Οι άλλοι πρωταγωνιστές «Ούτε μουσουλμάνα ούτε χριστιανή. Είμαι ελεύθερη»

Την ώρα που γράφω, οι Μοβ Βελόνες θα πρέπει να έχουν αποσυρθεί. Οι γυναίκες όμως που κυκλοφορούν στη Λεωφόρο Ανεξαρτησίας, στο φημισμένο Πέραν, θα έχουν οπλιστεί με 100 νέες βελόνες και θα «περιμένουν» τους άντρες που θα επιχειρήσουν να τις «χουφτώσουν». Επειδή ίσως σας φαίνονται παράξενα και «συνθηματικά» όλα αυτά που γράφω, θα σας τα πω αναλυτικά.

Πριν από χρόνια ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη μια οργάνωση από κοπέλες που αντιδρούσαν στην ανατολίτικη νοοτροπία που θέλει τις γυναίκες κλεισμένες στο σπίτι τους. Οι νέες φεμινίστριες έγραφαν κείμενα, έκαναν ομιλίες, εξέδιδαν και ένα περιοδικάκι. «Θέλουμε να μπορούμε να ζούμε και εμείς τις νύχτες στις πλατείες», ήταν ένα από τα συνθήματά τους. Όμως τα πράγματα δεν αλλάζουν, επειδή κάποιοι- στην περίπτωσή μας, μια χούφτα κοπέλες- το συζητούν ξανά και ξανά μεταξύ τους. Την παραμονή της πρωτοχρονιάς, μια ασήμαντη κατά τ΄ άλλα είδηση του αστυνομικού δελτίου έγινε η αιτία για τη «νέα επανάσταση» των Μοβ Βελονών. Σύμφωνα με το δελτίο, «αργά το βράδυ δύο νεαρές γυναίκες δέχτηκαν επίθεση από μια παρέα αντρών στην Ιστικλάλ». Οι άντρες καταγγέλθηκαν, συνελήφθησαν, πλήρωσαν 57 λίρες πρόστιμο (34 ευρώ) και αφέθηκαν ελεύθεροι! Ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Τα κορίτσια αποφάσισαν να βγουν στους δρόμους και να αντεπιτεθούν! Προμηθεύτηκαν λοιπόν βελόνες, μήκους μάλιστα 7 εκατοστών, και άρχισαν να τις μοιράζουν στις άλλες γυναίκες που έκαναν βόλτες στον πιο μεγάλο πεζόδρομο της Ανατολής. Το σχέδιο ήταν απλό: Όποιος θα χούφτωνε τον πισινό τους, θα «εισέπραττε» την απάντηση. Εγώ τις κοπέλες τις συνάντησα την περασμένη Παρασκευή ενώ έκανα ένα τηλεοπτικό γύρισμα στο Πέραν με μια «Τουρκοελληνίδα» της Πόλης, τη Δάφνη Τόπτσου. Μοίραζαν βελόνες με μια μοβ κορδελίτσα στην άκρη. Η Δάφνη είναι 21 χρόνων, σπουδάζει νομικά, ο πατέρας της είναι Τούρκος και η μητέρα της Ελληνίδα από τα Γιάννενα. Οι γονείς της συναντήθηκαν στη Γερμανία όπου είχαν πάει- ο καθένας από τη χώρα του- για σπουδές. «Αφού πας στην Πόλη, να συναντήσεις τη Δάφνη», μου είχε συστήσει μια φίλη που ήξερε τη μανία μου να «ανακαλύπτω» «νέους πρωταγωνιστές». «Γιατί η Τουρκία δεν έχει μόνο μαντίλες» και τελικά είχε δίκιο. Η Δάφνη με εντυπωσίασε.

Είναι πολλοί οι άντρες που προσπαθούν να βάλουν χέρι στις γυναίκες που κυκλοφορούν μόνες στον δρόμο;

Ναι, εδώ δυστυχώς ευημερεί ακόμα ο τύπος του άντρα που πιστεύει ότι είναι ελεύθερος να κάνει ό,τι θέλει. Και συγχρόνως απαιτεί να έχει μια υπάκουη σύζυγο. Την οποία έχει παντρευτεί βεβαίως παρθένα. Τώρα που το σκέφτομαι, αυτό που θα ήθελα να αλλάξω στην Τουρκία είναι το «είδος» αυτών των ανδρών.

Εδώ έχεις γεννηθεί; Έχω γεννηθεί στην Άγκυρα. Η οικογένειά μου ζούσε στο Εσκί Σεχίρ αλλά δεν υπήρχαν καλοί γιατροί εκείνα τα χρόνια, γι΄ αυτό πήγαν στην Άγκυρα για τη γέννα.

Έρχεσαι καθόλου στην Αθήνα; Στην Αθήνα όχι… Στην Ελλάδα όμως πηγαίνω. Περίπου κάθε καλοκαίρι πάω στα Γιάννενα΄όπου είναι η οικογένεια της μαμάς μου.

Είσαι Ευρωπαία ή Ασιάτισσα; Γιατί πρέπει να διαλέξω κάτι από τα δύο; Ας πούμε ότι έπρεπε να διαλέξεις. Η Ευρώπη μού φαίνεται σαν μία μεγάλη σε ηλικία γυναίκα, ενάρετη, πλούσια, η οποία ζει μέσα στη ρουτίνα, παραπονιέται για οτιδήποτε δεν είναι σαν κι αυτή και φοβάται το «άγνωστο» και το «ξένο» όπως ο διάολος το λιβάνι. Η Ασία, πάλι, είναι σαν μία εταίρα, πρόθυμη να την ανακαλύψουν και έτοιμη να δοθεί σε οποιονδήποτε της το ζητήσει. Αν έπρεπε να διαλέξω αναγκαστικά μια από τις δυο, θα έλεγα ότι νιώθω περισσότερο Ασιάτισσα. Καλωσορίζω κάθε νέα εμπειρία και δεν φοβάμαι το «άγνωστο».

Σε ποιες πόλεις του κόσμου θα ήθελες να ζήσεις; Σε οποιαδήποτε μεγάλη πόλη. Στο Παρίσι, στην Κωνσταντινούπολη, στη Νέα Υόρκη, στο Ρίο Ντε Τζανέιρο, στο Μπουένος Άιρες, στο Κάιρο, στη Βηρυτό.

Τι γνώμη έχουν για την Ευρώπη οι συμφοιτητές σου; Οι περισσότεροι θέλουν να γίνουμε μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Υπάρχουν και εκείνοι που λένε όχι, γιατί δεν θέλουν να έχουν κάποιον πάνω από το κεφάλι τους να τους λέει τι θα κάνουν. Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι νομίζουν ότι στην Τουρκία όλοι φοράνε μαντίλες, ότι είμαστε πολύ θρησκευόμενοι και συντηρητικοί.

Ενώ ποια είναι η πραγματικότητα; Δεν είμαστε όλοι ίδιοι! Εδώ πέρα, στο περιβάλλον όπου ζω εγώ, έχετε δει κάτι τέτοιο; Σέβεται ο ένας τον άλλον, υπάρχει ελευθερία, ο καθένας έχει τις απόψεις του.

Δεν υπάρχει καταπίεση; Όχι. Ίσως να υπάρχει στα χωριά και σε μικρές πόλεις, αλλά πιστεύω ότι έτσι είναι σε όλες τις χώρες.

Συνδικαλιστική δράση έχετε ως φοιτητές;

Η Ευρώπη είναι γριά και πλούσια, η Ασία είναι σαν εταίρα πρόθυμη

Ναι, βέβαια! Στα κρατικά πανεπιστήμια, εντάξει, δεν είναι και τόσο ελεύθερα τα πράγματα, πριν από αρκετά χρόνια είχε χυθεί αίμα, αλλά τώρα, στα ιδιωτικά όπου σπουδάζω εγώ, υπάρχει ελευθερία. Όλοι μπορούν να πουν ό,τι θέλουν. Να είναι δεξιοί ή αριστεροί, κανείς δεν θα τους ζητήσει τον λόγο.

Δεν υπάρχουν δηλαδή πράγματα που δεν μπορείς να κάνεις επειδή ζεις στην Τουρκία;

Εδώ όχι. Έτσι ένιωθα όταν ήμουν στο Εσκί Σεχίρ. Ώσπου κάποια στιγμή είπα «θα πάω να σπουδάσω στην Ελλάδα». Όταν το είπα στον μπαμπά, μου είπε «πήγαινε στην Κωνσταντινούπολη κι αν δεν σου αρέσει, θα σε στείλω στην Ελλάδα». Αλλά τελικά μ΄ αρέσει πολύ εδώ, νιώθω πραγματικά ελεύθερη.

Πώς θέλεις να είναι η ζωή σου σε 10 χρόνια; Πρώτα απ΄ όλα χωρίς παιδιά και χωρίς σύζυγο, ούτως ώστε να είμαι ελεύθερη και να μπορώ να πάω οποιαδήποτε στιγμή οπουδήποτε θελήσω.

Δεν σκέφτεσαι να έχεις μια καριέρα,να έχεις λεφτά; Θέλω να έχω τόσα χρήματα όσα είναι απαραίτητα για να ανακαλύπτω τους διαφορετικούς πολιτισμούς και τις ομορφιές του πλανήτη μας. Δεν έχω δίψα για χρήματα, ούτε θέλω να αγοράσω σπίτια, αυτοκίνητα και ακριβά ρούχα.

Τα αγόρια που έχουν Τούρκους γονείς πώς σκέφτονται; Είναι πιο συντηρητικοί από σένα;

Μερικοί είναι! Κάποιοι όμως είναι πιο ανοιχτοί κι από μένα!

Σε ποια θέματα είναι συντηρητικοί; Στη θρησκεία, στις σχέσεις τους με τα κορίτσια. Στις προγαμιαίες σχέσεις; Ναι, σ΄ αυτό ιδίως! Τα αγόρια θεωρούν ότι υπάρχουν κορίτσια για να διασκεδάσεις και κορίτσια για να παντρευτείς! Όπως παλιά. Ευτυχώς πάντως στο περιβάλλον του πανεπι στημίου είναι λίγοι αυτοί που σκέφτονται έτσι. Αν το αποφασίσεις λοιπόν,μπορείς να έχεις προγαμιαίες σχέσεις ή θα είσαι το μαύρο πρόβατο;

Όχι, μπορείς να έχεις σχέσεις. Δικαίωμά σου είναι. Μπορείς να είσαι ομοφυλόφιλος; Σίγουρα. Υπάρχουν πολλοί ομοφυλόφιλοι και ιδίως αν πάτε σε μερικές περιοχές μπορείτε να δείτε και τρανσέξουαλς… Μπορείς να είσαι αριστερός; Ναι, βέβαια! Μπορείς να είσαι με τις μειονότητες; Με τους Πολίτες εννοείτε; Ναι, βέβαια. Βρισκόμαστε συχνά μαζί Τούρκοι και Έλληνες και ποτέ δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα. Στα δικά μου χρόνια εννοώ.

Να είσαι Κούρδος; Έχουμε αρκετούς Κούρδους στο Πανεπιστήμιο. Δεν το κρύβουν. Βέβαια, είναι πιο εύκολο να είσαι Πολίτης, να είσαι Έλληνας στην Τουρκία, παρά να είσαι Κούρδος.

Δεν τους αφήνουν να μιλάνε τη γλώσσα τους; Όχι, μιλάνε κουρδικά. Αλλά αν μιλάω εγώ ελληνικά, κανείς δεν θα μου κάνει παρατήρηση. Αν μιλάει κάποιος κουρδικά, μπορεί να του πουν «εδώ είναι Τουρκία, μίλα τουρκικά».

Μπορείς να διαμαρτυρηθείς στους δρόμους; Ναι, γίνεται. Δεν είναι τόσο συνηθισμένο όπως στην Ελλάδα, αλλά έχουμε διαμαρτυρίες.

Δεν γίνονται πολλοί αστυνομικοί έλεγχοι στους δρόμους;Ή εμένα μου φάνηκε;

Ναι, ειδικά σε αυτή την περιοχή είναι πολλοί οι αστυνομικοί αλλά γίνονται και πολλά εγκλήματα. Κλέβουν, σκοτώνουν, γι΄ αυτό είναι και πολλοί οι αστυνομικοί.

Εσύ τι είσαι;Χριστιανή ή μουσουλμάνα; Στην ταυτότητά μου γράφει ότι είμαι μουσουλμάνα αλλά δεν είμαι.

Ούτε χριστιανή; Ούτε χριστιανή! Είμαι ελεύθερη. Πώς γνωρίστηκαν οι γονείς σου; Γνωρίστηκαν στη Γερμανία. Η μητέρα μου σπούδαζε, είχε πάει γιατί ο παππούς μου δούλευε σαν εργάτης και ο πατέρας μου έκανε εκεί το διδακτορικό του.

Σήμερα τι δουλειές κάνουν; Είναι καθηγητές σε ένα Πανεπιστήμιο στο Εσκί Σεχίρ. Η μητέρα μου στο Τμήμα της Γερμανικής Φιλολογίας και ο πατέρας μου στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών.

Προξενιά σού κάνουν οι συγγενείς σου; Οι Έλληνες μού λένε πως καλό είναι να παντρευτώ Έλληνα και οι Τούρκοι με συμβουλεύουν να παντρευτώ Τούρκο. Κι εσύ τι απαντάς; Ότι μπορεί να γνωρίσω έναν Ολλανδό ή κάποιον μαύρο! Μικρή τι σκεπτόσουν για την Ελλάδα; Όταν ήμουν μικρή, αυτό που κάναμε συνήθως ήταν με το που τελείωνε η σχολική χρονιά να φεύγουμε κατευθείαν για διακοπές στην Ελλάδα και να γυρνάμε λίγο πριν ανοίξουν τα σχολεία. Οπότε, η Ελλάδα για μένα τότε ήταν ένα μέρος όπου κανένας δεν είχε υποχρεώσεις, δουλειά, σχολείο. Αλλά και σήμερα, η εικόνα που έχω για την Ελλάδα μάλλον παραμένει ίδια… Ο κόσμος δεν πρέπει να δουλεύει πολύ ενώ μαθαίνω ότι απεργούν πολύ συχνά.


«Δεν υπάρχουν κακοί λαοί, μόνο κακοί άνθρωποι»

Η εστία του Πανεπιστημίου όπου ζει η Δάφνη με ξαφνιάζει ευχάριστα. Καλλιτεχνικές απεικονίσεις ωραίων κοριτσιών και αγοριών στους τείχους, παιδιά με λάπτοπ, η τηλεόραση που παίζει ΒΒC, κορίτσια που πίνουν τσάι και αγόρια που καπνίζουν (μόνο!) στον προθάλαμο. Το Πανεπιστήμιο του Μπιλγκί, που ιδρύθηκε πριν από 11 χρόνια, έχει αγγλοσαξονική κουλτούρα. Δείχνω το διαβατήριό μου. Οι αστυνομικοί επιβεβαιώνουν ότι μου έχει δοθεί άδεια και με αφήνουν να προχωρήσω. Οι κοιτώνες είναι μεικτοί, έξι κρεβάτια, δύο αγόρια, τέσσερα κορίτσια. Ο καθένας επιλέγει τους φίλους του. Τι θυμάσαι από την παιδική σου ηλικία;

Όλοι με ρωτούσαν και συνεχίζουν να με ρωτούν ποια χώρα μού αρέσει περισσότερο, λες και θα έπρεπε να έχω μια συγκεκριμένη προτίμηση. Θυμάμαι επίσης τον αδελφό μου που μπέρδευε τις λέξεις και μιλούσε μισά ελληνικά μισά τουρκικά.

Τι έλεγαν οι γονείς σας για τις χώρες τους;

Η μητέρα μου ποτέ δεν ήταν ικανοποιημένη που έπρεπε να ζει στην Τουρκία και πάντοτε μου λέει πως αν δεν ήταν ο πατέρας μας δεν θα δίσταζε λεπτό να επιστρέψει στην Ελλάδα. Μάλλον γι΄ αυτό με συμβουλεύει συνέχεια να μην παντρευτώ ξένο. Ο πατέρας μου, πάλι, λατρεύει τη χώρα του και δεν θα μπορούσε να ζήσει πουθενά αλλού. Ο ίδιος ωστόσο μου λέει: «Νιώσε άνετα, κόρη μου, αν νιώσεις την επιθυμία να φύγεις, απλά φύγε!». Στην οικογένεια του πατέρα σου φοράνε μαντίλα;

Οι ξαδέλφες μου που είναι νέες δεν φοράνε, η αδελφή του μπαμπά μου όμως φοράει. Είναι πιο πολύ μια συνήθεια, όπως στα ελληνικά χωριά φοράνε μαντίλι.

Πώς σχολίαζαν οι Τούρκοι τη μητέρα σου και οι Έλληνες τον πατέρα σου;

Όπως είπε και ο Ντοστογιέφσκι: «Δεν υπάρχουν κακοί λαοί, μόνο κακοί άνθρωποι». Εγώ είχαν την τύχη να μεγαλώνω ανάμεσα σε καλούς ανθρώπους, οπότε δεν είχαμε συγκρούσεις.


«Μα, δεν καπνίζετε εσείς ναργιλέ;…»

Μετά την επίσκεψη στην εστία της και τη βόλτα στο Πέραν, η Δάφνη με πήγε σε ένα μεγάλο καφενείο κοντά στο Πανεπιστήμιό της. Φοιτητές κάπνιζαν ναργιλέ, έπαιζαν τάβλι, έπιναν τσάι. Στις γωνίες κάποια ζευγαράκια έδιναν φιλιά. Είδε ότι ξαφνιάστηκα και άρχισε τις ερωτήσεις:

Δεν καπνίζετε ναργιλέ στην Ελλάδα; Ε, όχι! Γιατί; Δεν έχει; Έχει στα καφενεία των μεταναστών. Αλλά δεν είναι διαδεδομένο να καπνίζεις ναργιλέ στην Αθήνα.

Στα Γιάννενα όπου πηγαίνω εγώ τα καλοκαίρια πολλοί καπνίζουν ναργιλέ.

Τσιγάρο καπνίζεις; Όχι. Οι γονείς μου καπνίζουν τσιγάρο. Οι φοιτητές καπνίζουν ναργιλέ. Υπάρχουν δεκάδες μαγαζιά κοντά στα πανεπιστήμια. Αυτό εδώ το έχει ένας Αθηναίος.