[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] 2008 αντοχές

Μιλάμε, έστω συμβολικά, για θάνατο κρατώντας πάντα μια πισινή μεταθανάτιας ζωής Τίτος Πατρίκιος Η Νέα Χάραξη (Κέδρος 2007)

(Μια σοφή λαϊκή έκφραση λέει «Μη δώσει ο Θεός στον άνθρωπο να συνηθίσει όλα όσα μπορεί να αντέξει»)

Δεν αντέχεται δημόσιο πρόσωπο να φέρεται εμπλεκόμενο σε ένα τέτοιο σκάνδαλο έμπλεο χρωμάτων ροζ αλλά κυρίως δυσεντόπιστων σκοτεινών και ανεξιχνίαστων χρωμάτων που ρίχνουν μια αντιαισθητική και ειρωνική σκιά στον πολιτισμό, στο αρχαιολογικό μας κλέος που εκ της θέσεώς του διαχειριζόταν.

Δεν αντέχεται όμως και το άλλο που σήμερα συμβαίνει. Σε όλη την επικράτεια, στα καφενεία, στους διαδρόμους, στα μπουζουξίδικα, στα πολυτελέ και ψευδο-πολυτελέ εστιατόρια, στις μπουάτ (δεν έχουν απομείνει και πολλές), στα μπαράκια, στα Ίντερνετ-καφέ, στα καπηλειά, στα σκυλάδικα, όπου τέλος πάντων επιχειρείται (όχι πάντα επιτυχώς) η διαχείριση της χριστουγεννιάτικης εορταστικής θλίψης, δεν αντέχεται λέω, μοναδικό θέμα να είναι οι ερωτικές διαστροφές, οι σαδομαζοχιστικές φαντασιώσεις που εκλύει το ως άνω σκάνδαλο. Ένας παρ΄ ολίγον αυτόχειρας που ψυχορραγεί και μια ήδη φυλακισμένη πέτρα του σκανδάλου απελευθέρωσαν έναν φαντασιωσικό οχετό. Μικροί, μεγάλοι, ενάρετοι και λιγότερο ενάρετοι, ευπειθείς και λιγότερο ευπειθείς, πολιτικά ορθοί και πολιτικά ανορθόδοξοι πολίτες συμπρωταγωνιστούν με τη φαντασία τους σε ένα φαντασιωσικό ανοριοθέτητο όργιο.

Αν είναι αλήθεια όπως λέει ο ποιητής πως οι «φαντασιωσικές αλήθειες φθείρονται πιο δύσκολα» τότε όλοι την έχουμε βάψει. Θα ζήσουμε μέσα στην παράταση μιας τέτοιας κατασκευασμένης εκ του ασφαλούς διαστροφικής συνέργειας. Το οικονομικό σκάνδαλο ερεθίζει λιγότερο από το σεξουαλικό. Ο Σιοράν ήταν σαφής «οι περισσότεροι ξεπληρώνουν με την κοινοτοπία το επιπλέον αίμα που οραματίσθηκαν». Αίματα, σκάνδαλα, διαστροφές, κρυφές και ανομολόγητες εκ του ασφαλούς απολαύσεις όλων αυτών. Η όποια διαστροφή μπορεί να είναι ανθρώπινη καθώς «τίποτα το ανθρώπινο δεν μας είναι ξένο». Απάνθρωπη είναι η εκποίηση της διαστροφής. Η μεταποίησή της σε ανταλλάξιμο αγαθό.

Η κερκόπορτα για τις οργιαστικές, πάσης

ΕΝΑΣ ΠΑΡ΄ ΟΛΙΓΟΝ ΑΥΤΟΧΕΙΡΑΣ

που ψυχορραγεί και μια ήδη φυλακισμένη πέτρα του σκανδάλου απελευθέρωσαν έναν φαντασιωσικό οχετό

φύσεως φαντασιώσεις, ανοίγει ορθάνοιχτα. Γίνεται τεράστια πύλη. Χείμαρροι ορμητικών νερών απειλούν να μας πνίξουν μέσα στην ορμή και τη δυσοσμία τους.

Τρέλα. Παραλογισμός. Δεν μας αξίζει άραγε κάτι καλύτερο;

Σχολιάζοντας την ιστορία της τρέλας του Φουκό, ο Ντεριντά αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «η έννοια της τρέλας ως παράλογο εάν ποτέ είχε μια ενότητα, έχει διαλυθεί». Δεν μπορεί, θα υπάρχουν απολαύσεις και από την άλλη μεριά. Από τη μεριά της λεγόμενης «φυσιολογικότητας» και «νομιμότητας». Ό,τι και αν σημαίνουν αυτές οι τόσο ρευστές και ιδεολογικά επισφαλείς έννοιες. Δεν μπορεί, λέω, σίγουρα θα υπάρχουν και εκεί απολαύσεις. Ας τις ψάξουμε. Ας εκπλήξουμε τον εαυτό μας ψάχνοντας και σε αυτή την άλλη όχθη.

2008. Ολοταχώς βαδίζουμε στη νέα εποχή. Προοδεύουμε; Τι σημαίνει όμως πρόοδος και ποιος θα μας το πει; Έχεις την αίσθηση ότι όλα μένουν ακίνητα, βαλτωμένα. Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν στις θέσεις του για την έννοια της ιστορίας λέει ότι προχωράμε στο κενό. Η ιδέα μιας προόδου του ανθρώπινου είδους μέσα στην ιστορία είναι αναπόσπαστη από την ιδέα μιας κίνησης μέσα σε έναν κενό και ομοιογενή χρόνο. Η κριτική αυτής της τελευταίας ιδέας θεμελιώνει την κριτική της ιδέας της προόδου εν γένει.

Με άλλα λόγια η κοινωνική και πολιτική εξέλιξη που προχωρεί στο κενό μοιάζει να είναι αυτή που αρμόζει στην κοινωνία μας.

Ηεπιστροφή της απαξιωμένης σήμερα πολιτικής θα μπορούσε να φέρει την ανατροπή μιας τέτοιας προόδου. Να προτάξει ως όραμα την άλλη όχθη. Να την υποστηρίξει, να την περιθάλψει, να τη φροντίσει. Να μας κάνει να την επιθυμήσουμε, να τη λαχταρήσουμε. Όμως περί άλλα τυρβάζει η πολιτική. Στον νου της έχει μόνο ένα εξουσιαστικό όραμα. Και αιχμάλωτη καθώς είναι στη σαγήνη του πολιτικού χρήματος το μόνο που οραματίζεται είναι τη διαιώνιση και την αναπαραγωγή της στην εξουσία.

2008. Καλύτερα τα παραμύθια με τις νεράιδες της γης; Καλύτερα μακριά από όλα αυτά; Δεν ξέρω. Άλλοι αποχωρούν. Άλλοι τρελαίνονται. Άλλοι βιαιοπραγούν. Άλλοι γράφουν αστυνομικά μυθιστορήματα ή παραμύθια για μικρά και μεγάλα παιδιά. Αρκετοί είναι εκείνοι που οδηγούνται σε κάθε λογής συμβολικούς ή πραγματικούς θανάτους.

Εκείνο όμως που σήμερα περισσότερο παρά ποτέ άλλοτε λαχταρά ο πολίτης είναι η ουτοπία μιας πολιτικής που ως ικανός ψυχίατρος θα καταφέρει να τον θεραπεύσει από την αρρώστια μιας τέτοιας ζωής.

H Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.