Χρήμα / Ανάπτυξη

Εκρηκτικό μείγμα πληθωρισμού και υπερχρέωσης

Δύο νάρκες απειλούν την οικονομία το 2008. Η πυροδότηση του πληθωρισμού από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου, των τροφίμων και την αύξηση των έμμεσων φόρων, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη κάμψη του δανεισμού των νοικοκυριών για αγορά κατοικίας αποτελούν, όπως παραδέχονται και στελέχη των οικονομικών υπουργείων, ένα εκρηκτικό μείγμα, που μπορεί να επιφέρει πολλαπλές αρνητικές εξελίξεις στο μέτωπο της οικονομίας.

Το 2008 η οικονομία βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, γεγονός που προκαλεί μεγάλο πονοκέφαλο και στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Η διατήρηση των παραγόντων που συνετέλεσαν στην ταχεία μεγέθυνση της οικονομίας τα τελευταία χρόνια, με επίτευξη ρυθμών αύξησης του ΑΕΠ γύρω στο 4%, έχει αρχίσει πλέον να αμφισβητείται ευθέως. Παράγοντες των οικονομικών υπουργείων, αλλά και οικονομικοί αναλυτές, θεωρούν ότι τόσο εξωγενείς παράγοντες (όπως είναι η αβεβαιότητα για την πορεία της αμερικανικής και της διεθνούς οικονομίας) όσο και ενδογενείς (όπως είναι η άνοδος του πληθωρισμού και η κάμψη του ρυθμού αύξησης των νέων δανείων λόγω της υπερχρέωσης μεγάλης μερίδας των νοικοκυριών), μπορεί να οδηγήσουν τον ρυθμό ανάπτυξης σε βουτιά. Πρόκειται για το κρίσιμο μέγεθος πάνω στο οποίο έχουν στηριχθεί όλες οι βασικές παραδοχές για τον προϋπολογισμό και την πορεία της οικονομίας (έσοδα, δαπάνες, έλλειμμα κ.ά.).

Πληθωριστικός κίνδυνος
Αν και το οικονομικό επιτελείο, στο επικαιροποιημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης που υπέβαλε στις Βρυξέλλες, προβλέπει τη διατήρηση του πληθωρισμού στο 2,8% το 2008 και την οριακή αποκλιμάκωσή του στο 2,7% και το 2,6%, το 2009 και 2010, η πρόβλεψη αυτή αμφισβητείται πλέον ευθέως και από τις Βρυξέλλες. Οικονομολόγοι που επικαλούνται πηγές των Βρυξελλών τονίζουν ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρούν πως, αν ο πληθωρισμός στην Ελλάδα υποχωρήσει το 2008 κάτω από το επίπεδο του 3,5%, θα αποτελέσει έκπληξη πρώτου μεγέθους.

Οι ίδιοι υπενθυμίζουν ότι τον Νοέμβριο ο πληθωρισμός έτρεξε με ρυθμό 3,9% και προσθέτουν ότι μια σειρά παραγόντων συντελούν στη διατήρησή του σε αυτά τα επίπεδα και τους επόμενους μήνες. Ειδικότερα, στις αρχές του 2008 έρχεται αύξηση της έμμεσης φορολογίας (φόρος στα καύσιμα), ε

tips

Φόβοι για την ανάπτυξη, που είναι το κρίσιμο μέγεθος πάνω στο οποίο έχουν στηριχθεί όλες οι βασικές παραδοχές για τον προϋπολογισμό και την πορεία της οικονομίας

νώ έχουν αρχίσει να καταγράφονται και δευτερογενείς επιπτώσεις από την αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, όπως είναι η αύξηση των τιμών των προϊόντων λόγω της ανόδου του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων. Άλλος αρνητικός παράγοντας για τον πληθωρισμό είναι η αύξηση των τιμών των τροφίμων διεθνώς, που είναι και ένας από τους παράγοντες που τροφοδοτούν τη μεγάλη ακρίβεια την οποία αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Μείωση εισοδήματος
Η άνοδος του πληθωρισμού, σημειώνουν οι αναλυτές, μπορεί να επιφέρει πλήγμα στο μέτωπο της πραγματικής οικονομίας. Η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών θα περιορίσει την κατανάλωση των νοικοκυριών, η οποία σε συνδυασμό με τον δανεισμό αποτελεί τον κινητήριο μοχλό της οικονομίας τα τελευταία χρόνια. Μάλιστα, μία από τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις του νέου προγράμματος σταθερότητας, σύμφωνα με τους ίδιους αναλυτές, είναι η αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης το 2008. Σημειώνουν ότι με υψηλότερο πληθωρισμό η αύξηση αυτή είναι κάτι παραπάνω από αβέβαιη και παραπέμπουν σε ένα πιο αρνητικό σενάριο για την ανάπτυξη με ρυθμό 3,7% ή 3,6% ή και χαμηλότερα από το 4% που προβλέπει η κυβέρνηση για το 2008.

Η δεύτερη νάρκη είναι, σύμφωνα με αναλυτές αλλά και κυβερνητικά στελέχη, ο συνδυασμός του υπερδανεισμού των νοικοκυριών, της (συνακόλουθης) κάμψης του ρυθμού αύξησης των νέων δανείων και η απειλή αύξησης των επιτοκίων. Το συνολικό χρέος των νοικοκυριών ξεπέρασε τα 90 δισ. ευρώ και ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος ξεπερνά το 40%, ποσοστό που φέρνει τους Έλληνες στον αντίστοιχο μέσο ευρωπαϊκό όρο. Από την άλλη, ο ρυθμός αύξησης του συνολικού δανεισμού έχει υποχωρήσει περίπου στο 20% από 30% που ήταν την προηγούμενη πενταετία. Ο διαφαινόμενος κορεσμός του δανεισμού, σε συνδυασμό με την περαιτέρω άνοδο των επιτοκίων, μπορεί να επιφέρει πλήγμα στην οικονομία. Διεθνείς αναλυτές προβλέπουν ότι εντός του 2008 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα προχωρήσει σε αύξηση του βασικού επιτοκίου της κατά 0,25 της μονάδας, ενώ υπάρχει σημαντικός κίνδυνος για περαιτέρω άνοδο των επιτοκίων από τη διατραπεζική αγορά, που θα επηρεάσει τους δανειολήπτες εφ΄ όσον συνεχιστεί και οξυνθεί η κρίση στις ΗΠΑ με τα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια χαμηλής εξασφάλισης (subprime). Μόνο από την αύξηση του επιτοκίου της ΕΚΤ οι Έλληνες δανειολήπτες υπολογίζεται ότι θα επιβαρυνθούν με επιπλέον 250 εκατ. ευρώ.

Η μείωση της ζήτησης για κατοικίες λόγω της ανόδου των επιτοκίων και του κορεσμού του δανεισμού μπορεί να μειώσει την ταχύτητα της παραδοσιακής ατμομηχανής της οικονομίας, της οικοδομής.


Πρωτοφανές μπαράζ νέων φόρων

Παρά τον πληθωριστικό κίνδυνο για την οικονομία, λάδι στη φωτιά του πληθωρισμού ρίχνει και η ίδια η κυβέρνηση με αυξήσεις σε έμμεσους φόρους για την κάλυψη των ταμειακών ελλειμμάτων του Δημοσίου. Το 2008 προβλέπεται ένα μπαράζ νέων φόρων. Ποδαρικό στη νέα χρονιά κάνει η αύξηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, που θα έχει σαν αποτέλεσμα από την Πρωτοχρονιά να αυξηθεί η τιμή της αμόλυβδης κατά περίπου δύο λεπτά του ευρώ. Ακολουθεί η επιβολή του φόρου κατοχής στα ακίνητα με συντελεστή 0,1% επί της αντικειμενικής τιμής και με ελάχιστο φόρο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό, τον οποίο θα κληθούν να πληρώσουν περισσότεροι από δύο εκατομμύρια ιδιοκτήτες. Τα συνολικά έσοδα από τον νέο φόρο εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 900 εκατομμύρια ευρώ. Προγραμματίζεται επίσης για τον Μάρτιο νέα- η τρίτη από το 2006- αύξηση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων κατά 15%-20%. Στη φορολογική ατζέντα της κυβέρνησης, όπως έχει αποκαλύψει η ίδια η ηγεσία του υπουργείου, περιλαμβάνεται η αύξηση και άλλων έμμεσων φόρων, όπως αυτών που επιβάλλονται στα τσιγάρα και τα οινοπνευματώδη ποτά.