειες εσόδων. Πώς συνδέονται
Το ράλι στις τιμές των τροφίμων συνδέεται, σύμφωνα με τον αρθρογράφο των «Τάιμς» του Λονδίνου Αnatole Κaletsky, με την έκρηξη στις τιμές του πετρελαίου. Ωστόσο, οφείλεται και στην έκρηξη της ζήτησης για τρόφιμα σε παγκόσμιο επίπεδο. Έτσι οι φόβοι οι τιμές αυτές να μείνουν σε υψηλά επίπεδα είναι μεγάλοι. Σε έκθεσή του ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι την επόμενη δεκαετία οι τιμές των τροφίμων θα αυξηθούν 20% με 50%, ενώ τις ίδιες εκτιμήσεις κάνουν και ανώτατα στελέχη της Νestle. Οι λόγοι που επικαλούνται είναι αρκετοί:

● Η έκρηξη στις τιμές του πετρελαίου αυξάνει δραματικά τις τιμές των λιπασμάτων, καθώς και το κόστος επεξεργασίας και διανομής τροφίμων.

● Η στροφή στα βιοκαύσιμα βάζει φωτιά στις τιμές για δύο λόγους. Για την παραγωγή βιοκαυσίμων χρησιμοποιείται καλαμπόκι με αποτέλεσμα οι καλλιεργητές να εγκαταλείπουν άλλες καλλιέργειες και να δημιουργείται έλλειψη. Επίσης, η ζήτηση για βιοκαύσιμα αυξάνει τη ζήτηση για καλαμπόκι αυξάνοντας κι άλλο τις τιμές. Το καλαμπόκι είναι πρώτη ύλη στη διατροφική αλυσίδα. Είναι ενδεικτικό ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν έως το 2017 το 15% των αυτοκινήτων στο έδαφός τους να κινείται με βιοκαύσιμα και αυτό ανεβάζει σημαντικά τη ζήτηση για καλαμπόκι.

● Οι Κινέζοι, οι Ινδοί, οι Βραζιλιάνοι και οι Ρώσοι καταναλώνουν πλέον πολύ περισσότερο κρέας από ό,τι παλιότερα. Τα βοοειδή και τα κοτόπουλα τρέφονται με καλαμπόκι και απαιτούνται 8 κιλά καλαμποκιού για να παραχθεί ένα κιλό μοσχαρίσιου κρέατος.

● Η ζήτηση για ρύζι στην Ασία είναι τεράστια και η παραγωγή δεν επαρκεί να την καλύψει, ενώ η μεγάλη ξηρασία στην Αυστραλία έχει μειώσει δραματικά την παραγωγή τροφίμων στην ήπειρο.


Δύσκολες μέρες για τους πλούσιους, δυσκολότερες για τους φτωχούς

Πριν από εννέα χρόνια ο «Εconomist» είχε ένα μεγάλο θέμα για το πετρέλαιο που τότε πωλείτο προς 10 δολάρια το βαρέλι. Τότε το περιοδικό είχε προειδοποιήσει ότι οι τιμές αυτές μπορεί να μη διατηρηθούν στα επίπεδα αυτά, προβλέποντας υποχώρηση στα 5 δολάρια το βαρέλι. Τώρα το πετρέλαιο πωλείται πάνω από 117 δολάρια και δεν είναι μόνον αυτό.

Στα ύψη έχουν φτάσει ακόμη οι τιμές των τροφίμων και οι τιμές των μετάλλων και οι λόγοι που προβάλλονται για την κούρσα αυτή είναι τρεις:

● Πρώτον, ότι οι επενδυτές αναζητώντας υψηλές αποδόσεις μετά τη μείωση των επιτοκίων έχουν στραφεί στις αγορές εμπορευμάτων ανεβάζοντας τεχνητά τις τιμές.

● Δεύτερον, ότι το ράλι στις τιμές όντως βασίζεται σε θεμελιώδη μεγέθη, ειδικά στη μεγάλη αύξηση της ζήτησης για ενέργεια και τρόφιμα από τους Κινέζους.

● Τρίτον, ότι μας τελειώνει το πετρέλαιο, μας τελειώνουν τα εδάφη που μπορούμε να εκμεταλλευτούμε για παραγωγή τροφίμων και γενικώς μας τελειώνει ο πλανήτης που εκμεταλλευόμα- στε.

Πιστεύω ότι ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος βρίσκονται πιο κοντά στην αλήθεια. Υπάρχουν πολλοί έξυπνοι άνθρωποι (όπως ο Τζορτζ Σόρος) που κάνουν λόγο για φούσκα στις τιμές των τροφίμων και των εμπορευμάτων, όμως εάν αυτό συμβαίνει τότε πού είναι τα αποθέματα που θα έπρεπε να υπάρχουν;

Κανονικά, η κερδοσκοπία οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα τιμών ενθαρρύνοντας τη συγκέντρωση μεγάλων αποθεμάτων των προϊόντων. Όμως πουθενά δεν φαίνεται να υπάρχει υπερπροσφορά στα τρόφιμα, τα μέταλλα ή το πετρέλαιο. Τα αποθέματα τροφίμων και μετάλλων βρίσκονται κοντά σε ιστορικά χαμηλά, ενώ τα αποθέματα πετρελαίου μόλις που επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας σε χώρες όπως η Κίνα δεν πρόκειται να επιβραδυνθεί σύντομα. Την ίδια στιγμή, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να βρεθούν φυσικοί πόροι. Πλέον μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου δεν ανακαλύπτονται παρά σποραδικά και τα τελευταία χρόνια η παραγωγή πετρελαίου από νέα κοιτάσματα μόλις που επαρκεί για να καλύψει τα κενά που αφήνει η παραγωγή πετρελαίου από παλιότερα κοιτάσματα.

Παράλληλα, οι αντίξοες καιρικές συνθήκες πλήττουν την αγροτική παραγωγή. Η Αυστραλία βρίσκεται στον δέκατο χρόνο ξηρασίας σηματοδοτώντας τις αλλαγές που συντελούνται στο κλίμα του πλανήτη.

Οι οικονομίες των πλούσιων χωρών θα δεχτούν πιέσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των φυσικών πόρων καθιστώντας δύσκολη την αύξηση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών σε αυτές. Για αρκετές φτωχές χώρες τα πράγματα θα είναι ακόμη χειρότερα και εκεί οι πολίτες θα αναγκαστούν να ζήσουν κοντά στο όριο- ή πέρα από αυτό.