[ Δρόμοι ]

Το ταξίδι…
… στο κέντρο της ζωής ήταν αυτό που οδήγησε έναν Σουηδό επιστήμονα κάτω από την επιφάνεια της γης. Η ζωή γεννήθηκε άραγε πράγματι μέσα σε εκείνη τη χλιαρή λάσπη που είχε φανταστεί ο Δαρβίνος; Διακόσια χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου φυσιοδίφη, ο μικροβιολόγος Κάρστεν Πέντερσεν έρχεται να τον αμφισβητήσει με μια άλλη θεωρία: η ζωή είναι υπόγεια, γεννήθηκε κάτω από το έδαφος, εκεί όπου ζουν και βασιλεύουν τα βακτήρια και τα μικρόβια (αυτά που δίνουν αλλά και παίρνουν τη ζωή).

Ο υπoχθόνιος…
… κόσμος είναι γοητευτικός, επειδή παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητος. Δεν ξέρουμε τι τρέχει κάτω από τα πόδια μας, τι συμβαίνει κάτω από τη γη. Πως στα σκοτεινά βάθη ίσως συμβαίνουν πολύ περισσότερα πράγματα από όσα κάτω από το φως του ήλιου, το είχαμε φανταστεί από καιρό. Γι΄ αυτό ο Ιούλιος Βερν αποφάσισε να ταξιδέψει μέχρι το κέντρο της γης. Περίπου σύγχρονός του, χωμένος στο υποχθόνιο καταφύγιό του, εκείνος ο ανθρωπάκος του Ντοστογιέφσκι άφηνε να ξεχυθεί η πικρία του για όσα έβλεπε να συμβαίνουν στον πάνω κόσμο. Μέσα από ένα «Υπόγειο», έγραφε το 1864: «Τι είναι εκείνο που ημερεύει μέσα μας ο πολιτισμός; Δεν είδατε πως οι πιο αιμοσταγείς άνθρωποι ήταν σχεδόν πάντα οι πιο πολιτισμένοι κύριοι, που μπροστά τους ωχριούν οι διάφοροι Αττίλες; Κι αν δεν μας εντυπωσιάζουν όσο οι Αττίλες, είναι επειδή τους συναντάμε σήμερα τόσο συχνά, που τους έχουμε συνηθίσει». Ας μην τον παίρνουμε όμως αυτόν τον παράδοξο ανθρωπάκο τόσο στα σοβαρά. Άλλωστε, στα υπόγεια ευδοκιμούν πάντα τέτοια «μικρόβια», εχθροί της καθεστηκυίας τάξης. Όχι πως αυτή η τάξη ήταν ποτέ υγιής. Η διαφθορά της πάντα παρέπεμπε στους υπονόμους. Γι΄ αυτό, όταν οι αρμόδιες αρχές ανέλαβαν κάποτε να καθαρίσουν τους παρισινούς υπονόμους, ο Βίκτωρ Ουγκώ παρομοίασε το έργο τους με την εξυγίανση του ηθικού εκφυλισμού και της πολιτικής κατάστασης του καιρού του.

Πότε για καλό…
… και πότε για κακό, ένα μεγάλο μέρος από το ταξίδι της ζωής ο άνθρωπος το πέρασε κάτω από την επιφάνεια της γης, μέσα σε σήραγγες και σε υπόγεια. Άφησε τα ίχνη από την τρυφεράδα της ψυχής του πάνω στα τοιχώματα των παλαιολιθικών σπηλαίων, αλλά και πλάνταξε αναζητώντας καταφύγιο μέσα σε ανήλιαγα υπόγεια. Σε ένα σύγχρονο υπόγειο, το μετρό, βλέπουμε σήμερα τον καθρέφτη που συμπυκνώνει όσα συμβαίνουν στην επιφάνεια. Δείχνει τη φτώχεια και το περιθώριο, γιατί στα σπλάχνα του βρίσκουν καταφύγιο σαν ενοχλητικά μικρόβια οι απόβλητοι της πόλης. Οι διαβάτες περνούν από πάνω τους στο φως της ημέρας, ανυποψίαστοι για την ανθρώπινη παρουσία κάτω από τα πόδια τους.

Οι άθλιοι…
… στις υπόγειες σήραγγες δεν σώθηκαν ακόμη. Ούτε οι Ιαβέρηδες. Κυνηγούν ανελέητα τον Γιάννη Αγιάννη που σούφρωσε τα ασημικά από το τραπέζι, την ώρα που λωποδύτες υπεράνω πάσης υποψίας κλέβουν ολόκληρη τη χώρα μέρα μεσημέρι.