[ Δρόμοι ]

«Το παλίμψηστο…
… δεν είναι παρά μια περγαμηνή ή ένας πάπυρος που το χειρόγραφό του έχει σβηστεί από αλλεπάλληλες εγγραφές. Τι άλλο από ένα φυσικό και ανθεκτικό παλίμψηστο είναι το ανθρώπινο μυαλό; Ένα τέτοιο παλίμψηστο είναι το μυαλό μου. Ένα τέτοιο παλίμψηστο είναι και το δικό σου, ω αναγνώστη! Αιώνια στρώματα από ιδέες, εικόνες, αισθήματα έχουν πέσει πάνω στο μυαλό σου ανάλαφρα σαν φως. Καθένα τους έμοιαζε να θάβει όλα τα άλλα από το παρελθόν. Όμως, πραγματικά, κανένα τους δεν σβήστηκε ποτέ». (Τόμας ντε Κουίνσι).

Οι καλλιτέχνες…
… του δρόμου, αυτοί που τριγυρίζουν νύχτα και γεμίζουν τους τοίχους με χρωματιστά γκράφιτι, βάζουν έτσι την υπογραφή τους πάνω στα κτίρια. Τη βάζουν και πάνω στις υπογραφές των άλλων, σαν να τα διεκδικούν από αυτούς. Ώσπου τα γκράφιτι τραβούν την προσοχή των περαστικών περισσότερο και από τα ίδια τα κτίρια. Όταν γράφει κανείς πάνω σε κάτι, αυτό σημαίνει πως το διεκδικεί ως δικό του. Οι καλλιτέχνες των γκράφιτι το γνωρίζουν αυτό. Όπως ξέρουν και πως δεν πρέπει να σκεπάζουν με την υπογραφή τους τις υπογραφές των άλλων, γιατί αυτό το απαγορεύει ο άγραφος νόμος των γκράφιτι.

Οι λέξεις…
… ούτε είναι ούτε ήταν ποτέ κάτι μονάχα τυπικό. Μεταδίδουν ορισμένες αξίες και ήθη που οι άνθρωποι τα θεωρούν δεδομένα. Μία λέξη δεν είναι ποτέ μονάχα αυτό που λέει το λεξικό. Θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί κάποιος, εκτός ίσως από τον Ελγίνο, πως κλέβοντας τα ανάγλυφα του Παρθενώνα θα έσβηνε την ελληνική ανάμνησή τους; Κι όμως, τέτοιες κλοπές διέπραξαν πολλοί Ρωμαίοι αυτοκράτορες από τον Αύγουστο μέχρι τον Καλιγούλα. Από τα βάθη του Νείλου έπαιρναν μαζί τους γιγάντιους οβελίσκους που μέχρι σήμερα κοσμούν τη Ρώμη, έσβηναν από πάνω τους τα ιερογλυφικά κι έβαζαν γραμματικούς να γράψουν στη θέση τους τη ρωμαϊκή ιστορία. Τον 16ο αιώνα ήρθε στον πάπα Σέξτο ΣΤ΄ η ιδέα να ξαναγράψει τους οβελίσκους. Μάλιστα σχεδίασε γι΄ αυτό τον σκοπό ένα νέο αλφάβητο. Γιατί; Επειδή ένιωθε πως με όλες τις προηγούμενες εγγραφές με τις οποίες οι Ρωμαίοι είχαν προσπαθήσει να σβήσουν το πρωτότυπο από την ιστορική μνήμη, οι λέξεις είχαν πια ευτελιστεί. Με το διαφορετικό αλφάβητο ήθελε να τους δώσει μια νέα πνευματική αξία.

Το σβήσιμο…
… της γλώσσας και της ιστορίας ενός λαού από μια άλλη γλώσσα και μια άλλη ιστορία προκαλεί οργή, επειδή αυτή η γλώσσα και αυτή η ιστορία δεν μπορούν ποτέ να σβήσουν τις παλιές. Μονάχα σύγχυση και κακοτυχία φέρνουν σε όσους τις μηχανεύονται, όπως έφεραν και στον Οζυμανδία. Δεν απόμεινε από αυτόν παρά μονάχα το βάθρο από το μεγαλοπρεπές άγαλμά του, με την επιγραφή (από το ποίημα του Πέρσι Σέλεϊ): «Οζυμανδίας είναι τ΄ όνομά μου, βασιλιάς των βασιλιάδων. Ανάβλεψον επί τα έργα μου και απελπίσου. Τίποτα δεν απομένει πια, ολόγυρα από το κολοσσικό ερείπιο μονάχα σκόνη».