Η λυπητερή του θερμοκηπίου

Η ξηρασία στην Αυστραλία βγάζει στους δρόμους πεινασμένους ανθρώπους στην Αϊτή, τις Φιλιππίνες ή την Αιθιοπία. Η ραγδαία αύξηση στις τιμές βασικών τροφίμων και το φάσμα της πείνας για ολόκληρες χώρες αποτελούν τα πρώτα σημάδια τού πώς θα επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία η υπερθέρμανση του πλανήτη.
O μύλος Νενίλικιν στην Αυστραλία, ο μεγαλύτερος ριζόμυλος του νότιου ημισφαιρίου, κάποτε επεξεργαζόταν τόσες ποσότητες ρυζιού ώστε να καλύπτει τις ανάγκες 20 εκατομμυρίων ανθρώπων. Όμως 6 χρόνια ξηρασίας οδήγησαν στη μείωση της παραγωγής ρυζιού στην Αυστραλία κατά 98% και στον παροπλισμό του μύλου. Περίπου 16.000 χιλιόμετρα μακρύτερα, οι δρόμοι του Πορτο-Πρενς στην Αϊτή γεμίζουν από ανθρώπους που διαμαρτύρονται για την έλλειψη ρυζιού και την τεράστια αύξηση της τιμής του. Τις δύο μακρινές χώρες συνδέει η παγκόσμια κρίση των τροφίμων. Η κατάρρευση της παραγωγής ρυζιού στην Αυστραλία αποτελεί έναν από τους πολλούς παράγοντες που έχουν συμβάλει στον διπλασιασμό της τιμής του ρυζιού τους τελευταίους τρεις μήνες- αύξηση

ΤΑ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Για την παραγωγή τους απαιτείται τεράστια κατανάλωση σπόρων, οι οποίοι θα έτρεφαν εκατομμύρια ανθρώπους

που οδήγησε κάποιες από τις χώρες που είναι μεταξύ των μεγαλύτερων εξαγωγέων ρυζιού στον κόσμο να μειώσουν δραστικά τις εξαγωγές: ακολούθησαν διαδηλώσεις και βίαιες διαμαρτυρίες σε όλο τον κόσμο.

Εκτόξευση τιμής
Οι ξηρασίες έχουν επηρεάσει τα πάντα στην Αυστραλία- από την εκτροφή ζώων έως την καλλιέργεια αμπελιών. «Οι κλιματικές αλλαγές αποτελούν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την αγροτική ζωή της Αυστραλίας», διαπιστώνει ο πρόεδρος της Ένωσης Αγροτών της χώρας, Μπεν Φάργκερ. Όμως οι επιπτώσεις της ξηρασίας στη συγκομιδή του ρυζιού είναι εκείνες που επηρεάζουν τον υπόλοιπο πλανήτη, μέχρι στιγμής. Όχι μόνο οδήγησαν στην εκτόξευση της τιμής αλλά, όπως πιστεύουν πολλοί επιστήμονες, είναι ένα από τα πρώτα σημάδια ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη αρχίζει να επιδρά στην παραγωγή τροφίμων.

Αυτό φαίνεται και στα χωράφια. Σιγά σιγά όλο και περισσότεροι αγρότες εγκαταλείπουν την καλλιέργεια ρυζιού, που απαιτεί μεγάλες ποσότητες νερού, και την αντικαθιστούν με στάρι ή- κυρίως στη Νοτιοανατολική Αυστραλίαμε αμπέλια. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η αλλαγή των καλλιεργειών απειλεί τις φτωχές χώρες που εισάγουν ρύζι για να καλύψουν τις βασικές διατροφικές ανάγκες του πληθυσμού τους. Η παγκόσμια γεωργική κρίση βρίσκεται στα πρόθυρα τού να μετατραπεί σε πολιτική. Οι πλούσιες χώρες έρχονται αντιμέτωπες με τον αναπτυσσόμενο κόσμο σχετικά με το δίλημμα: φτηνά τρόφιμα ή ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Πολλά φτωχά κράτη ανησυχούν ότι οι επιδοτήσεις από τις πλούσιες χώρες για την παραγωγή βιοκαυσίμων- που μετατρέπουν τρόφιμα όπως το καλαμπόκι σε καύσιμο- έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση των τιμών βασικών αγαθών. Μάλιστα, πρόσφατα στέλεχος του ΟΗΕ κατηγόρησε τις πλούσιες χώρες και κυρίως τις ΗΠΑ ότι «προκειμένου να σβήσουν τη δίψα τους για καύσιμα, δημιουργούν τις βάσεις για ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Κι έτσι τα βιοκαύσιμα που στην αρχή χαιρετίστηκαν ως λύση για την προστασία του περιβάλλοντος, τώρα μπαίνουν στο στόχαστρο, καθώς για την παραγωγή τους απαιτείται τεράστια κατανάλωση σπόρων, από τους οποίους θα μπορούσαν να τραφούν ολόκληροι πληθυσμοί.


Γιατί αυξάνονται οι τιμές των τροφίμων;

1 Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ του πετρελαίου το 2007 (από 58 σε 100 δολάρια το βαρέλι) αύξησε το κόστος παραγωγής και μεταφοράς δημητριακών, λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων.

2 ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ρίχνουν το βάρος τους στην παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως βιοκαύσιμα, και έτσι μεγάλες καλλιέργειες, π.χ. το καλαμπόκι, που θα μπορούσαν να θρέψουν εκατομμύρια ανθρώπους, καταναλώνονται για τον σκοπό αυτό.

3 Η ΞΗΡΑΣΙΑ ΕΧΕΙ πλήξει πολλές περιοχές του πλανήτη όπου καλλιεργούνται δημητριακά, τα οποία αποτελούν βασικό διατροφικό αγαθό για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους.

4 Η ΑΥΞΗΣΗ του πληθυσμού αλλά και η ενίσχυση της μεσαίας τάξης οδηγούν σε μεγαλύτερη κατανάλωση τροφίμων στις χώρες που παράγουν τρόφιμα, με αποτέλεσμα να μειώνεται το ποσοστό των εξαγωγών σε κράτη όπου υπάρχει ανάγκη. 5 ΤΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΤΙΚΑ ταμεία υψηλής επιρροής (hedge funds) παίζουν πλέον και στον τομέα των εμπορευμάτων με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης. Αποκλειστικός τους στόχος είναι το κέρδος, με αποτέλεσμα να αποσταθεροποιείται η πραγματική αγορά.