[ Πρόσωπα ] Η εκδίκηση του ζωγράφου

«Ο Σουχάρτο; Μου δηλητηρίασε τη ζωή. Έχει περισσότερους από ένα εκατομμύριο νεκρούς στη συνείδησή του! Είναι αναξιοπρεπές να φύγει χωρίς να πληρώσει τα χρέη του!».

Αυτά έλεγε ο 71χρονος Τζοκοπέκικ λίγες μέρες πριν από τον θάνατο του πρώην δικτάτορα της Ινδονησίας. Όμως αντί να πληρώσει τα χρέη του, ο Σουχάρτο πέθανε τελικά στο νοσοκομείο και του έγινε δημόσια κηδεία, ξεχάστηκαν οι διώξεις εις βάρος του για τη βάναυση και διεφθαρμένη 32χρονη δικτατορία του. Αρκετές μέρες μετά, ο Τζοκοπέκικ, πρώην μέλος του κινήματος κομμουνιστών καλλιτεχνών, μετρίασε τη στάση του: «Ως άνθρωπος, συγχωρώ τον άνθρωπο», εξήγησε. «Είναι θέμα πολιτισμού. Αλλά τον αρχηγό του κράτους δεν θα τον συγχωρήσω ποτέ. Η οικογένειά μου κι εγώ υποφέραμε πολύ. Σταμάτησε τη δημιουργικότητά μου. Μας τσαλάκωσε, μας έφερε στην κατάσταση των μπονζάι. Κάθε πρωτοβουλία απαγορευόταν…».

Γιος φτωχών χωρικών που ζούσαν στα περίχωρα της Γιογκιακάρτα, ιστορικής πρωτεύουσας της Ιάβας, ο Τζοκοπέκικ άρχισε στα 20 του σπουδές ζωγραφικής στην Ακαδημία Τεχνών της πόλης και έζησε τα πρώτα χρόνια της ευφορίας μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Ινδονησίας, το 1949. Ο «πατέρας της ανεξαρτησίας» Σουκάρνο φλέρταρε τότε με τη Σοβιετική Ένωση και τα έργα του Τζοκοπέκικ είχαν μεγάλη επιτυχία, ο καλλιτέχνης αναγορεύθηκε σ΄ έναν από τους «πέντε μεγάλους εθνικούς ζωγράφους». Όταν όμως ο στρατηγός Σουχάρτο πήρε πραξικοπηματικά την εξουσία, υποσχέθηκε στις ΗΠΑ να καταστείλει το ΚΚ και ακολούθησε η σφαγή. Μισό ώς ένα εκατομμύριο άνθρωποι, κομμουνιστές ή συμπαθούντες, δολοφονήθηκαν από το 1965 ώς το 1967. «Το 1965, η ζωή μου ως ζωγράφου σταμάτησε από τη μια μέρα στην άλλη», λέει ο Τζοκοπέκικ. «Οι μπάτσοι του Σουχάρτο με συνέλαβαν μετά το πραξικόπημα, με έριξαν στη φυλακή. Με ξυλοκοπούσαν καθημερινά, με χτυπούσαν στ΄ αυτιά με τις γροθιές, στα δόντια με κλωτσιές». Κι όχι για να αποσπάσουν κάποια ομολογία, αλλά γιατί τους ευχαριστούσε… «Πεινούσαμε τόσο, ώστε τη νύκτα ονειρευόμαστε πώς να ψήσουμε ολόκληρο το δέντρο της παπάγιας που ήταν φυτεμένο στο κέντρο της αυλής, ώς τον κορμό!». Αυτό διήρκεσε επτά χρόνια. Ο Τζοκοπέκικ αποφυλακίστηκε το 1972, χαρακτηρίστηκε «Εξ-ΤαΠολ», «πρώην πολιτικός κρατούμενος», και κάθε εβδομάδα τα επόμενα 26 χρόνια ήταν υποχρεωμένος να δίνει το «παρών» στο αστυνομικό τμήμα και να καθαρίζει τις τουαλέτες του…

Σταδιακά ωρίμασε και η εκδίκηση του καλλιτέχνη. «Σκέφτηκα να αναπαραστήσω τον Σουχάρτο σαν άγριο γουρούνι», εξηγεί. «Το αγριογούρουνο είναι η κακή πλευρά του ανθρώπου. Είναι αδηφάγο, διαλύει τα πάντα στο πέρασμά του και όλοι το μισούν». Ο πίνακας «Το αγριογούρουνο βασιλιάς» που ζωγράφισε το 1996, ένα τεράστιο και απωθητικό κτήνος, μαύρο και τριχωτό, μπροστά από το οποίο περιμένουν χιλιάδες άνθρωποι, θεωρείται μέχρι σήμερα ο σημαντικότερός του.