«Το Μακεδονικό είναι κωμωδία»

«Ο ελληνικός λαός μοιάζει με γαϊδούρι και όποιος έχει παράπονο για οποιονδήποτε λόγο το δέρνει», λέει στα «ΝΕΑ» ο ζωγράφος και ακαδημαϊκός (πλέον)
Δημήτρης Μυταράς

Εφτά διηγήματααναμνήσεις του από τη γενέτειρά του Χαλκίδα, υπό τον γενικό τίτλο «Το σκοτεινό χρονικό», θα εκδώσει έως τον Μάιο

«Το Μακεδονικό είναι ένα τεράστιο πολιτικό και διπλωματικό λάθος. Θα έπρεπε να έχουμε προσεγγίσει τα Σκόπια, να τους έχουμε δώσει ένα όνομα και να τους έχουμε συμμάχους. Μία πόλη είναι στην ουσία που αποζητά στέγη για να αποκτήσει υπόσταση κι έχει γίνει αιτία να αναπτυχθεί ένας αναίτιος φανατισμός από φόβο μην καταλάβουν την Ελλάδα άνθρωποι που δεν έχουν ούτε ένα ελικόπτερο», λέει στα «ΝΕΑ» ο Δημήτρης Μυταράς. Ο ζωγράφος, το έργο του οποίου αναγνωρίζουν με την πρώτη ματιά οι περισσότεροι Έλληνες (σύμφωνα με τρεις έρευνες), ο καλλιτέχνης με την παρεμβατική-και εγγράφως- σκέψη, ο δάσκαλος που εξελέγη τακτικό μέλος (και ένα από τα νεώτερα) της Ακαδημίας Αθηνών.

«Δεν είμαι πολιτικός, αλλά το όλο θέμα μου φαίνεται ως κωμωδία. Θυμάμαι πως όταν περνούσα από τη Γιουγκοσλαβία τη δεκαετία του ΄70 ο Τίτο είχε τοποθετήσει πινακίδες που έγραφαν Άνω και Κάτω Μακεδονία. Τώρα γιατί μας κάνει εντύπωση; Πρώτη φορά το αντικρύσαμε;», συνεχίζει ο 74χρονος καλλιτέχνης.

«Ο ελληνικός λαός μοιάζει με γαϊδούρι και όποιος έχει παράπονο για οποιονδήποτε λόγο το δέρνει. Κόβουνε το ρεύμα, κλείνουνε τον δρόμο… Μέχρι ποίου σημείου έχουν το δικαίωμα να μας ταλαιπωρούν; Δεν υπάρχουν όρια; Το πρόβλημα είναι ότι όλοι σκεφτόμαστε τον εαυτό μας. Η επανάσταση γίνεται για να μείνουν όλα ως έχουν, όχι για να αλλάξουν. Μιλάμε για παγκόσμια πρωτοτυπία. Στα Πανεπιστήμια, για παράδειγμα, αν δεν αλλάξει ο τρόπος που τοποθετούνται και αξιολογούνται οι διδάσκοντες σε λίγο θα είμαστε χαμένοι σε σχέση με την Ευρώπη. Όσο για το θέ μα του ασύλου; Είναι ανοησία, διότι δεν λειτουργεί όπως πρέπει. Μία φορά χρειάστηκε και μπήκαν τα τανκς επί χούντας στο Πολυτεχνείο. Μου είχαν κάψει δύο φορές το εργαστήριό μου στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και δεν κατάλαβα τον λόγο. Χρειάζεται αναθεώρηση εκ βάθρων η υπόθεση του ασύλου. Και βεβαίως να βγουν τα κόμματα από το Πανεπιστήμιο, διότι είναι χώρος γνώσης και όχι πολιτικής διαμάχης».

Λόγο όμως έχει και για το Ασφαλιστικό: «Μακροπρόθεσμα θα έχουμε τεράστια προβλήματα. Δεν μπορείς να είσαι στα 55 και τα 60, νέος άνθρωπος, και να παίρνεις σύνταξη. Τα ασφαλιστικά ταμεία δεν είναι επιχειρήσεις, είναι δημόσιες υπηρεσίες και το πρόβλημα είναι η πολύ κακή διαχείρισή τους, με αποτέλεσμα να υπάρχουν τρομακτικές διαφορές στις συντάξεις. Δεν λυπόμαστε τον διπλανό. Κανείς δεν υποχωρεί για τίποτα. Αξιολογούμε τα πάντα με το κέρδος. Η κοινωνική πολιτική έχει υποχωρήσει και για πρώτη φορά στην Ιστορία υπάρχουν άνθρωποι με περισσότερα χρήματα από ένα κράτος».

Γιατί δεν ασχολείστε ενεργά με την πολιτική; Δεν μπορεί να τα κάνει κάποιος όλα. Είμαι ζωγράφος βαθύτατα πολιτικοποιημένος, αλλά όχι με κομματική ταυτότητα. Αλλάζω κόμμα συχνά και μερικές φορές δεν ψηφίζω. Πολιτική όμως δεν γίνεται μέσω της ζωγραφικής. Η πιο αποτυχημένη περίοδος της ελληνικής ζωγραφικής είναι εκείνη της χούντας, διότι αν δεν σου βγαίνουν ορισμένα πράγματα από μέσα σου τότε δεν είναι ζωγραφική είναι εικονογράφηση, είναι τέχνη με συνθήματα που προσεγγίζουν τον σοβιετικό ρεαλισμό.


«Αμφισβητώ το αν είμαι καλός ζωγράφος»

«Την τελευταία στιγμή πρόλαβα να κάνω αίτηση στην Ακαδημία και ήμουν ο μοναδικός υποψήφιος», λέει ο ακαδημαϊκός πλέον Δημήτρης Μυταράς. «Εγώ έπρεπε να παλέψω με τον εαυτό μου και να δω ποιος με ήθελε και ποιος όχι και η Ακαδημία έπρεπε να επιλέξει ανάμεσα στον καλό και τον κακό Μυταρά και όχι ανάμεσα στον καλό Μυταρά και τον κακό τάδε. Τελικώς διάλεξαν τον καλό Μυταρά. Τον άλλο φρόντισα να τον αποσιωπήσω». Ποιος είναι ο κακός;
Δεν είμαι κακός ως άνθρωπος, αλλά αμφισβητώ ακόμη το αν είμαι καλός ζωγράφος. Όταν ο Βαν Γκογκ δεν πίστευε ότι είναι καλός ζωγράφος και ο Αϊνστάιν δεν υποστήριζε ότι είναι σπουδαίος, εμείς τι να πούμε; Πρέπει να είμαστε μετριόφρονες, διότι η μετριοφροσύνη είναι μεγάλη αρετή που δεν σε βγάζει έξω από τον εαυτό σου. Είναι πολλά χρόνια που δεν με επηρεάζει η καταξίωση. Όταν είδα ποιοι καταξιώνονται, κατάλαβα πως δεν έχει νόημα. Σημασία δεν έχει να σε θυμούνται όταν πεθάνεις. Προτιμώ να είμαι άνθρωπος παρά να γίνω άγαλμα.

Τι θα κάνει από το νέο του μετερίζι; «Είναι και δική μου απορία. Επειδή όμως γράφω, διαμαρτύρομαι, παίρνω θέση για τα πράγματα, θεωρώ πως θα έχω ένα καλύτερο βήμα και μια αξιόλογη παρέα».