Σε κρίση βυθίζεται η Τουρκία

Νέα περίοδος πολιτικής αβεβαιότητας αρχίζει στην Τουρκία έπειτα από την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να αποδεχθεί το κατηγορητήριο εναντίον του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Η δίκη για κλείσιμο του ΑΚΡ άρχισε χθες επισήμως. Και ο επίτροπος Όλι Ρεν εξέφρασε την αποδοκιμασία του.

«Δεν ήταν έκπληξη η απόφαση, αν και δεν περίμενα να ληφθεί ομόφωνα», ανέφερε ο αρθρογράφος της «Χουριέτ» Οκτάι Εκσί. Το κατηγορητήριο είχε υποβληθεί στο Συνταγματικό Δικαστήριο στις 14 Μαρτίου από τον εισαγγελέα του Ανωτάτου Δικαστηρίου Αμπντουραχμάν Γιαλτζίνκαγια με το σκεπτικό ότι το ΑΚΡ αποτελεί «το κέντρο δραστηριοτήτων κατά του κοσμικού κράτους» και ζητούσε το κλείσιμο του κυβερνώντος κόμματος και τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων από 71 στελέχη του κόμματος, ανάμεσά τους και ο πρόεδρος Αμπντουλάχ Γκιουλ αλλά και ο πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν. Το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάσισε τελικά χθες ομόφωνα να αποδεχθεί το κατηγορητήριο. Αποδέχθηκε ακόμη (όχι ομόφωνα, αλλά με πλειοψηφία 7-4) και το σημείο που αφορά τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του Αμπντουλάχ Γκιουλ, παρ΄ ότι νομικοί κύκλοι στην Τουρκία εκτιμούσαν ότι είναι το αδύναμο σημείο του κατηγορητηρίου επειδή σύμφωνα με το Σύνταγμα ένας Πρόεδρος Δημοκρατίας μπορεί να δικαστεί μόνο για εθνική προδοσία.

Ο πρόεδρος Γκιουλ
«Η απόφαση είναι πολύ σημαντική, επειδή για πρώτη φορά το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφασίζει ότι ένας Πρόεδρος Δημοκρατίας μπορεί να δικαστεί για δραστηριότητές του πριν εκλεγεί στο προεδρικό αξίωμα», εκτιμά ο εκπρόσωπος κοινοβουλευτικής επιτροπής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CΗΡ) της αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιντάρογλου. Ο καθηγητής του Νομικού Δικαίου Μιτχάτ Σαντζάρ εκτιμά ότι ακόμη κι αν απαγορευθεί η πολιτική δραστηριότητα του προέδρου Γκιουλ, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να ασκεί τα προεδρικά καθήκοντά του. Σύμφωνα με τον Τούρκο καθηγητή, η Τουρκία έχει σπάσει το ρεκόρ στο κλείσιμο κομμάτων, ωστόσο ανέφερε ότι «το κλείσιμο ενός κόμματος εξουσίας του 47% είναι μεγάλο εμπόδιο για την εξέλιξη της δημοκρατίας». Η άποψη του καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου Χικμέτ Σαμί Τουρκ είναι ότι από νομικής άποψης δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο για τον πρόεδρο Γκιουλ, έστω κι αν ληφθεί απόφαση να του στερήσουν τα πολιτικά δικαιώματά του· ωστόσο «μια τέτοια απόφαση θα είναι σοβαρή και θα ταρακουνήσει την Προεδρία, με αποτέλεσμα ο Γκιουλ να χρειαστεί να αποχωρήσει». Από την αντιπολίτευση, μόνο το φιλοκουρδικό Δημοκρατικό Κοινωνικό Κόμμα (DΤΡ) έστειλε θετικό μήνυμα προς το κυβερνών κόμμα. Άλλωστε και εναντίον του βρίσκεται σε εξέλιξη δίκη για κλεί σιμό του.
Η διαδικασία
Με βάση τη νομοθεσία, θα πρέπει εντός ενός μηνός το κυβερνών κόμμα να ετοιμάσει και να ολοκληρώσει την υπεράσπισή του ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Μπορεί μάλιστα να πάρει και παράταση από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Σε μια τέτοια περίπτωση η δίκη δεν αποκλείεται να διαρκέσει και έξι μήνες. Πώς θα κινηθεί όμως το ΑΚΡ μετά τις τελευταίες εξελίξεις; «Έχουμε την επιλογή του δημοψηφίσματος για τροποποίηση του Συντάγματος», δήλωσε ο εκπρόσωπος κοινοβουλευτικής επιτροπής του κόμματος Νιχάτ Εργκιούν αφήνοντας να εννοηθεί ότι το κυβερνών κόμμα επιμένει σε αυτήν την επιλογή παρά τις προβλέψεις ότι θα κλιμακωθεί περισσότερο η ένταση και θα πολωθεί το κλίμα. «Η τροποποίηση του Συντάγματος θα θεωρηθεί αμνηστία του ΑΚΡ προς τον εαυτό του», εκτιμά ο καθηγητής Χικμέτ Τουρκ και καλεί το κυβερνών κόμμα να αποφύγει αυτήν την επιλογή. Πάντως οι πληροφορίες λένε πως το ΑΚΡ έχει σχεδόν έτοιμη την πρότασή του για τροποποίηση του Συντάγματος και θα την καταθέσει την ερχόμενη εβδομάδα στη Βουλή.


«Καρφιά» πετά η Κομισιόν

ΤΗΝ ΑΝΗΣΥΧΙΑ του για τις επιπτώσεις της απόφασης εξέφρασε στις Βρυξέλλες ο Ευρωπαίος επίτροπος για τη διεύρυνση Όλι Ρεν, τονίζοντας ότι θα ενημερώσει επισήμως αύριο στην Κομισιόν. «Η απαγόρευση ή η διάλυση πολιτικών κομμάτων αποτελεί ακραίο μέτρο που πρέπει να χρησιμοποιείται με τη μέγιστη δυνατή προσοχή», τόνισε. «Δεν βλέπω να δικαιολογείται σε αυτήν την περίπτωση».

Όπως είπε ο Ρεν, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πολιτικά θέματα όπως αυτά που αναφέρει ο εισαγγελέας στην εισήγησή του προς το Συνταγματικό Δικαστήριο συζητούνται στο Κοινοβούλιο και αποφασίζονται στις κάλπες, όχι στα δικαστήρια.

Η δήλωση του επιτρόπου, ότι θα ενημερώσει την Κομισιόν, δείχνει τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουν το θέμα στις Βρυξέλλες και τις επιπτώσεις που μπορεί να υπάρξουν στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.