[ Δρόμοι ]

Μια στροφή…
… στον «καπιταλισμό κοινωνικής ευθύνης» είδε τις προάλλες ο διάσημος σύμβουλος επιχειρήσεων Μπρους Πιασέσκι, σε ημερίδα που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη. Εκεί, ο Αμερικανός γκουρού μίλησε για μια «αγία τριάδα» που ξαγρυπνά στο προσκέφαλο της σύγχρονης νεοφιλελεύθερης οικονομίας: η τιμή είναι ο «θεός», η ποιότητα ο «υιός» και η κοινωνική ευαισθησία το «άγιο πνεύμα». Όλα αυτά την ώρα που στη λίστα με τις 100 μεγαλύτερες οικονομικές οντότητες του πλανήτη ξεχωρίζουν 51 μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις και μόλις 49 κράτη.

Τι έχει…
… απογίνει λοιπόν ο ρόλος του κράτους στη σύγχρονη οικονομία; Για τους νεοφιλελεύθερους το μόνο που πρέπει να κάνει ένα κράτος, είναι να δημιουργεί τις αναγκαίες συνθήκες για την εμφάνιση νέων αγορών. Το «μικρό κράτος» των νεοφιλελεύθερων είναι ένας αστυνομικός και στρατιωτικός μηχανισμός εξοπλισμένος μέχρι τα δόντια και προετοιμασμένος να χύσει αίμα προκειμένου να εφαρμοστεί το πρόγραμμά τους. Και είναι αυτό ένα πρόγραμμα που δεν περιορίζεται στην οικονομία: επιτίθεται στον κοινωνικό ιστό και τον αναδιαμορφώνει σύμφωνα με τις ανάγκες του κεφαλαίου και τη λογική της αγοράς. Για την κλασική οικονομία του Άνταμ Σμιθ η αγορά δεν ήταν παρά ένας τρόπος διανομής των αγαθών. Για τους νεοφιλελεύθερους η αγορά είναι ο λόγος ύπαρξης του κράτους. Γι΄ αυτό, η δημοκρατία είναι ένας κίνδυνος, αφού η πίεση των λαϊκών στρωμάτων μπορεί να υποχρεώσει ένα κράτος να παρέμβει σε μια αγορά για μη οικονομικούς σκοπούς. Τις κοινωνικές διεκδικήσεις λοιπόν καλύτερα να τις ξεχάσουμε. Και τις επιχειρήσεις; Κανένα πρόβλημα. Αυτές ρυθμίζονται αυτόματα από τις αγορές. Σε κάποιες σπάνιες κρίσεις ειλικρίνειας, οι νεοφιλελεύθεροι δεν αρνούνται πως υπάρχουν πράγματι προβλήματα, αλλά σπεύδουν να προτείνουν και τη λύση τους: η λύση για τη δυσλειτουργία των αγορών είναι η δημιουργία κι άλλων αγορών. Για παράδειγμα, απειλεί η καπιταλιστική οικονομία να μετατρέψει τον πλανήτη σε αποκαΐδια; Κανένα πρόβλημα. Η λύση είναι η δημιουργία μιας νέας αγοράς για τη διακρατική αγοραπωλησία των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Τριάντα χρόνια…
… τώρα ζούμε σε καθεστώς νεοφιλελευθερισμού. Αποδεκάτισε την εγχώρια βιομηχανία και την έστειλε στο εξωτερικό. Υποχρέωσε το κράτος να εγκαταλείψει τον παραδοσιακό ρόλο του ως μοναδικού παροχέα υπηρεσιών υγείας, παιδείας και κοινωνικής πρόνοιας. Και εμπορευματοποίησε καθετί που μας είχε απομείνει κοινό, την κρατική περιουσία, ακόμη και τα γονίδια του σώματός μας, που τα αγοράζει και τα πουλάει με πατέντα.

Με δυο λόγια…
… ο νεοφιλελευθερισμός έδωσε στους προνομιούχους την εξουσία να καθυποτάξουν την υπόλοιπη κοινωνία στην αγορά. Το σχέδιό του είναι η διαρκής και αμετάκλητη διανομή του πλούτου και της εξουσίας σε αυτούς τους προνομιούχους. Ο μοναδικός λόγος που ο νεοφιλελευθερισμός δεν μπορεί να πετύχει απόλυτα, είναι το διεκδικητικό κίνημα των εργαζομένων. Ίσως γι΄ αυτό τώρα αισθάνεται την ανάγκη να επιστρατεύσει το «άγιο πνεύμα», με την ελπίδα να πείσει τους εργαζόμενους ότι ο καπιταλισμός απέκτησε ξαφνικά κοινωνική ευαισθησία.