«Φτάσαμε στη λατρεία του άσχημου»

«Η πτώση των αξιών είναι τεράστια πλέον. Έχουμε χάσει τον μπούσουλα», λέει στα «ΝΕΑ» η γλύπτρια Ναταλία Μελά που εκθέτει αναδρομικά τη δουλειά της στο Μουσείο Μπενάκη
«Τα πράγματα σήμερα είναι πολύ άσχημα. Έχουμε χάσει τον μπούσουλα και αισθάνομαι λίγο σαν τον Αρχιμήδη. Δώσε μου κάπου να σταθώ και τότε μπορώ να κουνήσω τη Γη, αλλά δεν έχω πού να σταθώ. Η πτώση των αξιών είναι τεράστια», λέει στα «ΝΕΑ» η Ναταλία Μελά. «Στην εποχή μου αισθανόμασταν πως υπάρχει η ελπίδα να διορθώσουμε τα πράγματα μετά τον πόλεμο. Τώρα δεν ξέρω τι να πιστέψω. Πιστεύω πλέον μόνο στα νιάτα». Θα ήταν λογικό να μην πηγαίνει πουθενά χωρίς το οξυγόνο της, δεδομένου ότι έχει πατήσει τα 85. Όταν μιλάμε όμως για τη σημαντικότερη εν ζωή Ελληνίδα γλύπτρια, τη Ναταλία Μελά, το οξυγόνο δεν έχει να κάνει με τη βιολογική της αναπνοή, αλλά με την καλλιτεχνική της, καθώς με οξυγονοκόλληση μορφώνει το μέταλλο και φτιάχνει θεούς, ήρωες και ζώαέναν ολόκληρο κόσμο που έπλασε μέσα σε μισό αιώνα καριέρας. Τον κόσμο αυτό εκθέτει στην αναδρομική έκθεσή της που φιλοξενείται στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη, όπου έχουν βρει θέση από τα πρώτα της έργα – της δεκαετίας του ΄40- μέχρι και ολοκαίνουργια, που δεν έχει ξαναεκθέσει και απεικονίζουν τους θεούς του Ολύμπου, συνολικά κάπου 170 έργα.

«Είναι λίγο σαν εφιάλτης, σαν να βλέπεις ανάποδα το φιλμ της ζωής σου. Βλέπω τα έργα μου όλα μαζί και τα χάνω. Συνειδητοποιώ ότι έχω κάνει πολλή δουλειά κι αυτό με ξαφνιάζει», λέει. «Όταν τα κοιτάζω, για όλα σχεδόν λέω πως δεν θα έπρεπε να τα έχω κάνει. Παντού βρίσκω λάθη, θα ήθελα να τα ξανακάνω καλύτερα».

Εγγονή του Παύλου Μελά, πρωταθλήτρια Ελλάδας στο τένις μια μέρα πριν ξεσπάσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, συνεργάτιδα του Καρόλου Κουν, με το πρώτο της το εργαστήρι εγκατεστημένο στο πλυσταριό του σπιτιού της- στην καρδιά της Αθήνας, στο νεοκλασικό επί της Βασιλίσσης

ΙΝFΟ

Αναδρομική έκθεση της Ναταλίας Μελά, εγκαινιάζεται αύριο στις 20.00
στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου).
Έως 4/5.

Σοφίας- που μετατράπηκε σε στέκι της αφρόκρεμας της εικαστικής σκηνής (από Εγγονόπουλο και Εμπειρίκο μέχρι Τσαρούχη και Μόραλη) και χήρα του πρωτοπόρου αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη. Πόσο τη βαραίνουν όλα αυτά;

«Είναι μεγάλο βάρος το όνομα Μελά και σ΄ αυτό διαισθάνομαι ότι οφείλεται ένα μέρος της δουλειάς μου που έχει σχέση με ήρωες. Διότι για μένα η λέξη ήρως είναι συνώνυμη με τον Παύλο Μελά. Όμως ποτέ δεν μου είπαν οι δικοί μου πως είμαι σπουδαία επειδή είμαι Μελά. Μου έλεγαν πως απλώς έτυχε να έχω αυτό το όνομα και το ίδιο έκανα και εγώ με τα παιδιά μου. Όσο για τον Άρη Κωνσταντινίδη μου έμαθε τι είναι άσχημο και τι έχει σχήμα. Μου έκανε σκληρή κριτική και μου άνοιξε πόρτες, επειδή εγώ μέχρι τότε δούλευα ακαδημαϊκά και βαρετά. Με βοήθησε να ανοίξω τα μάτια μου και να κάνω κάτι καινούργιο. Είχαμε φοβερούς καβγάδες όταν του έκανα και μου έκανε κριτική».

Ως εγγονή του Παύλου Μελά πώς βλέπετε το Μακεδονικό;

Δεν θέλω να το σχολιάσω γιατί θα θυμώσω. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι δεν επιλέγω να είμαι Έλληνας. Είμαι Έλληνας. Αντισυμβατική, η Ναταλία Μελά ασχολήθηκε με τη γλυπτική- και όχι όπως οι περισσότερες γυναίκες της εποχής της με τη ζωγραφική. Και δεν περιορίστηκε στα παραδοσιακά μέσα, αλλά χρησιμοποίησε μέταλλο και οξυγονοκόλληση. «Εύρισκα τη γλυπτική πιο εύκολη από τη ζωγραφική. Έπαιρνα πηλό κι έφτιαχνα ένα κεφάλι. Μπορούσα. Στο σχέδιο με δυσκόλευε η προοπτική. Δεν ήξερα να αποδώσω το βάθος. Και επιπλέον μου άρεσε ο όγκος. Είμαι περισσότερο της αφής. Όσο για την οξυγονοκόλληση προέκυψε κυρίως από την ανάγκη μου να κάνω πολλά και δύσκολα πράγματα. Με διασκέδαζε όλο αυτό. Θα σας εξομολογηθώ όμως ότι το καλύτερο υλικό μου είναι το μάρμαρο. Το μέταλλο απλώς πουλήθηκε πιο εύκολα και παράλληλα μου έδινε τη δυνατότητα να διορθώνω πιο εύκολα τα λάθη μου, διότι στο μέταλλο μπορείς να κόψεις και να ράψεις. Στο μάρμαρο όχι».

Παρά το επαναστατικό της πνεύμα, αρνείται το φεμινιστικό κίνημα. «Πιστεύω πως μια γυναίκα μπορεί να κάνει ό,τι θέλει στη ζωή της, αρκεί να είναι αρκετά δυνατή. Η αντίληψη ότι τις γυναίκες μας έχουν καταπατήσει είναι ανοησία. Δεν πιστεύω καθόλου στο φεμινιστικό κίνημα. Δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα δυο φύλα. Η γλυπτική είναι μία, είτε είσαι άνδρας είτε γυναίκα. Άμα είσαι αρκετά καλός, είσαι γλύπτης αλλιώς δεν είσαι».


«Άμα μπεις στο μουσείο, βγαίνεις απ΄ τη ζωή»

«Η τέχνη πάει κατά διαόλου γενικώς. Υπάρχει η λατρεία του άσχημου», λέει η Ναταλία Μελά. «Δεν λέω οι νέοι να μην κάνουν χάπενινγκ, βίντεο, περφόρμανς, αρκεί να ξέρουν τι κάνουν. Κι εγώ έχω κάψει άγαλμα μέσα στη θάλασσα, αλλά ξέρω ότι είναι για μια στιγμή. Εδώ ζητάμε σχήμα. Πρέπει να μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά, να προσθέτουμε πράγματα. Να ξέρουμε ότι το ένα είναι σαχλαμάρα και το ότι το άλλο είναι έργο ζωής».

Καταξίωση σημαίνει έργα εκτεθειμένα στο μουσείο;
Άμα μπεις στο μουσείο, είσαι βγαλμένος από τη ζωή. Προτιμώ να είναι τα έργα μου στο ύπαιθρο, να πηγαίνουν τα παιδιά να παίζουν.

Όσο για τις υπερβολικές τιμές που επικρατούν στην αγορά της τέχνης; «Όλα έχουν γίνει χρηματιστήριο. Μακάρι να μπορούσα να μπω κι εγώ στο παιχνίδι επειδή θέλω να πάω μια φορά στο καζίνο και να παίξω αβέρτα χωρίς να σκέφτομαι πόσα θα χαλάσω. Η τέχνη είναι ένα παιχνίδι στη ζωή. Πρέπει να μπορείς να το γλεντάς».