[ Δρόμοι ]

Τις μέρες…
… αυτές δεν είναι λίγες οι φορές που νιώθουμε την ανάγκη να καταγγείλουμε την εμπορευματοποίηση των Χριστουγέννων. Και να αναπολήσουμε με κάποια νοσταλγία εκείνες τις χρονιάρες μέρες που έδειχναν οι παλιές χριστουγεννιάτικες κάρτες: ένα λιτό χριστουγεννιάτικο δέντρο, ένα κούτσουρο να σιγοκαίει στο τζάκι, μερικά καρύδια πάνω στο τραπέζι. Όμως τα παραδοσιακά Χριστούγεννα θα ήταν φτωχά, αν μέναμε μόνο σε αυτά και αφήναμε απ΄ έξω τις προλήψεις.

Οι προλήψεις…
… και οι θρύλοι πλημμύριζαν τη φαντασία του λαού από τα Χριστούγεννα μέχρι την Πρωτοχρονιά. Κι άρχιζαν από τη στιγμή που ο άνθρωπος άνοιγε τα μάτια του για να αντικρύσει το πρώτο φως της ζωής. Όσοι γεννιούνταν τα Χριστούγεννα θεωρούνταν είτε πολύ τυχεροί (επειδή προορίζονταν να πεθάνουν με καλό θάνατο) είτε πολύ άτυχοι (επειδή έβλεπαν πνεύματα και φαντάσματα). Μάλιστα, ο Σερ Ουόλτερ Σκοτ έγραφε πως οι Ισπανοί απέδιδαν τη βαρυθυμία του βασιλιά Φιλίππου Β΄, που είχε γεννηθεί ανήμερα Χριστούγεννα, στο ότι κάθε τόσο έβλεπε φαντάσματα (και όχι στο ότι οι υπήκοοί του ξεμπέρδευαν κάνοντάς του ένα μονάχα δώρο για τα γενέθλιά του και για τα Χριστούγεννα).

Τα Χριστούγεννα…
… ήταν η καλύτερη μέρα για να αυγατίσει κάποιος την τύχη του και τη σοδειά του την επόμενη χρονιά. Έτσι, ο πρώτος που θα άκουγε το λάλημα του πετεινού ξημερώνοντας Χριστούγεννα, εξασφάλιζε τουλάχιστον μια χρονιά καλοτυχίας (σίγουρα πολλοί θα έμεναν ξάγρυπνοι για να το ακούσουν πρώτοι, αφού εκείνα τα παλιά χρόνια μια αναποδιά στη σοδιά μπορούσε να σημαίνει λιμοκτονία). Υπήρχαν όμως και άλλα πράγματα που μπορούσαν να χαρίσουν σε έναν άνθρωπο καλοτυχία, όπως το να φιλήσει τον γεροντότερο του σπιτιού ή να δώσει ελεημοσύνη σε ζητιάνο. Ένα μπανάκι ανήμερα Χριστούγεννα εξασφάλιζε προφύλαξη από πυρετό και πονόδοντο ολόκληρη την επόμενη χρονιά. Κακοτυχία περίμενε όποιον σηκωνόταν από το χριστουγεννιάτικο τραπέζι προτού αποτελειώσουν το φαΐ τους οι υπόλοιποι ή όποιον δεν έδινε το κατιτίς του στα παιδιά που του τραγουδούσαν τα κάλαντα. Κι όποια κοπέλα έσκυβε σε ένα πηγάδι την παραμονή, μπορούσε να αντικρύσει στο νερό το πρόσωπο του καλού της που θα ερχόταν να τη ζητήσει σε γάμο.

Ο φυσικός…
… κόσμος, ακόμη κι αυτός ήταν τυλιγμένος με προλήψεις. Μέσα από τα χειμωνιάτικα σκοτάδια, οι άνθρωποι έριχναν το αβέβαιο βλέμμα τους στην επόμενη χρονιά και προσπαθούσαν να προβλέψουν το απρόβλεπτο. Έτσι πίστευαν πως ό,τι τύχαινε να ονειρευτεί κάποιος τις δώδεκα νύχτες ανάμεσα στα Χριστούγεννα και τα Θεοφάνια, θα του συνέβαινε την επόμενη χρονιά. Το ίδιο και με τον καιρό. Πίστευαν πως ό,τι καιρό έκανε καθεμιά από εκείνες τις δώδεκα μέρες, τον ίδιο θα έκανε και σε καθέναν από τους δώδεκα αντίστοιχους μήνες της νέας χρονιάς. Μπορεί αυτές οι προλήψεις να μας φαίνονται σήμερα παμπάλαιες, αλλά, αν το καλοσκεφτούμε, όλο και κάποιες θα βρούμε κρυμμένες ακόμη σε μιαν άκρη της ψυχής μας.