Ο πόλεμος των πολυεθνικών της εκπαίδευσης

Στο νέο Ελντοράντο της οικονομίας εξελίσσονται οι πανεπιστημιακές σπουδές τα τελευταία χρόνια. Ήδη στον παγκόσμιο πόλεμο της διεθνούς εκπαίδευσης έχουν μπει Αμερικανοί, Βρετανοί, Γάλλοι, Αυστραλοί, Ιάπωνες και αρκετοί ακόμη «αντίπαλοι», ακόμη και στη Βαλκανική.

Oι μεγάλες δυνάμεις της εκπαίδευσης άρχισαν εδώ και λίγα χρόνια να διεθνοποιούν τα πανεπιστήμια των χωρών τους και να ιδρύουν παραρτήματα παντού. Οι Αμερικανοί μπήκαν για τα καλά στο παιχνίδι μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, όταν άρχισαν να χάνουν ξένους σπουδαστές. Αντί να τους προσελκύσουν πίσω στις ΗΠΑ, άρχισαν να εξάγουν την αμερικανική εκπαίδευση!

Έτσι οι Άραβες φοιτητές που σπουδάζουν στην Ντόχα, την πρωτεύουσα του Κατάρ, μπορούν σήμερα να παρακολουθήσουν μαθήματα Ιατρικής στο ιατρικό κολέγιο του γνωστού Πανεπιστημίου Κορνέλ, Διεθνείς Σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Τζορτζτάουν, Πληροφορική στο Κάρνεγκι Μέλον, Καλές Τέχνες στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια. Στο Ντουμπάι, οι Άραβες φοιτητές θα λάβουν τα αμερικανικά πτυχία τους σπουδάζοντας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ρότσεστερ, που άνοιξαν πέρυσι παραρτήματα εκεί.

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά οι φοιτητές συζητούν στο μοντέρνο κτίριο όπου στεγάζεται το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, απολαμβάνουν τις σύγχρονες εγκαταστάσεις και μελετούν τα μαθήματά τους στο γρασίδι. Οι περισσότεροι είναι… Κινέζοι, καθώς το γνωστό βρετανικό ίδρυμα έχει ανοίξει παράρτημα στην επαρχία Ζεγιάνγκ της Κίνας. Το Πανεπιστήμιο της Ουαλίας πάλι, εκτός από την εξάπλωσή του σε όλη την Ευρώπη, έχει ανοίξει παραρτήματα και συνεργασίες σε χώρες όπως η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, η Σρι Λάνκα, η Ιαπωνία, η Μαλαισία, η Σιγκαπούρη.

Φρενήρης ανάπτυξη. Στη βιομηχανία αυτή- ο τζίρος υπολογίζεται σε 30 δισ. δολάρια τον χρόνο, 2 εκατομμύρια φοιτητές σπουδάζουν μακριά από την πατρίδα τους με την προοπτική ο αριθμός τους να τριπλασιαστεί έως το 2020- ηγούνται σήμερα οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Αυστραλία, αλλά το τελευταίο διάστημα και η Γαλλία ετοιμάζεται να μπει δυναμικά στον χορό της εξαγωγής εκπαιδευτικών υπηρεσιών.

Προ μηνών, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Jean Robert Ρitt ανακοίνωσε ότι το διάσημο πανεπιστήμιο αναζητά συνεργασίες για μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα, ενώ ήδη έχει ανοίξει παράρτημα στο Αμπού Ντάμπι των Αραβικών Εμιράτων. Επόμενοι σταθμοί στο «άνοιγμα» της Σορβόννης θα είναι η Ιαπωνία, η Κορέα και η Βόρεια Αμερική.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Βρετανικού Οργανισμού Προώθησης Εξαγωγών, όπως ανέφερε ο σύμβουλός του Ρeter Μackenzie Smith σε ημερίδα της Ένωσης Κολεγίων, οι φοιτητές που παρακολουθούν βρετανικά προγράμματα σπουδών στις χώρες τους, όπως στα δικά μας κολέγια δηλαδή, το 2004 ήταν 170.000 σε προγράμματα ανώτατης εκπαίδευσης και 250.000 σε άλλα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Οι προβλέψεις του Οργανισμού είναι ότι έως το 2020 ο αριθμός των σπουδαστών στη Βρετανία θα φτάσει τις 500.000, ενώ στο εξωτερικό θα πλησιάσει τους 800.000 σπουδαστές!

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν τη μερίδα του λέοντος ξένων φοιτητών, αλλά τα ποσοστό μειώνεται. Μάλιστα ο διεθνής ανταγωνισμός αυξάνεται τα τελευταία χρόνια, καθώς μπαίνουν στον χορό της εξαγωγής εκπαίδευσης η Μαλαισία, η Νέα Ζηλανδία και η Ιαπωνία, αλλά και η Κίνα.

Ουραγός η Ελλάδα. Και τα ελληνικά πανεπιστήμια; Οπως εξηγεί ο πρύτανης του Πολυτεχνείου Αθήνας Κ. Μουτζούρης, τα ελληνικά πανεπιστήμια πολύ θα ήθελαν να διεθνοποιηθούν: «Εμείς κάναμε πέρυσι ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα μηχανικών στα αγγλικά και παρ΄ ότι περιμέναμε μεγάλο ενδιαφέρον, δεν πήγε καλά. Και αυτό διότι στη χώρα μας κανείς δεν είναι βέβαιος πότε θα αρχίσουν τα μαθήματα, πότε θα γίνει κατάληψη, πότε απεργία. Με αυτές τις δυσλειτουργίες, πώς να προσελκύσουμε ξένους φοιτητές;». Ήδη από το 1984 η Τουρκία μπήκε στο παιχνίδι με την ίδρυση του ιδιωτικού Πανεπιστημίου Βilkent στην Άγκυρα, ενώ μετά το 1989 στον χώρο της αγγλόφωνης μη κρατικής ανώτατης εκπαίδευσης εισήλθαν και οι πρώην κομμουνιστικές χώρες. Πρωτοπόρος υπήρξε η Ουγγαρία, στην οποία εγκαταστάθηκε το Central Εuropean University. Σήμερα, με διεθνή προσανατολισμό δραστηριοποιούνται τέσσερα πανεπιστήμια στη Βουλγαρία, εννέα στην Ουγγαρία, επτά στη Ρουμανία, οκτώ στην Τουρκία και στη FΥRΟΜ ένα…


Ήρθε στην Ελλάδα για να σπουδάσει σε κολέγιο

Η Μιλιάνα Κόσνικ είναι 24 ετών, Σέρβα και φοιτήτρια αγγλικού κολεγίου στην Ελλάδα. Ίσως ένα από τα αντιπροσωπευτικότερα παραδείγματα της παγκοσμιοποίησης της εκπαίδευσης. Είχε έρθει να επισκεφτεί την αδερφή της, η οποία παίζει βόλεϊ στην ομάδα του Βύρωνα, και ερωτεύτηκε αμέσως τη χώρα μας. Έπειτα από έρευνα αγοράς κατέληξε πως το καλύτερο αντικείμενο σπουδών σε μια χώρα σαν την Ελλάδα είναι τα τουριστικά. Αποφάσισε λοιπόν να παρακολουθήσει το ΜΒΑ Ηospitality and Τourism Μanagement στο ΒCΑ, το οποίο είναι τμήμα αγγλικών πανεπιστημίων και τα πτυχία του αναγνωρίζονται ως ισότιμα πανεπιστημίου στη Σερβία. «Οι Έλληνες έχουν αρκετά κοινά σημεία με εμάς, οπότε έχω προσαρμοστεί πολύ εύκολα εδώ και η σχολή μου είναι ακριβώς όπως τη φανταζόμουν από άποψη οργάνωσης και διδακτικού προσωπικού. Είναι πάντα δίπλα στους φοιτητές για οποιαδήποτε απορία ή πρόβλημα», λέει. Αλλά και το περιεχόμενο και η δομή των μαθημάτων ανταποκρίνονται στις αξιώσεις της, όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει: «Δίνεται έμφαση όχι μόνο στην πρακτική εξάσκηση, που είναι αυτονόητα αναγκαία σε αυτό που σπουδάζω και σε φέρνει σε επαφή με την αγορά εργασίας, αλλά και στη θεωρητική κατάρτιση προκειμένου να έχουμε σωστές βάσεις ως επαγγελματίες αργότερα». Όσο για την τιμή, που ανέρχεται στα περίπου 6.000 ευρώ, τονίζει πως «είναι από τις καλύτερες που βρήκα και έπαιξε και αυτό τον ρόλο του στην τελική μου επιλογή».


Η ελληνική απόπειρα για Διεθνές Πανεπιστήμιο

Η χώρα μας που θα μπορούσε να μεταβληθεί σε εκπαιδευτικό κέντρο των Βαλκανίων, ακόμα δεν έχει αρχίσει το πρόγραμμα προπτυχιακών σπουδών στο Διεθνές Πανεπιστήμιο, παρ΄ ότι η ίδρυσή του αποφασίστηκε με τυμπανοκρουσίες τον Οκτώβριο του 2005…

Όπως λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Χριστ. Κουτίτας, αντιπρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Διεθνούς Πανεπιστημίου, αυτό το μήνα αρχίζει το πρώτο μεταπτυχιακό πρόγραμμά του- ένα διετές executive ΜΒΑ- για το οποίο έχουν δηλώσει συμμετοχή περίπου 30 υποψήφιοι με δίδακτρα 12.000 ευρώ συνολικά. «Τα προπτυχιακά τμήματα είναι συνάρτηση των εγκαταστάσεων. Χρειάζεται πρώτα να χτιστεί πανεπιστημιούπολη. Υπάρχει πλάνο με ένα ακίνητο στη Μηχανιώνα, αλλά υπολογίζω ότι θα χρειαστούν ακόμα τρία χρόνια ώσπου να ξεκαθαρίσει η κατάσταση και να γίνουν προπτυχιακά τμήματα», λέει ο κ. Κουτίτας.


Ένα δισ. ευρώ τον χρόνο κοστίζει η φοιτητική μετανάστευση

Η Ελλάδα πληρώνει περισσότερο απο 1 δισ. ευρώ τον χρόνο για τις σπουδές των φοιτητών στο εξωτερικό και τα κολέγια. Περίπου 63.000 Έλληνες σπουδάζουν σήμερα στο εξωτερικό και ακόμα 35.000 σπουδάζουν στα κολέγια που συνεργάζονται με πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Περίπου οι μισοί Έλληνες που σπουδάζουν στο εξωτερικό (είτε για πρώτο πτυχίο είτε για μεταπτυχιακές σπουδές) επιλέγουν την Αγγλία, ενώ ακολουθούν η Γαλλία, η Γερμανία και οι ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Βρετανικού Συμβουλίου στην Ελλάδα, περισσότεροι από 12.500 Έλληνες κάνουν προπτυχιακές σπουδές σε βρετανικά πανεπιστήμια και περισσότεροι από 13.000 παρακολουθούν μεταπτυχιακά προγράμματα. Τα οικονομικά, η διοίκηση επιχειρήσεων, το μάρκετινγκ και, κατόπιν, οι πολυτεχνικές σπουδές, είναι οι κλάδοι που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των περισσότερων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια. Το 2007 τα ετήσια δίδακτρα για τις προπτυχιακές σπουδές διαμορφώνονταν ανάλογα με το εισόδημα του φοιτητή. Στα πανεπιστήμια της Σκωτίας καταβάλλονται δίδακτρα άνω των 5.500 ευρώ κατά την ολοκλήρωση των πτυχιακών σπουδών. Το κόστος διαβίωσης ποικίλλει ανάλογα με το πού θα ζήσει ο φοιτητής. Γενικώς, πρέπει να υπολογιστεί ποσό της τάξεως των 13.000- 17.000 ευρώ για ένα ακαδημαϊκό έτος στο Λονδίνο και 9.500

– 12.500 ευρώ για περιοχές εκτός Λονδίνου. Η συνηθέστερη διακύμανση για master έτους είναι 4.000 ευρώ έως 6.000 ευρώ. Το ποσό των διδάκτρων φθάνει στις υψηλότερες τιμές του στα πτυχία ΜΒΑ, που μπορεί να κοστίζουν από 8.000 ευρώ έως και 32.000 ευρώ.


«Οι σπουδές εδώ αξίζουν τα λεφτά τους»

O 24χρονος Αλέξανδρος Γκούμας παρακολουθεί φέτος στο Πανεπιστήμιο του Warwick το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Ρrogramme and Ρroject Μanagement».

Και γι΄ αυτόν η οργάνωση ήταν σημαντικός παράγοντας και δηλώνει ενθουσιασμένος από την αυτοματοποίηση και την τρομερή ευκολία που χαρακτηρίζει κάθε διαδικασία.

«Η εγγραφή, η εξαγωγή των αποτελεσμάτων, η βιβλιοθήκη και οι παρεχόμενες υπηρεσίες της είναι μόνο κάποια από τα παραδείγματα της εύκολης καθημερινότητάς μου ως φοιτητή του Warwick που με ικανοποιούν», λέει. Και αυτός επέλεξε ένα γνωστό αγγλικό πανεπιστήμιο για τη φήμη του, ώστε να έχει θετική αντιμετώπιση στην αγορά εργασίας. Ένας επιπλέον λόγος, όπως επισημαίνει, ήταν «η αναλογία χρημάτων και επιπέδου σπουδών που προσφέρεται». Αν και το πρόγραμμά του έχει μια τσιμπημένη τιμή, περίπου 8.000 ευρώ τον χρόνο, θεωρεί ότι το πανεπιστήμιο τα αξίζει και με το παραπάνω. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί ανακάλυψε ακόμη έναν λόγο που κάνει την επιλογή του επιτυχημένη: «Η βοήθεια, σε πρακτικό όμως επίπεδο, που μας παρέχει για την επαγγελματική μας αποκατάσταση.

Όχι μόνο μας φέρνει σε επαφή με αρκετές εταιρείες, αλλά πολλές φορές προσφέρει και τη δυνατότητα αντί για διπλωματική εργασία να εργαστείς σε μια εταιρεία και να αξιολογηθείς σε πραγματικές συνθήκες».


«Πιο οργανωμένο το αγγλικό πανεπιστήμιο»

Η 25χρονη Ντίνα Σιώζου παρακολούθησε πέρυσι το μεταπτυχιακό στο Εμπορικό και Εταιρικό Δίκαιο του Πανεπιστημίου UCL στο Λονδίνο. Σύμφωνα με τα λεγόμενά της ήταν η φυσική συνέχεια των σπουδών της στη Νομική Αθηνών προκειμένου να εξασφαλίσει έξτρα προσόντα για την αγορά εργασίας. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα δηλώνει πολύ ικανοποιημένη με την επιλογή της. «Το επίπεδο της παρεχόμενης γνώσης, οι καθηγητές και το στυλ διδασκαλίας συνέβαλαν ουσιαστικά στη βελτίωση του βιογραφικού μου. Αυτό όμως που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν η οργάνωση του πανεπιστημίου», σημειώνει. Στα μειονεκτήματά του συγκαταλέγει μόνο κάποιες χρονικές καθυστερήσεις στην έκδοση των αποτελεσμάτων και τη δομή του δικού της μεταπτυχιακού. Ο κύριος λόγος που επέλεξε το UCL ήταν η φήμη που έχει όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ η επιλογή της αυτή κόστισε στον οικογενειακό προϋπολογισμό περίπου 7.500 ευρώ για τα δίδακτρα ενός έτους φοίτησης.