«Βρήκα στην άμμο τους προγόνους μας»

«Τα αποτελέσματα της μελέτης του κρανίου μάς δίνουν το δικαίωμα να υποστηρίζουμε ότι ο πρόγονος του σημερινού ανθρώπου δεν είναι άλλος από τον άνθρωπο που έζησε και εξελίχθηκε στην αφρικανική ήπειρο πριν από 40.000 χρόνια».

Την επιλογή της πριν από περίπου 20 χρόνια να μην παρακολουθήσει τα μαθήματα της Νομικής στην Αθήνα αλλά να φύγει στο εξωτερικό για σπουδές και μάλιστα σε έναν εντελώς διαφορετικό τομέα, αυτόν της Ανθρωπολογίας, θα μπορούσε να τη χαρακτηρίσει κανείς προφητική. Η ανακάλυψη που έκανε η δρ Κατερίνα Χαρβάτη στην

40.000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ

Ο πρόγονος του σημερινού ανθρώπου έζησε και εξελίχθηκε στην αφρικανική ήπειρο πριν από 40.000 χρόνια

αρχή της χρονιάς θεωρείται από το αμερικανικό περιοδικό «Τime» ως μία από τις 10 σημαντικότερες επιστημονικές ανακαλύψεις του 2007.

Η Ελληνίδα παλαιοανθρωπολόγος και μόνιμη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ στη Γερμανία, τον περασμένο Ιανουάριο μελέτησε- μαζί με επταμελή ομάδα από πανεπιστήμια της Αγγλίας και της Αμερικής- ένα απολίθωμα κρανίου, το οποίο βρέθηκε στη Νότια Αφρική το 1952. «Χρειάστηκε έρευνα και μελέτες περίπου δύο ετών, κι αυτές έγιναν τόσο με επισκέψεις στην αφρικανική ήπειρο όσο και μέσα στα εργαστήρια. Το σημαντικό όμως είναι ότι καταφέραμε να χρονολογήσουμε το κρανίο αυτό. Είμαστε σε θέση πια να γνωρίζουμε ότι το κρανίο Χοφμάιερ θάφτηκε πριν από 36.000 χρόνια», λέει στα «ΝΕΑ» η δρ Χαρβάτη και συνεχίζει: «Όταν έκανα την πρώτη ανάλυση στο εργαστήριο και είδα το αποτέλεσμα, απλώς ενθουσιάστηκα. Επανέλαβα την ανάλυση τρεις φορές για να είμαι σίγουρη, πριν επικοινωνήσω με τους συνεργάτες μου», τονίζει η 37χρονη ερευνήτρια.

Η μέθοδος που ακολουθήθηκε ήταν πρωτοποριακή. «Στην ουσία χρονολογήσαμε την άμμο που είχε συσσωρευτεί στην κρανιακή κοιλότητα, μετρώντας τη ραδιενέργειά της. Κι αυτή μας έδωσε την ηλικία της ταφής του κρανίου». Το πιο σημαντικό σκέλος ωστόσο αυτής της ανακάλυψης ήταν η μορφολογική ανάλυση με τη χρήση τρισδιάστατων δεδομένων και εικονικής ψηφιοποίησης που έδειξε τη συγγένεια αυτού του κρανίου με αντίστοιχα κρανία της ίδιας χρονικής περιόδου που βρέθηκαν την ίδια εποχή στις περιοχές της Ευρώπης. «Για πρώτη φορά έχουμε αδιάσειστα στοιχεία ότι ο σύγχρονος άνθρωπος εμφανίστηκε και εξελίχθηκε στην Αφρική», επισημαίνει. Εξαπλώθηκε
«Πιστεύουμε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος εξελίχθηκε κάπου στην Ανατολική Αφρική και από εκεί εξαπλώθηκε και στη Νότια, όπου βρέθηκε το κρανίο, και σε άλλα μέρη της Αφρικής αλλά και εκτός Αφρικής: στην Ευρώπη, την Ασία και την Αυστραλία και πολύ βέβαια αργότερα στην Αμερική», συμπληρώνει η δρ Χαρβάτη. Το ενδιαφέρον, ωστόσο, προσθέτει η ερευνήτρια, είναι στην περίπτωση της αποκομμένης ηπείρου της Αυστραλίας. «Ενδεχομένως είχαν εποικήσει εκεί από μία παραλιακή οδό από τη Νότια Ασία».


Μετανάστευσε στη Βόρεια Ελλάδα

«ΦΑΙΝΕΤΑΙ μάλιστα πως ο σύγχρονος άνθρωπος ερχόμενος από την Αφρική πέρασε από την περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης και κατά τη γνώμη μου πέρασε από τη Βόρεια Ελλάδα – την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη», λέει. Γι΄ αυτό τον λόγο η δρ Χαρβάτη έχει ξεκινήσει έρευνα στην ευρύτερη περιοχή τα τελευταία τέσσερα χρόνια σε συνεργασία με την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας της Ελλάδας, στην περιοχή του Αλιάκμονα, για σκελετικά ευρήματα, απολιθώματα και καινούργιες αρχαιολογικές θέσεις ώστε να είναι σε θέση να τεκμηριώσει τη μετανάστευση του σύγχρονου ανθρώπου μέσω της Βόρειας Ελλάδας προς την Ευρώπη.

Νέα ανασκαφή
Το τυπικό δωδεκάμηνο της δρος Χαρβάτη είναι ιδιαίτερα απαιτητικό αφού ταξιδεύει σε τρεις ηπείρους. «Δύο μήνες τον χρόνο βρίσκομαι στο νότιο μέρος της Αφρικής σε έρευνα αλλά και στην Τανζανία όπου διευθύνω μία νέα ανασκαφή, ενώ έρχομαι άλλους δύο μήνες και στην Ελλάδα όπου συμμετέχω σε ανασκαφές», λέει και συμπληρώνει ότι για περισσότερο από ένα μήνα επισκέπτεται μουσεία της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αφρικής όπου κάνει συγκριτικές μελέτες.

Όσο για το αν θα επιστρέψει κάποια στιγμή μόνιμα στην Ελλάδα, λέει: «Κάθε Έλληνας ο όποιος βρίσκεται στο εξωτερικό θέλει και σκέπτεται την Ελλάδα. Θα ήθελα να ζω στη χώρα μου κάνοντας συγχρόνως το επιστημονικό μου έργο. Ελπίζω ότι κάποια στιγμή θα είναι κατάλληλες οι συνθήκες γι΄ αυτό», λέει η δρ Χαρβάτη. Επισημαίνει μάλιστα ότι το γεγονός πως η έρευνα στην Ελλάδα είναι σε πρώιμο στάδιο και αυτό σημαίνει ότι μπορεί να πάει μπροστά.