Xρήμα / Προϋπολογισμός

Δελτίο θυέλλης για την οικονομία

Σε σκοτεινό τούνελ εισέρχονται η οικονομία και ο προϋπολογισμός. Η διεθνής κρίση και η διαφαινόμενη κάμψη των ρυθμών ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας σε συνδυασμό με την ταχεία άνοδο του πληθωρισμού δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, που προκαλεί έντονο πονοκέφαλο στο οικονομικό επιτελείο για τις εξελίξεις στο μέτωπο της οικονομίας το 2008.

Ήδη ο φετινός προϋπολογισμός- που σημειωτέον έχει κληρονομήσει και μεγάλο άνοιγμα από τα λογιστικά τερτίπια, κυρίως μετάθεσης δαπανών του περυσινού προϋπολογισμού- κινείται, όπως δείχνουν τα επίσημα στοιχεία, εκτός στόχων. Παράλληλα, τα περιθώρια εφησυχασμού για τους ιθύνοντες της οικονομικής πολιτικής είναι εξαιρετικά στενά δεδομένου του άγρυπνου βλέμματος των Βρυξελλών στα ελληνικά οικονομικά πράγματα και των πιέσεων που ασκούν για πάση θυσία εκτέλεση κατά γράμμα του φετινού προϋπολογισμού.

Α νατροπή προβλέψεων
Ενδεικτικό των δυσμενών οικονομικών εξελίξεων στην Ελλάδα αλλά και των έμμεσων πιέσεων είναι ότι οι εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας το 2008 απέχουν, σύμφωνα με πληροφορίες, σοβαρά από τις αντίστοιχες προβλέψεις του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, κυρίως στον ρυθμό ανάπτυξης. Η κάμψη της οικονομίας φάνηκε από τα τέλη του 2007- το τέταρτο τρίμηνο το ΑΕΠ αυξήθηκε με ρυθμό 3,6% – και η πρόβλεψη της κυβέρνησης, όπως έχει διατυπωθεί στον προϋπολογισμό για ανάπτυξη φέτος 4%, μόνο έκπληξη θα προκαλέσει αν επαληθευτεί.

Πρόσθετα μέτρα;
Έτσι, ανοιχτό είναι το ενδεχόμενο να ληφθούν πρόσθετα μέτρα μείωσης των δαπανών και αύξησης των εσόδων εντός του 2008, ενώ ήδη το πρώτο μέτρο στο οποίο καταφεύγει η κυβέρνηση είναι η εφαρμογή πολιτικής λιτότητας στους μισθούς. Οι μισθωτοί του Δημοσίου είναι οι πρώτοι που θα πληρώσουν τον λογαριασμό της κρίσης καθώς το υπουργείο Οικονομικών ετοιμάζεται να δώσει αυξήσεις της τάξεως του 3,5%, κατά πολύ χαμηλότερες από τον τρέχοντα πληθωρισμό ο οποίος είναι πάνω από 4%, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι ετών.

Προσδοκίες
Εκτός από την εφαρμογή εισοδηματικής πολιτικής λιτότητας, οι κυβερνητικές κινήσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης εξαντλούνται στον «πόλεμο κατά της φοροδιαφυγής» αλλά και στην εξασφάλιση εσόδων για τον προϋπολογισμό από εισροές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ- Δ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης). Είναι χαρακτηριστικό ότι πρόσφατα ο υφυπουργός Οικονομικών, αρμόδιος για τα φορολογικά έσοδα, Α. Μπέζας περιόδευσε στη Βόρεια Ελλάδα όπου έδωσε σαφείς εντολές σε προϊσταμένους εφοριών και ελεγκτικών κέντρων να εντείνουν τους φορολογικούς ελέγχους και να αξιοποιήσουν όλα τα στοιχεία που προκύπτουν από τις διασταυρώσεις οικονομικών δεδομένων των επιχειρήσεων και των ελευθέρων επαγγελματιών τα οποία παραπέμπουν σε φοροδιαφυγή. Οι προσδοκίες του οικονομικού επιτελείου για την πορεία των εισπράξεων από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (αντιπροσωπεύει περίπου 30% των συνολικών φορολογικών εσόδων) είναι μεγάλες, μετά και τα μέτρα του περασμένου καλοκαιριού που αφορούν τη συλλογή αποδείξεων από τους καταναλωτές- η αύξηση των σχετικών εσόδων κατά περίπου 14% τον Φεβρουάριο άφησε περιθώριο αισιοδοξίας για τους επόμενους μήνες.

Το μείγμα της ανόδου του πληθωρισμού, της εισοδηματικής πολιτικής λιτότητας και της αύξησης των επιτοκίων από την κρίση οδηγεί σε συρρίκνωση της ζήτησης, που θα χτυπήσει την καρδιά της οικονομίας

Έσοδα ΕΣΠΑ
Παράλληλα στο υπουργείο Οικονομίας καταβάλλο- νται προσπάθειες να έρθουν στο δημόσιο ταμείο όσο το δυνατόν γρηγορότερα και όσο το δυνατόν μεγαλύτερα ποσά από το ΕΣΠΑ. Είναι ενδεικτικό αυτής της προσπάθειας ότι τον Ιανουάριο εισπράχθηκαν από την Ε.Ε. 285 εκατ. ευρώ, τα εξαπλάσια από όσα είχαν εισπραχθεί τον αντίστοιχο μήνα του 2007. Πρόκειται για διαφορά που παραπέμπει σε είσπραξη μεγάλων προκαταβολών από το νέο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.

Συρρίκνωση ζήτησης
Το μείγμα της ανόδου του πληθωρισμού, της μείωσης των διαθέσιμων εισοδημάτων από την εισοδηματική πολιτική λιτότητας και της αύξησης των επιτοκίων από την κρίση που χτυπάει δανειολήπτες και επιχειρήσεις οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε συρρίκνωση της ζήτησης, που θα χτυπήσει την καρδιά της οικονομίας αλλά και τον πυλώνα των εσόδων του προϋπολογισμού.

Ο τελευταίος κληρονόμησε μεγάλο βάρος και από τον προηγούμενο προϋπολογισμό, αφού φέτος πρέπει να καλυφθούν και τα ανοίγματα που υπήρχαν το 2007, αλλά έκλεισαν προσωρινά με λογιστικές αλχημείες. Για παράδειγμα, οι επιστροφές φόρων εμφανίζονται τον Ιανουάριο αυξημένες κατά 69,4%, ενώ ο ετήσιος στόχος του προϋπολογισμού είναι μείωση των επιστροφών φόρων κατά 2,8%. Πρόκειται για χρονική μετάθεση στο 2008 των επιστροφών φόρων που έπρεπε κανονικά να είχαν πραγματοποιηθεί πέρυσι. Η μετάθεση αυτή έγινε προκειμένου να κλείσει ο προϋπολογισμός του 2007.