«Έχει και η εργασία τον πολιτισμό της»

Πέρασαν 12 χρόνια από τη στιγμή που ο Τζέρεμι Ρίφκιν διέβλεψε το «Τέλος της εργασίας και το μέλλον της» στο ομότιτλο βιβλίο του. Υποστήριξε πως μπήκαμε σε μια καινούργια ιστορική φάση με κύριο χαρακτηριστικό τη μείωση της εργασίας και πως πλέον θα υπάρχει χώρος μόνο για τους «αριστοκράτες» της πληροφορικής, ενώ οι εργάτες δεν θα μπορούν να ελπίζουν σε ένα καλύτερο μέλλον τη στιγμή που τα πάντα τείνουν να γίνονται κάθε μέρα όλο και πιο αυτόματα, στο πλαίσιο ενός νέου πολιτισμού.

Πόσα από αυτά ισχύουν ακόμη; «Σχεδόν όλα», απαντά ο Αμερικανός οικονομολόγος και συγγραφέας σε συνέντευξή του στην ιταλική «La Repubblica». «Οι εξελίξεις ήρθαν νωρίτερα από τις προβλέψεις μου. Όταν έγραφα το βιβλίο, οι άνεργοι ήταν γύρω στα 800 εκατ. και σήμερα έχουν φτάσει το ένα δισεκατομμύριο».

«Οι θέσεις εργασίας έχουν μειωθεί πλέον κατά πολύ» λέει. Όπως ισχύει και η άποψή του περί της ύπαρξης ενός «ευρωπαϊκού μοντέλου» και «ονείρου» στον αντίποδα του «αμερικανικού ονείρου» κάτι που έχει επισημάνει επανειλημμένα ο Αμερικανός διανοούμενος και συγγραφέας.

Ένας καταστροφικός ιός στον υπολογιστή, μια τρομοκρατική ενέργεια, ένα μεγάλο σκάνδαλο στο Χρηματιστήριο ή η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να κάνουν τους πάντες ευάλωτους και εξαρτημένους.

Αρκετοί είναι οι Αμερικανοί, λέει, που το κατανοούν και «βλέπουν παράλληλα να αναπτύσσεται ένα νέο ευρωπαϊκό μοντέλο, μια δεύτερη παγκόσμια υπερδύναμη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ήδη ο κύριος εξαγωγέας στον κόσμο και η πιο μεγάλη εσωτερική αγορά εμπορικών συναλλαγών. Το ευρώ είναι ήδη πιο ισχυρό από το δολάριο, ενώ οι πολίτες στην Ευρώπη έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, διαθέτουν καλύτερο επίπεδο αλφαβητισμού. Αν εξετάσουμε τα στοιχεία που κάνουν ένα λαό μεγάλο και έναν τρόπο ζωής ανώτερο, θα αντιληφθούμε ότι η Ευρώπη αρχίζει να προσπερνά την Αμερική», λέει ο Ρίφκιν.

Την ώρα που οι συνθήκες εργασίας είναι το νέο μεγάλο θέμα παγκοσμίως, ο Τζέρεμι Ρίφκιν «βλέπει» έναν νέο πολιτισμό να αναπτύσσεται στον χώρο αυτό: «Πρωτίστως θα μειωθούν οι ώρες εργασίες ανά εβδομάδα και το ωράριο θα γίνει πιο ευέλικτο. Το 1800 οι εργαζόμενοι δούλευαν 70 ώρες την εβδομάδα, ενώ σήμερα έχουν πέσει στις 40. Αν είχε παραμείνει το ίδιο ωράριο από τότε, θα είχαμε δουλειά μόνον οι μισοί. Αν δεχτούμε δε πως η αύξηση της παραγωγικότητας στον 21ο αιώνα θα είναι ανάλογη της πρώτης και δεύτερης βιομηχανικής επανάστασης, θα πρέπει να υπολογίσουμε πως οι ώρες εργασίας θα μειωθούν σε 20 με 25 την εβδομάδα στα επόμενα 30 με 40 χρόνια».