Χρήμα / Αγορά

Οι καταναλωτές σφίγγουν κι άλλο το ζωνάρι

Μεγάλες ανατροπές στις καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων αλλά και στα «μενού» των βιομηχανιών τροφίμων και των αλυσίδων εστίασης φέρνει η έκρηξη των τιμών των τροφίμων- όπως και του πετρελαίου- στις διεθνείς αγορές.

Καταναλωτές και επιχειρήσεις αναγκάζονται να «σφίξουν το ζωνάρι» για να αντιμετωπίσουντις επιπτώσεις, οι μεν στο πορτοφόλι τους οι δε στους ισολογισμούς τους από την παγκόσμια έκρηξη των τιμών, που ανατρέπει ισορροπίες δεκαετιών στην παραγωγή και στην κατανάλωση. Τα στοιχεία των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, των επιχειρήσεων εστίασης, αλλά και των βιομηχανιών δείχνουν τις μεγάλες αλλαγές που συντελούνται. Έτσι, οι καταναλωτές:

● Κάνουν στροφή, ιδιαίτερα έντονη, στην αγορά προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας που πωλούν τα σούπερ μάρκετ. Αυτή στιγμή ένα στα πέντε προϊόντα που αγοράζουν είναι προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, ενώ σε αξία αντιστοιχούν στο 15% των συνολικών πωλήσεων στα είδη σούπερ μάρκετ.

● Έχουν μειώσει σε επίπεδα μεγαλύτερα ακόμη και από 10% την κατανάλωση προϊόντων που δεν θεωρούνται βασικά για το καλάθι της νοικοκυράς.

● Περιορίζουν την κατανάλωση φαγητού εκτός σπιτιού, δηλαδή από φαστ φουντ, εστιατόρια, αλλά και ντελίβερι. Την τελευταία διετία αγόρασαν από φαστ φουντ 47 εκατομμύρια λιγότεροι πελάτες.

Την ίδια στιγμή επιχειρήσεις, ακόμα και μεγάλες πολυεθνικές, αλλάζουν τις «συνταγές» των προϊόντων τους προσπαθώντας να μειώσουν δραστικά το αυξημένο κόστος που προκαλεί η αύξηση των τιμών των πρώτων υλών. Μικρότερες ποσότητες αλλά και φθηνότερα υλικά συσκευασίας, είναι δύο μέτρα που έχουν επιστρατεύσει μεγάλες βιομηχανίες τροφίμων διεθνώς, ενώ στην αγορά της μαζικής εστίασης οι αλυσίδες φαστ φουντ προσφέρουν στους πελάτες τους φθηνά γεύματα ή κάνουν προσφορές, με στόχο να διατηρήσουν τα μερίδιά τους, που βλέπουν να μειώνονται συνεχώς.

Περιορίζουν τις αγορές
Την τελευταία 30ετία, το μερίδιο που καταλαμβάνουν τα τρόφιμα στις δαπάνες των νοικοκυριών παγκοσμίως έχει μειωθεί από το 30% στο 10%. Μάλιστα, παρά το γεγονός ότι τα τρόφιμα θεωρούνται αγαθά άτρωτα στις οικονομικές κρίσεις, καθώς οι άνθρωποι δεν σταματούν ποτέ να τρώνε, εν τούτοις οι καταναλωτές φαίνεται σήμερα να αντιστέκονται στην έκρηξη των τιμών αλλάζοντας το είδος και τον χώρο της διατροφής τους. Αυτό σημαίνει απλά ότι αναζητούν φθηνότερα τρόφιμα, εγκαταλείπουν τα ντελικατέσεν καταστήματα και αναζητούν τα εκπτωτικά, ενώ επιστρέφουν στο σπιτικό φαγητό, γυρίζοντας την πλάτη τους στα ταχυφαγεία και τα εστιατόρια. Σύμφωνα με επιχειρηματίες του λιανεμπορίου, ήδη το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας υπολογίζεται στο 15% των συνολικών πωλήσεων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ και αυτό διότι οι καταναλωτές μπορούν να επιτύχουν μείωση του κόστους αγοράς έως και 40% (ανάλογα με το είδος του προϊόντων). Οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια θέλουν τα προϊόντα αυτά να καλύπτουν περισσότερο από το 25% των αγορών στα σούπερ μάρκετ, ενώ έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών δείχνει ότι ήδη το ένα στα πέντε προϊόντα που αγοράζονται είναι ιδιωτικής ετικέτας με τη συμμετοχή τους στο καλάθι της νοικοκυράς να φτάνει το 19,54% τη χρονιά που πέρασε, από 17,1% που ήταν το 2006. Εντυπωσιακό μάλιστα είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις των λιανεμπόρων, οι Έλληνες καταναλωτές ξόδεψαν το 2006 για τα προϊόντα αυτά 900 εκατ. ευρώ, ποσό το οποίο έφτασε το 2007 το 1,35 δισεκατομμύριο (αύξηση 50%), ενώ για το 2008 οι πωλήσεις εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν το 1,7 δισεκατομμύριο ευρώ. Δηλαδή, θα αυξηθούν κατά 26%! Ακόμα ένα στοιχείο που δείχνει την κρίση στην οποία βρίσκονται τα νοικοκυριά είναι και η μείωση των πωλήσεων για προϊόντα των οποίων οι τιμές αυξήθηκαν σημαντικά το τελευταίο έτος. Έτσι, το 11μηνο του 2007 σημειώθηκε μείωση στην κατανάλωση (σε αξία) κατά 13% στα αρτοσκευάσματα αμερικανικού τύπου (begel), 3% στις φρυγανιές, 5% στα μπισκότα και 2% στα δημητριακά. Η δίνη της ακρίβειας στην οποία βρίσκονται τα νοικοκυριά φέρνει περικοπές και σε άλλες καταναλωτικές συνήθειες. Έτσι, μειωμένο έως και 10% σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια είναι το φαγητό εκτός σπιτιού. Μόνο οι αλυσίδες φαστ φουντ, είδαν την τελευταία διετία μείωση της επισκεψιμότητας των καταστημάτων τους κατά 47 εκατ. πελάτες (13% πτώση).


Αλλάζουν συνταγές βιομηχανίες τροφίμων και αλυσίδες εστίασης

Οδηγό επιβίωσης στην κρίση που μαστίζει τις αγορές όμως αναζητούν και οι επιχειρήσεις. Σε καλύτερη θέση βρίσκονται οι πολυεθνικές εταιρείες με διαφοροποιημένη πελατειακή βάση και με ευρεία γκάμα προϊόντων, όπως για παράδειγμα οι εταιρείες Νestle, Unilever Danone, η Κraft, καθώς και εταιρείες λιανικής που εφαρμόζουν πολιτική χαμηλών τιμών, όπως η Lidl, Dia, Αldi, η Wal Μart. Στους χαμένους συγκαταλέγονται τα «σικ» παντοπωλεία και τα ντελικατέσεν, καθώς και οι μικρότερες βιομηχανίες τροφίμων που δεν διαθέτουν οικονομίες κλίμακας, αλλά εξαρτώνται αποκλειστικά από τους πελάτες μίας και μόνης χώρας ή περιοχής.

Η εταιρεία Νestle, κορυφαία εταιρεία τροφίμων στον κόσμο- όπως αναφέρει ο «Εconomist»- κατάφερε να αυξήσει τις πωλήσεις της κατά 7% το 2007 γιατί είχε αγοράσει εκ των προτέρων (πριν από την κρίση) τις πρώτες ύλες για τα προϊόντα της. Κάτι που άλλες μικρότερες επιχειρήσεις δεν είναι δυνατό να το κάνουν. Μια άλλη πολυεθνική εταιρεία, η Κraft, από τις μεγαλύτερες εταιρείες τροφίμων, κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ νέα πίτσα για να προσφέρει στους πελάτες της φθηνότερη εναλλακτική λύση από την έξοδο σε πιτσαρία. Στην ελληνική αγορά ανάλογα προϊόντα διαθέτουν ήδη εταιρείες όπως η Νίκας, η Υφαντής και η Creta. Άλλες επιχειρήσεις, πάλι, φτάνουν να αλλάξουν ακόμα και τα συστατικά που περιέχουν τα προϊόντα τους, αλλά και τη συσκευασία τους- επιλέγοντας πλαστικό αντί για γυαλί, που είναι ακριβότερο- με σκοπό τη μείωση του τελικού κόστους. Η Κraft όπως αναφέρει ο Εconomist άλλαξε τη «συνταγή» μιας σάλτσας για σαλάτες μειώνοντας το ακριβότερο σογέλαιο που χρησιμοποιούσε αντικαθιστώντας το με νερό. Μάλιστα λανσάρισε το προϊόν ως χαμηλών λιπαρών, ενώ το γυάλινο μπουκάλι της συσκευασίας ατικαταστάθηκε με πλαστικό. Η τάση αυτή φαίνεται να βρίσκει σιγά σιγά και άλλους οπαδούς και δεν αποκλείεται σύντομα και οι ελληνικές επιχειρήσεις να ακολουθήσουν ανάλογες πρακτικές.

Στον τομέα της μαζικής εστίασης, οι επιχειρήσεις «ρίχνουν» τις τιμές για να κρατήσουν τους πελάτες τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι η μεγαλύτερη αλυσίδα ταχυφαγείων του κόσμου, ΜcDonald΄s, είχε πέρυσι πολύ καλύτερες επιδόσεις απ΄ ό,τι το 2006 παρά την οικονομική κρίση που υπάρχει και αυτό διότι εταιρεία δημιούργησε ολόκληρα μενού σε τιμές προσφοράς- όπως το μενού του 1 δολαρίου στις ΗΠΑ. Στη ελληνική αγορά η ΜcDonald΄s προσφέρει στους πελάτες της συγκεκριμένα προϊόντα από το μενού της στην τιμή του 1 ευρώ το καθένα (π.χ. cheeseburger, chicken ΜcΝuggets 4 τεμαχίων, συνοδευτική σαλάτα, 2 αναψυκτικά 250ml, 2 παγωτά χωνάκι, επιδόρπιο γιαουρτιού με φρούτα, milkshake 400ml). Ανάλογη κίνηση έκανε και η Goody΄s, προτείνοντας συγκεκριμένα μενού που συνδυάζουν γεύμα και αναψυκτικό σε τιμές που κυμαίνονται στα 5 ευρώ. Ακολουθούν οι αλυσίδες πίτσας, όπως η Ρizza Ηut, που προσφέρει στους πελάτες της δώρο με την αγορά συγκεκριμένου τύπου πίτσας μπίρες ή αναψυκτικά, ενώ με την αγορά δύο οικογενειακών κάνει δώρο το 50% της τιμής της μίας. Όσο για τα μεμονωμένα εστιατόρια, πολλά από αυτά προσαρμόστηκαν στα νέα δεδομένα των ακριβών τροφίμων αλλάζοντας τις συνταγές των μενού τους, αναπροσαρμόζοντας προς τα πάνω τους τιμοκατάλογους και μικραίνοντας της μερίδες τους.

Μόνο οι αλυσίδες φαστ φουντ, είδαν την τελευταία διετία μείωση της επισκεψιμότητας των καταστημάτων τους κατά 47 εκατ. πελάτες (13% πτώση)

Αυξάνονται 5% τα κόμιστρα των ταξί από την Πρωτομαγιά

Αυξάνονται κατά 5% από τις 19 Μαΐου όλα τα τιμολόγια των ταξί. Τις αυξήσεις στα κόμιστρα των ταξί, που ενέκριναν τα υπουργεία Οικονομίας και Μεταφορών, ανακοίνωσε χτες ο υπουργός Μεταφορών Κ. Χατζηδάκης στη διάρκεια συνάντησης που είχε με αντιπροσωπεία των επαγγελματιών αυτοκινητιστών.

Όπως δήλωσε αμέσως μετά τη συνάντηση ο πρόεδρος του Συνδικάτου Αυτοκινητιστών Αττικής (ΣΑΤΑ) κ. Ευθ. Λυμπερόπουλος, το 5% της αύξησης θα εφαρμοστεί σε όλα τα τιμολόγια, τα οποία θα διαμορφωθούν ως εξής:

● Εκκίνηση- πτώση σημαίας 1,05 ευρώ (από 1 ευρώ).

● Τιμολόγιο μονής ταρίφας 0,36 ευρώ ανά χλμ. (από 0,34). ● Τιμολόγιο διπλής ταρίφας 0,66 ευρώ ανά χλμ. (από 0,64). ● Ράδιο ταξί- απλή κλήση 1,7 ευρώ (από 1,6 ευρώ).

● Ράδιο ταξί- ραντεβού 2,8 ευρώ (από 2,65 ευρώ).

● Ελάχιστη αποζημίωση 2,8 ευρώ (από 2,65 ευρώ).

● Από και προς το αεροδρόμιο 3,4 ευρώ (από 3,2 ευρώ)

● Από λιμάνια- σιδηροδρομικούς σταθμούς και σταθμούς υπεραστικών λεωφορείων 0,9 ευρώ (από 0,86 ευρώ).

● Αποζημίωση αναμονής ανά ώρα 9,5 ευρώ (από 9,1 ευρώ). ● Για κάθε αποσκευή άνω των 10 κιλών 0,32 ευρώ (από 0,3). Σπάει τα κοντέρ η αμόλυβδη
Το ένα μετά το άλλο καταρρίπτει τα ρεκόρ η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης βάζοντας φωτιά στα ρεζερβουάρ αλλά και στις τσέπες των καταναλωτών. Η μέση τιμή της αμόλυβδης σημείωσε αύξηση για έκτη συνεχόμενη εβδομάδα, κατά 0,88%. Σύμφωνα με τις τιμοληψίες του υπουργείου Ανάπτυξης η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έφτασε τα 1,141 ευρώ/λίτρο από 1,131 ευρώ/λίτρο, ενώ σε αρκετές περιοχές- κυρίως σε νησιά- βρίσκεται μια ανάσα από τα 1,30 ευρώ/λίτρο. Την ίδια ώρα σε πασχαλινούς ρυθμούς κινείται η αγορά. Στη Βαρβάκειο Αγορά τα εγχώρια αρνιά γάλακτος πωλούνταν έως και 9,5 ευρώ το κιλό και τα κατσίκια μέχρι και 10 ευρώ το κιλό. Χαμηλότερες είναι οι τιμές των εισαγόμενων κρεάτων, με τα αρνιά ΠΓΔΜ και Βουλγαρίας να πωλούνται 6 ευρώ το κιλό. Ακριβότερα πωλούνται τα αμνοερίφια στα συνοικιακά κρεοπωλεία με την τιμή του αρνιού να φτάνει τα 11 ευρώ το κιλό και το κατσίκι τα 11,5 ευρώ το κιλό. Όσο για τα σούπερ μάρκετ, αυτά δίνουν τη μάχη των προσφορών διαθέτοντας τα αρνιά σε τιμές από 5,99 ευρώ το κιλό και τα κατσίκια από 7 ευρώ το κιλό. Σε διπλάσιες τιμές από τις περσινές πωλούνται τα οπωροκηπευτικά. Η τιμή της ντομάτας ξεπερνά τα 2,5 ευρώ το κιλό, τα μαρούλια φτάνουν έως και 0,7 ευρώ το τεμάχιο από 0,50 ευρώ στην αρχή της εβδομάδας, τα πορτοκάλια έως 1,20 ευρώ το κιλό, οι πατάτες έως και 0,95 ευρώ το κιλό ενώ τα φρέσκα κρεμμυδάκια έως και 2 ευρώ το κιλό και οι φράουλες έως 3,5 ευρώ το κιλό.


Στροφή στην κοινωνική συναίνεση από τις σκληρές συνταγές

Νέο προφίλ θα επιχειρήσει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, να προσδώσει στον θεσμό της κεντρικής τράπεζας της χώρας ο κ. Γιώργος Προβόπουλος με την ανάληψη των καθηκόντων του ξεφεύγοντας από το αυστηρά συντηρητικό και τεχνοκρατικό πλαίσιο στο οποίο κινήθηκε ο κ. Ν. Γκαργκάνας.

Ο κ. Προβόπουλος, παλιός γνώριμος της κεντρικής τράπεζας, της οποίας είχε διατελέσει υποδιοικητής το 1990-93 (με διοικητές τους Δ. Χαλικιά και Ευθ. Χριστοδούλου), είναι η επιλογή της κυβέρνησης για να αντικαταστήσει τον κ. Ν. Γκαργκάνα, του οποίου η θητεία λήγει τον Ιούνιο. Η απόφαση ελήφθη παρά την κρίση που πέρασαν οι σχέσεις του με τον υπουργό Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφη την περίοδο πώλησης της Εμπορικής στην Credit Αgricole. Ο κ. Προβόπουλος ήταν τότε πρόεδρος της Εμπορικής και αυτός που διαχειρίσθηκε το επίμαχο θέμα του ασφαλιστικού των υπαλλήλων της.

Αλλαγές
Στην Τράπεζα της Ελλάδος ο κ. Προβόπουλος αναμένεται να επιχειρήσει αλλαγές σε δύο κυρίως τομείς, σε μια προσπάθεια να αναβαθμίσει τον ρόλο της και να ενισχύσει το κύρος της, που έχει αμφισβητηθεί μετά τη μετάθεση στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα των αρμοδιοτήτων της νομισματικής πολιτικής. * Πρώτον, στον οικονομικό τομέα, όπου προβλέπεται ότι θα κινηθεί πιο πολιτικά αποφεύγοντας να ανοίγει μέτωπα με τους εργαζόμενους, με συνεχείς υποδείξεις για λιτότητα στους μισθούς και προτιμώντας να αναδεικνύει ζητήματα για προβληματισμό σχετικά με το μέλλον της οικονομίας.

* Δεύτερον, στην εποπτεία του τραπεζικού συστήματος, την οποία αναμένεται να επιχειρήσει να ενισχύσει, καθώς γνωρίζει ως τραπεζίτης τα κενά που υπάρχουν, αλλά και την καταιγίδα που έρχεται στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Η πορεία του
Ο κ. Προβόπουλος, 58 χρόνων, είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών από το 1979, ενώ μετά τη θητεία του ως προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου στην Εμπορική (2004-2006) ανέλαβε το 2007 καθήκοντα αντιπροέδρου και διευθύνοντος συμβούλου στην Τράπεζα Πειραιώς. Στο παρελθόν έχει θητεύσει πρόεδρος του ΚΕΠΕ (1989-1990), πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ (1993-1997) και οικονομικός σύμβουλος της Αlpha Βank. Είναι απόφοιτος του Οικονομικού Τμήματος της Νομικής Σχολής, με Μ.Α. και διδακτορικό στα οικονομικά από το Πανεπιστήμιο του Εssex. Είναι παντρεμένος, με τρία παιδιά.

Έξι χρόνια
Ο κ. Γκαργκάνας συμπληρώνει φέτος 33 χρόνια στην Τράπεζα της Ελλάδος, εκ των οποίων τα 6 τελευταία στη θέση του διοικητή, όπου τοποθετήθηκε στις 14 Ιουνίου του 2002 διαδεχόμενος τον κ. Λουκά Παπαδήμο, όταν ο τελευταίος τοποθετήθηκε στη θέση του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Είχε διατελέσει στενός συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού κ. Κ. Σημίτη. Εκτός από τον κ. Γκαργκάνα, φέτος τον Ιούνιο θα αντικατασταθεί και ο ένας εκ των δύο υποδιοικητών της τράπεζας, ο κ. Ν. Παλαιοκρασσάς, ενώ η θητεία του άλλου υποδιοικητή, του κ. Π. Θωμόπουλου, λήγει το 2009.