Σκλήρυνση κατά πλάκας: Πιο νωρίς η θεραπεία…

Η θεραπεία για τη σκλήρυνση κατά πλάκας πρέπει να αρχίζει αμέσως μετά το πρώτο επεισόδιο που υποδηλώνει την παρουσία της και όχι μετά το δεύτερο επεισόδιο ή μετά την παρέλευση δύο ετών, όπως γίνεται σήμερα.

Και αυτό, διότι η έγκαιρη έναρξη της θεραπευτικής αγωγής μπορεί να ελαττώσει κατά 40% τις πιθανότητες να εξελιχθεί η ασθένεια σε ενεργό μορφή μέσα σε μία τριετία.

Αυτό τόνισαν επιστήμονες από την Ισπανία και τον Καναδά στο 23ο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Θεραπεία και την Έρευνα της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας (ΕCΤRΙΜS), το οποίο διεξήχθη προσφάτως στην Πράγα.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μια χρόνια ασθένεια του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ), το οποίο αποτελείται από τον εγκέφαλο, τον νωτιαίο μυελό και τα οπτικά νεύρα.

Πιστεύεται ότι πρόκειται για μία αυτοάνοση ασθένεια, δηλαδή μία νόσο κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού επιτίθεται σε υγιή κύτταρα και ιστούς του σώματος.

Όταν συμβαίνει αυτό στη σκλήρυνση κατά πλάκας, η μυελίνη ουσία- η προστατευτική «μόνωση» που περιβάλλει και προστατεύει τις νευρικές ίνες του κεντρικού νευρικού συστήματος καταστρέφεται προοδευτικά, με μια διαδικασία γνωστή ως απομυελίνωση.

Η απομυελίνωση τελικά επεμβαίνει στην επικοινωνία των νευρικών κυττάρων μεταξύ τους, με συνέπεια να αναπτύσσονται τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της σκληρύνσεως.

Οι πάσχοντες δεν αναπτύσσουν κατ΄ ανάγκην τα προαναφερθέντα συμπτώματα (οι εκδηλώσεις της νόσου ποικίλλουν από ασθενή σε ασθενή), ενώ αυτά μπορεί να διαρκέσουν λίγες ημέρες ή εβδομάδες και μετά να υποχωρήσουν πλήρως ή να αμβλυνθούν. 

Κλινικά μεμονωμένο σύνδρομο 

Όπως εξήγησαν οι δρες Χαβιέρ Μονταλμπάν, διευθυντής της Μονάδας Σκλήρυνσης κατά Πλάκας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Vall d΄Ηebron, στη Βαρκελώνη, και Μαρκ Φρίντμαν, καθηγητής Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οτάβα, στον Καναδά, η σκλήρυνση κατά πλάκας έχει στάδια.

Το πρώτο είναι το προκλινικό, κατά το οποίο ο ασθενής δεν έχει συμπτώματα. Το δεύτερο είναι το CΙS (κλινικά μεμονωμένο σύνδρομο) που ισοδυναμεί με το πρώτο επεισόδιο της νόσου που έχει συμπτώματα. Τα επόμενα είναι η πλήρης σκλήρυνση, που εκδηλώνεται με διάφορες μορφές (υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα σκλήρυνση κατά πλάκας, πρωτοπαθώς προϊούσα, δευτεροπαθώς προϊούσα).

Όπως έχουν διαπιστώσει οι ειδικοί, οι μεγάλες βλάβες στον εγκέφαλο, που οφείλονται σε φλεγμονή, αρχίζουν μετά την πρώτη κρίση, δηλαδή μετά το CΙS. «Η φλεγμονή όμως και κατ΄ επέκτασιν οι βλάβες είναι μέγιστες στο στάδιο της υποτροπιάζουσας-διαλείπουσας σκλήρυνσης», τόνισε ο δρ Φρίντμαν, «ενώ στη συνέχεια μειώνονται».

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η δυνατότητα παρεμβάσεως με στόχο να επιβραδυνθεί η εξέλιξη της ασθένειας είναι μέγιστη αμέσως μόλις εμφανιστεί το CIS – και αυτό εξηγεί γιατί η χορήγηση της θεραπευτικής αγωγής πρέπει να αρχίζει αμέσως μετά την πρώτη κρίση, σύμφωνα με τους ειδικούς.

Φαρμακευτικό οπλοστάσιο

Για την αντιμετώπιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας υπάρχουν αρκετά φάρμακα (ιντερφερόνες, κορτικοστεροειδή, μονοκλωνικά αντισώματα, ολιγοπεπτίδια, νοσοτροποποιητικές θεραπείες), άλλα εκ των οποίων χορηγούνται υποδορίως και άλλα ενδομυϊκά, με μια συχνότητα που κυμαίνεται από καθημερινά έως μία φορά τον μήνα.

Τα φάρμακα αυτά δεν οδηγούν στην πλήρη ίαση, αλλά έχουν ως στόχο την αποκατάσταση της λειτουργίας του σώματος έπειτα από ένα επεισόδιο, την αποφυγή νέων επεισοδίων και την αποφυγή της αναπηρίας.

Τα πιθανά οφέλη από την έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής αμέσως μετά την πρώτη κρίση έχουν διερευνηθεί σε τρεις μελέτες, το γενικό συμπέρασμα των οποίων ήταν πως είναι δυνατό να επιβραδυνθεί η εξέλιξη της ασθένειας στο επόμενο στάδιο (από το CΙS στην πλήρη νόσο) για χρονικό διάστημα που μπορεί να φτάσει ή να ξεπεράσει τα 4,5 χρόνια.

«Έως πρότινος χορηγούσαμε τα φάρμακα σε ασθενείς με προχωρημένη νόσο, αλλά πλέον ξέρουμε ότι αυτό είναι λάθος», τόνισε ο δρ Φρίντμαν.

Στη διάρκεια του συνεδρίου παρουσιάστηκαν τα ευρήματα μιας νέας μελέτης που έδειξε ότι η χορήγηση ιντερφερόνης βήτα1b σύντομα μετά την πρώτη κρίση μειώνει κατά 41% τον κίνδυνο αναπτύξεως ενεργού σκληρύνσεως κατά πλάκας και κατά 40% τον κίνδυνο αναπτύξεως σωματικής αναπηρίας.

Υπολογίζεται ότι 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πάσχουν από σκλήρυνση κατά πλάκας, με τις γυναίκες να είναι 1,5 φορά περισσότερες από τους άνδρες.