Γνώμη Αριστερότερη ή δεξιότερη Αριστερά;

Το αποτέλεσμα των ιταλικών εκλογών- ο θρίαμβος του Μπερλουσκόνι, η ήττα της Αριστεράς- μεταφράστηκε αμέσως, προσαρμόστηκε και «εσωτερικεύθηκε» στην εγχώρια πολιτική συζήτηση. Αντιμετωπίστηκε ως χρησμός για το δικό μας πολιτικό μέλλον. Και έθεσε- ξανά- το γνώριμο ερώτημα: Γιατί (και) στην Ιταλία η Αριστερά χάνει και η Δεξιά (μια μπουρλέσκ Δεξιά, μάλιστα) κερδίζει;

Γνώριμο ερώτημα, γνώριμες, δοκιμασμένες ήδη, και οι επικρατούσες απαντήσεις, που ως τυφλοσούρτης ανασύρθηκαν αμέσως: Η Αριστερά στην Ιταλία (ή όπου αλλού) χάνει επειδή δεν είναι επαρκώς αριστερήυποστηρίζει μια συχνά επαναλαμβανόμενη και δημοφιλέστατη εν Ελλάδι ερμηνεία. Η Αριστερά χάνει επειδή (και όταν) παραμένει υπέρ το δέον αριστερή- υποστηρίζει η δεύτερη, ισχυρή, αλλά λιγότερο δημοφιλής, θεωρία, στον αντίποδα της πρώτης.

Κατά την πρώτη εκδοχή, ο Βελτρόνι έχασε στην Ιταλία (όπως και η Σεγκολέν στη Γαλλία και τόσοι άλλοι, αλλού) επειδή η Κεντροαριστερά (ή όπως αλλιώς θέλει να την ονομάζει κανείς) μετατοπίζεται υπερβολικά προς το Κέντρο, υιοθετεί τη λογική της αγοράς, των ιδιωτικοποιήσεων και του εκσυγχρονισμού του κράτους πρόνοιας, χάνει την αριστερή ταυτότητα και «ψυχή» της και κάνει δυσδιάκριτες, για το εκλογικό σώμα, τις διαφορές της Αριστεράς με τη Δεξιά.

Δεν είναι εύκολο, βέβαια, να εξηγηθεί λογικά πώς και γιατί, αν η αληθινή βούληση του εκλογικού σώματος είναι να υποστηρίξει κάτι πιο αριστερό από την «υπαρκτή Αριστερά», εν τέλει ψηφίζει Δεξιά. Ούτε έχει εύκολη απάντηση το ερώτημα, γιατί στην Ιταλία η υποτιθέμενη ζήτηση για μια αριστερότερη Αριστερά δεν συνάντησε την υπαρκτή προσφορά του αριστερότατου «Ουράνιου Τόξου», γιατί δηλαδή αν ο Βελτρόνι τους έπεφτε δεξιός δεν ψήφισαν Μπερτινότι, αλλά Μπερλουσκόνι. Η συζήτηση, όμως, συνεχίζεται.

Αν οι εκλογές «κερδίζονται στο κέντρο», η Αριστερά χάνει όταν αφήνει τη Δεξιά να της πάρει το Κέντρο.
Δεν είναι εύκολο να απαντηθεί το ερώτημα πόσο «κέντρο» μπορεί να έρθει η Αριστερά, διατηρώντας τον λόγο της διακριτής ύπαρξής της

Κατά τη δεύτερη εκδοχή, πάλι, οι ήττες της ευρωπαϊκής Αριστεράς εξηγούνται από την επιμονή της να παραμένει αριστερή, από την αδυναμία της να προσαρμοστεί στην κίνηση του ευρωπαϊκού εκκρεμούς, που έχει φέρει τις κοινωνίες της ηπείρου (ή τουλάχιστον τον μετριοπαθή αλλά και ογκώδη «μεσαίο χώρο» τους) σε πολύ δεξιότερους, από ό,τι την περασμένη δεκαετία, αξιακούς και ιδεολογικούς μέσους όρους. Οι φοβισμένες και ανασφαλείς, πολιτικά κυνικές, δύσπιστες, «τηλεοπτικοποιημένες» και «αποϊδεολογικοποιημένες» ευρωπαϊκές κοινωνίες, που εμπιστεύονται πρόσωπα κι όχι προγράμματα, πάνε δεξιά και η Αριστερά δυσκολεύεται να προσαρμοστεί και να τις ακολουθήσει. Τουτέστιν: Αν οι εκλογές «κερδίζονται στο Κέντρο», η Αριστερά χάνει όταν αφήνει τη Δεξιά να της πάρει το Κέντρο. Δεν είναι εύκολο, βέβαια, να απαντηθεί το ερώτημα πόσο «κέντρο» μπορεί να έρθει η Αριστερά, διατηρώντας τον λόγο της διακριτής ύπαρξής της. Δεν έχει εύκολη απάντηση το ερώτημα γιατί τα εκλογικά σώματα δείχνουν να αντιδρούν με αλλεργικό σοκ, και να ψηφίζουν έκκεντρα, κάθε φορά που οι δύο πολιτικοί πόλοι εμφανίζονται ενώπιόν τους ως δύο ανταγωνιστικές εταιρείες «μάνατζερ του Δημοσίου», που υπόσχονται απλώς αποτελεσματικότερες, αλλά όχι διαφορετικές, εκδοχές διαχείρισης του δημοσίου πράγματος. Ούτε εξηγείται εύκολα γιατί, φερ΄ ειπείν, η μετατόπιση στο Κέντρο δεν έσωσε τον Σρέντερ στη Γερμανία ή (οσονούπω) τον Μπράουν στη Βρετανία από την ήττα, ή γιατί, αντίθετα, η απόκλιση των Ισπανών σοσιαλιστών του Θαπατέρο από το ηθικό και πολιτισμικό Κέντρο (με την κατάργηση του μαθήματος των Θρησκευτικών, τη νομιμοποίηση του γάμου των ομοφυλοφίλων ή, προχθές, τον ορισμό μιας νεαρής, εγκύου και Καταλανής γυναίκας ως υπουργού Άμυνας) έφεραν εκλογικό θρίαμβο αντί καταστροφής. Αλλά και πάλι, η συζήτηση συνεχίζεται… O πατέρας του «τρίτου δρόμου» (της μετατόπισης, δηλαδή, των Βρετανών Εργατικών προς το Κέντρο), ο Άντονι Γκίντενς, επαναλαμβάνει τελευταία ότι το θέμα δεν είναι να μετατοπιστεί η Αριστερά προς το Κέντρο, αλλά να καταφέρει να μετατοπίσει το Κέντρο προς τα αριστερά. Αν έχει δίκιο, αυτό σημαίνει ότι για να επιστρέψει η Αριστερά στις εκλογικές νίκες πρέπει να ανακτήσει την ιδεολογική και αξιακή υπεροχή που κάποτε (αλλά όχι πια) διατηρούσε. Κι αυτό, πάλι, σημαίνει ότι η Αριστερά της (κυβερνητικής) πράξης έχει, περισσότερο απ΄ όσο φαντάζεται, ανάγκη μια Αριστερά των (ουτοπικών, έστω) ιδεών. Η εκλογική άνθηση της μιας δεν έχει ως αντίπαλο, αλλά ως προϋπόθεση την πολιτιστική ανθοφορία της άλλης.