Ευχολόγιo για το μέλλον

Ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Καραμανλής, όταν επισκέφθηκε επισήμως την Άγκυρα πριν από σχεδόν μισό αιώνα, κατά την επίσκεψή του στο Μαυσωλείο του Κεμάλ Ατατούρκ περιορίσθηκε στο βιβλίο των υψηλών επισκεπτών να βάλει απλώς την υπογραφή του.

O νυν Πρωθυπουργός της Ελλάδας, κατά την αντίστοιχη επίσκεψή του χθες, δεν τον μιμήθηκε: Έγραψεαντιγράφοντας από σημείωμα που είχε φέρει μαζί του- ότι «ο Κεμάλ Ατατούρκ με τον Ελευθέριο Βενιζέλο είχαν το πολιτικό θάρρος, τη βούληση και τη διορατικότητα να μην αφήσουν συγκρούσεις και τραγωδίες του παρελθόντος να γίνουν εμπόδιο σε προσπάθειες οικοδόμησης ενός καλύτερου μέλλοντος ειρήνης και συνεργασίας προς όφελος των δύο λαών μας».

Προφανώς, ο Έλληνας Πρωθυπουργός θέλησε με τον τρόπο αυτό να εξισορροπήσει τις εντυπώσεις που δημιουργήθηκαν από την ανοικτή έκφραση των διαφωνιών του με τον Τούρκο ομόλογό του, κατά τις επίσημες συνομιλίες, αλλά ταυτοχρόνως να επικεντρώσει και στην προοπτική και τις δυνατότητες που υπάρχουν για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα
Στο ίδιο κλίμα άλλωστε κινήθηκε και μιλώντας στο Πανεπιστήμιο Μπιλκέντ, με θέμα «Ελλάδα και Τουρκία: κοιτάζοντας προς το μέλλον». Μιλώντας σε ένα κοινό πανεπιστημιακών και φοιτητών, ο κ. Καραμανλής είπε πως «αποφασίσαμε να υποστηρίξουμε την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, έχοντας υπόψη τα πράγματα που μας χωρίζουν. Αυτή ήταν μια απόφαση που δεν ελήφθη ελαφρά τη καρδία. Δεν ήταν μια εύκολη απόφαση… Συνειδητά επιλέξαμε να ποντάρουμε στο μέλλον».

Συνεχίζοντας τόνισε τη σημασία του σεβασμού των ουσιαστικών αρχών και αξιών: «Τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως η ελευθερία της έκφρασης και η ελευθερία της θρησκείας. Τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Η ειρηνική διευθέτηση των διαφορών, η αποκήρυξη της χρήσης ή της απειλής χρήσης βίας, ο σεβασμός της εδαφικής κυριαρχίας των κρατών και ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και των Συνθηκών». Διευκρίνισε μάλιστα, ο κ. Καραμανλής πως αυτές οι αρχές είναι υποχρεωτικές, τόσο για τα κράτη- μέλη της Ένωσης όσο και για τις υποψήφιες χώρες, υποδεικνύοντας ουσιαστικά στην Άγκυρα πού δεν έχει συμμορφωθεί και τι οφείλει να πράξει.

«Όχι στην οδό της έντασης»
Ο κ. Καραμανλής σημείωσε ότι τα προβλήματα παραμένουν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. «Προβλήματα, τα οποία- όπως είπε- δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε. Όμως, προβλήματα που εναπόκειται σε μας να αντιμετωπίσουμε. Σε αυτήν την κατεύθυνση και πιστεύοντας πως και οι δυο χώρες μας επιδεικνύουν ειλικρινή διάθεση να δουν προς το μέλλον, έχουμε έναν ισχυρό σύμμαχο. Τον μόνο τρόπο που εφαρμόζεται από τις σύγχρονες, ειρηνικές κοινωνίες: το Διεθνές Δίκαιο». Ο Πρωθυπουργός κατέληξε πως «έχουμε πολλά να κερδίσουμε προχωρώντας μπροστά μαζί. Έχουμε ακόμη περισσότερα να χάσουμε ακολουθώντας την οδό της έντασης και της εχθρότητας».

Οι ερωτήσεις που υπεβλήθησαν στον Πρωθυπουργό από το κοινό ήταν αποκαλυπτικές των ανησυχιών μέρους της τουρκικής κοινωνίας. Καταρχήν, τι μέλλει γενέσθαι στην περίπτωση που η Ένωση δεν δεχθεί την Τουρκία ως μέλος, και κατά δεύτερο λόγο κατά πόσο η διάθεση της Ελλάδας για βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων- η φιλία της, όπως ειπώθηκε- πάει «πακέτο» με την ευρωπαϊκή προοπτική. Και, άρα, εάν «ατυχήσει» η ευρωπαϊκή προοπτική, μήπως αυτό θα σημαίνει και ναυάγιο στην προσπάθεια να ξεπεραστούν οι διαφορές Ελλάδας- Τουρκίας. Ο κ. Καραμανλής ξεκαθάρισε ότι η ευρωπαϊκή προοπτική συμβάλλει στις διμερείς σχέσεις, αλλά δεν συνιστά προϋπόθεση. Και τόνισε πως θα έπρεπε να υπάρχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον δρόμο των μεταρρυθμίσεων και στους φίλους.