Χρήμα – η κρίση στις αγορές

Ύφεση βυθίζει χρηματιστήρια και οικονομίες

Η μεγαλύτερη κρίση της τελευταίας 25ετίας έχει πλήξει τις αγορές και ωθεί ταχύτερα την αμερικανική οικονομία προς την ύφεση. Η σχεδόν βέβαιη, με βάση τις προβλέψεις οικονομολόγων, καθίζηση της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου προκαλεί ρίγη ανασφάλειας παγκοσμίως τορπιλίζοντας τα διεθνή Χρηματιστήρια- και το ελληνικό, που έχει χάσει το 11,5% της αξίας του από την αρχή του χρόνου- ενώ πριονίζει και τα πόδια των οικονομιών με μείωση των επενδύσεων και της κατανάλωσης. Η ελληνική οικονομία θα πληρώσει τον δικό της λογαριασμό στην κρίση με μείωση των ρυθμών μεγέθυνσής της, ενώ βαρύ τίμημα της χρηματοπιστωτικής κρίσης καλούνται να πληρώσουν και οι δανειολήπτες λόγω της διαρκούς αύξησης των επιτοκίων που προκαλείται από την άνοδο του κόστους του χρήματος με το οποίο δανείζονται οι τράπεζες. Στο εκρηκτικό μείγμα που αντιμετωπίζουν οι οικονομίες προστίθεται και η άνοδος της τιμής του πετρελαίου που κινείται στο επίπεδο των 90- 100 δολαρίων ανά βαρέλι βάζοντας φωτιά στον πληθωρισμό, ο οποίος ψαλιδίζει τα πραγματικά εισοδήματα των εργαζομένων.

Η Ελλάδα στο ντόμινο
Το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης- και εφόσον επαληθευτούν οι προβλέψεις για ύφεση της αμερικάνικης οικονομίας- εντείνει τους φόβους των οικονομολόγων ότι θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις και στην ελληνική οικονομία. Τονίζουν ότι η πρόβλεψη της κυβέρνησης για επίτευξη φέτος ρυθμών ανάπτυξης 4% είναι τουλάχιστον αισιόδοξη. Προβλέπουν ότι τελικά ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας θα διαμορφωθεί στο 3,5% έως 3,7%. Παρ΄ ότι στο ελληνικό εξωτερικό εμπόριο οι εξαγωγές και οι εισαγωγές προς και από τις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν μόνο το 4%, η ύφεση της αμερικανικής οικονομίας θα επηρεάσει δευτερογενώς την ελληνική οικονομία. Η κάμψη των ρυθμών ανάπτυξης στην Ευρωζώνη- η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναθεώρησε στο 2% από 2,3% την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη το 2008- θα αφαιρέσει οξυγόνο από την ελληνική οικονομία.

Σε κάθε περίπτωση, οι επενδυτές στη Σοφοκλέους δέχονται ήδη το πλήγμα από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση. Ο Γενικός Δείκτης έχει χάσει από την αρχή του χρόνου 11,5%, ενώ σε πολλούς τίτλους η πτώση από την αρχή του χρόνου έχει ξεπεράσει το 30%! Η πτώση του Χρηματιστηρίου δυσκολεύει την άντληση κεφαλαίων από τις επιχειρήσεις για την πραγματοποίηση επενδύσεων και, το κυριότερο, μειώνει την περιουσία των επενδυτών επηρεάζοντας αρνητικά τις προσδοκίες τους και κατά συνέπεια τις καταναλωτικές τους δαπάνες.

Ενδεικτικό των φόβων που προκαλεί σε

Η ελληνική οικονομία θα πληρώσει τον δικό της λογαριασμό στην κρίση με μείωση των ρυθμών μεγέθυνσής της, ενώ βαρύ τίμημα θα πληρώσουν και οι δανειολήπτες

παγκόσμιο επίπεδο η τρέχουσα κρίση, είναι ότι σε δύο από τις σημαντικότερες οικονομίες του κόσμου συζητείται η λήψη μέτρων για να αποφευχθούν τα χειρότερα. Στις ΗΠΑ ο κεντρικός τραπεζίτης Μπ. Μπερνάνκι ετοιμάζεται να «κόψει» τα παρεμβατικά επιτόκια της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ, ενώ συμφωνεί και με τα σχέδια της αμερικανικής κυβέρνησης να προχωρήσει σε μείωση της φορολογίας προκειμένου να ενισχύσει την αγοραστική δύναμη των Αμερικανών καταναλωτών. Και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όμως, η κρίση προκαλεί προβληματισμό και ωθεί σε αναζήτηση μέτρων. Στη Βρετανία συζητείται να δοθεί η δυνατότητα στους δανειολήπτες να παγώνουν την εξυπηρέτηση των δανείων τους, στεγαστικών ή καταναλωτικών έως και για έναν χρόνο για όσους αντιμετωπίζουν πρόβλημα. «Το ανησυχητικό αυτής της χρηματοπιστωτικής κρίσης σε σύγκριση με τις προηγούμενες της τελευταίας 25ετίας είναι ότι ξέσπασε στην καρδιά της αμερικανικής οικονομίας, η οποία με πιθανότητες 60%- 70% το 2008 θα βυθιστεί σε ύφεση», λέει στο «Χρήμα» κορυφαίος οικονομικός αναλυτής. «Ενώ οι προηγούμενες κρίσεις, όπως αυτή των ασιατικών οικονομιών και της χρεοκοπίας της Ρωσίας, ήταν στην περιφέρεια της παγκόσμιας οικονομίας, η πρόσφατη κρίση έχει χτυπήσει την παγκόσμια οικονομία στον κέντρο της, την αμερικανική οικονομία και αγορά».


Πώς άρχισε το ντόμινο του τρόμου

Όλα άρχισαν στις ΗΠΑ στα μέσα του 2007 με τη μείωση των τιμών των κατοικιών έπειτα από μία δεκαετία έντονα ανοδικής πορείας και κυρίως από τα «κανόνια» που άρχισαν να σκάνε μαζικά στην Αμερική από δανειολήπτες οι οποίοι είχαν λάβει στεγαστικά δάνεια χωρίς να πληρούν τα απαιτούμενα εισοδηματικά κριτήρια (δάνεια χαμηλής εξασφάλισης ή subprime). Οι δανειολήπτες αυτοί μετά την άνοδο των επιτοκίων αδυνατούσαν να τα ξεπληρώσουν. Μεγάλο μέρος των επισφαλών αυτών δανείων είχαν «πακεταριστεί» (τιτλοποιηθεί) και είχαν πωληθεί μαζικά από τις αμερικανικές τράπεζες με τη μορφή ομολόγων σε επενδυτές σε όλον τον κόσμο (ακόμη και το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο αγόρασε τέτοιου είδους δάνεια αξίας 40 εκατ. ευρώ και τώρα έχει χάσει πάνω από 90% της επένδυσής του!).

Όταν «έσκασαν» τα δάνεια αυτά πολλές αμερικανικές τράπεζες που τα χορηγούσαν κατέγραψαν μεγάλες ζημίες, ενώ άλλες που χορηγούσαν αποκλειστικά τέτοια δάνεια χρεοκόπησαν. Οι ζημίες πέρασαν αμέσως και στις μεγάλες τράπεζες σε όλο τον κόσμο που είχαν αγοράσει τα ομόλογα τα οποία βασίζονταν στα επισφαλή στεγαστικά δάνεια που είχαν δοθεί στις ΗΠΑ. Κι αυτό γιατί κατέρρευσαν οι τιμές των ομολόγων των αυτών στη διεθνή αγορά. Η Citigroup ανακοίνωσε διαγραφές ζημιών 18 δισ. δολαρίων, η Μerrill Lynch 11,5 δισ. δολαρίων, η JΡ Μorgan 1,4 δισ. δολαρίων και η UΒS 14 δισ. δολαρίων. Η μεταφορά των ζημιών μέσω των τιτλοποιήσεων σε τράπεζες και επενδυτές σε όλον τον κόσμο προκάλεσε κρίση ανασφάλειας σε όλες τις αγορές, οδηγώντας σε ένα ντόμινο πτώσης στα Χρηματιστήρια- το οποίο συνεχίζεται- αλλά και στην άνοδο κόστους του χρήματος. Καμία τράπεζα δεν ήταν διατεθειμένη να δανείσει στην άλλη στο επίπεδο των επιτοκίων που ίσχυε κατά το προηγούμενο διάστημα αφού δεν γνώριζε τον βαθμό έκθεσής της σε ομόλογα που ήταν βασισμένα σε επισφαλή στεγαστικά δάνεια. Το ακριβότερο χρήμα έπληξε αμέσως τις αγορές μετοχών στα Χρηματιστήρια, ενώ φαίνονται πλέον και οι επιπτώσεις του στην αύξηση των επιτοκίων των δανείων που χορηγούν οι τράπεζες στους δανειολήπτες.

Παράλληλα, οι μεγάλοι τραπεζικοί κολοσσοί εξαιτίας των υπέρογκων ζημιών που υπέστησαν αναγκάζονται τώρα να πωλούν μεγάλα πακέτα μετοχών που έχουν στα Χρηματιστήρια προκειμένου να καλύψουν τις χασούρες. Αναγκάζονται να πωλούν ακόμη και μεγάλα πακέτα μετοχών τους σε κρατικά επενδυτικά κεφάλαια ασιατικών χωρών (όπως η Citigroup και η Μerrill Lynch). Πρόκειται- μαζί με την άνοδο του κόστους του χρήματος- για τον κυριότερο λόγο για τον οποίον καταποντίζονται τα Χρηματιστήρια σήμερα. Γι΄ αυτό και η κρίση στις χρηματιστηριακές αγορές προβλέπεται ότι θα σταματήσει μόνον όταν ολοκληρωθεί η καταγραφή των μεγάλων ζημιών των τραπεζών στα χαρτοφυλάκιά τους.

Τ ι λένε οι αναλυτές
Αναλυτές προβλέπουν ότι τουλάχιστον το πρώτο εξάμηνο του 2008 οι επιπτώσεις στις αγορές από τη διαδικασία αυτή θα είναι έντονες. Οι αισιόδοξοι προβλέπουν ότι θα ομαλοποιηθεί η κατάσταση προς το τέλος του έτους και ότι σε αυτό θα βοηθήσει και η μεγάλη ανάπτυξη της Κίνας και άλλων ασιατικών οικονομιών που θα απορροφήσουν τις επιπτώσεις. Υπάρχουν όμως και απαισιόδοξες προβλέψεις, που μιλούν για κρίση μεγαλύτερης διάρκειας.
Έχασαν έως 30% σε 11 ημέρες οι μετοχές στο ελληνικό χρηματιστήριο!

Απώλειες έως 30% έχουν σημειώνει δεκάδες μετοχές στο Χρηματιστήριο από τις αρχές του έτους! Το μαζικό ξεπούλημα έχει οδηγήσει μία στις τέσσερις μετοχές του Χρηματιστηρίου στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων δώδεκα μηνών, ενώ από τις αρχές του έτους ο Γενικός Δείκτης καταγράφει απώλειες 11,5%!

Μέσα σε μόλις έντεκα συνεδριάσεις, από την ελληνική χρηματιστηριακή αγορά έχουν κάνει φτερά περισσότερα από 22 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ τις μεγαλύτερες απώλειες υφίστανται οι μετοχές της μικρής και μεσαίας κεφαλαιοποίησης που παρουσίασαν «χάρτινη» αντίσταση στην πτώση. Μεγάλοι χαμένοι
Μεγάλοι χαμένοι είναι, άλλη μια φορά, οι μικροεπενδυτές, που αρχίζουν να εγκαταλείπουν ξανά τη Σοφοκλέους, βλέποντας πολλά χαρτιά που είχαν βάλει στο χαρτοφυλάκιό τους να απαξιώνονται. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Χ.Α., οι ενεργές μερίδες (μοναδικοί κωδικοί επενδυτών), οι περισσότερες από τις οποίες ανήκουν σε ιδιώτες, μειώθηκαν τον Δεκέμβριο – όταν άρχισαν να μαζεύονται τα σύννεφα των subprimes πάνω από το Χ.Α.- στις 70.000, από 100.000 τον Νοέμβριο.

Οι απώλειες των μετοχών του δείκτη μικρής κεφαλαιοποίησης φτάνουν από τις αρχές του έτους- όταν έσπασαν τα… φρένα στο Χ.Α.- το 30%, ενώ στο ίδιο διάστημα οι μετοχές του δείκτη της μεσαίας κεφαλαιοποίησης υποχώρησαν κατά 20%. Οι απώλειες στα βαριά χαρτιά του ελληνικού Χρηματιστηρίου, που περιλαμβάνονται στον δείκτη FΤSΕ 20, ξεπερνούν το 15%, καθώς σημαντικό πλήγμα δέχτηκαν οι τράπεζες, οι οποίες το 2007 ήταν η ατμομηχανή της ανόδου του Χ.Α. στα υψηλά επταετίας (5.300 μονάδες).

Οι ξένοι κρατούν το τιμόνι
Παράγοντες της εγχώριας χρηματιστηριακής αγοράς βλέπουν μπροστά τους αστάθεια, τουλάχιστον για το πρώτο εξάμηνο φέτος. Επίσης εκτιμούν ότι «πυξίδα» για το Χ.Α. είναι, πλέον, η πορεία των ξένων αγορών. Το ελληνικό Χρηματιστήριο είναι άμεσα εξαρτημένο από τις διαθέσεις των μεγάλων ξένων οίκων, επειδή αυτοί κρατούν στα χέρια πάνω από το 50% της κεφαλαιοποίησης του Χ.Α. Είναι ενδεικτικό ότι οι ξένοι ελέγχουν πάνω από το 60% των μετοχών του δείκτη μεγάλης κεφαλαιοποίησης που περιλαμβάνει μετοχές οι οποίες καθορίζουν άμεσα την πορεία του Γενικού Δείκτη διαμορφώνοντας το γενικότερο κλίμα της αγοράς.