Στη φυλακή τού έκλεψαν τη ζωή…

Ως μικρό αγόρι ο Τζέφρι Μαρκ Ντέσκοβιτς μπορούσε να κάνει μεγάλα μακροβούτια στην πισίνα που βρισκόταν κοντά στο σπίτι τους. Τις δύσκολες ημέρες στη φυλακή Ελμίρα, όπου πέρασε τα 16 χρόνια της φυλάκισής του για έναν βιασμό κι έναν φόνο που δεν διέπραξε, ο Ντέσκοβιτς έκλεινε τα μάτια του κάτω από το ντους και φανταζόταν ότι κολυμπούσε.

Τον Σεπτέμβριο του 2006 ένα δικαστήριο αποφάσισε ότι άδικα έμεινε κλεισμένος στη φυλακή όλα αυτά τα χρόνια. Είχε φυλακιστεί όταν ήταν μόλις 17 ετών. Σήμερα, στα 34 του και μόλις έναν χρόνο έξω από το κελί, δεν μπορεί να αισθανθεί ακόμα ελεύθερος.

Από το 1989, τουλάχιστον 205 άνδρες και γυναίκες στις ΗΠΑ έχουν αθωωθεί από τις κατηγορίες που τους βάραιναν, μέσω εξετάσεων DΝΑ. Οι 53 από αυτούς, όπως ο Ντέσκοβιτς, είχαν καταδικαστεί για φόνο. Τους τελευταίους 4 μήνες συγκεντρώσαμε πληροφορίες για 137 από αυτούς και όλοι αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα με τον Τζέφρι: προσπαθούν να βρουν δουλειά, να επανασυνδεθούν με συγγενείς και να αποζημιωθούν κάπως για όλα αυτά τα χρόνια της ζωής τους που πήγαν χαμένα, άδικα.

Έγκλειστος. Ο Ντέσκοβιτς όμως ήταν ανήλικος όταν συνελήφθη. Έχοντας περάσει τη μισή του ζωή έγκλειστος, με την κατηγορία ότι βίασε και δολοφόνησε μια συμμαθήτρια που γνώριζε ελάχιστα, πρέπει τώρα να λειτουργήσει στον έξω κόσμο χωρίς να κατέχει καμία από τις βασικές δεξιότητες και εμπειρίες που απαιτούνται.

Δεν έζησε ποτέ μόνος του, δεν είχε ποτέ αυτοκίνητο, δεν του δόθηκε ποτέ η ευκαιρία να κοιτάξει τις αγγελίες σε μια εφημερίδα. Δεν έχει ψηφίσει ποτέ, δεν έχει υπογράψει μια επιταγή, δεν έμαθε πώς να δένει μια γραβάτα. Δεν πήγε στον χορό της αποφοίτησης του σχολείου του, ούτε στην κηδεία της γιαγιάς του που τον μεγάλωσε, ούτε στον γάμο του καλύτερου φίλου του. Όπως λέει, δεν έχει κάνει ποτέ έρωτα.

Τα κουπόνια. Επί 6 μήνες μετά την αποφυλάκισή του ο Ντέσκοβιτς ζούσε με 137 δολάρια τον μήνα από μια αναπηρική βοήθεια και με κουπόνια για φαγητό αξίας 150 δολαρίων από την κυβέρνηση. Τώρα κερδίζει χρήματα μέσα από ομιλίες που πραγματοποιεί και άρθρα που γράφει με θέμα τις λανθασμένες καταδίκες. Για πρώτη φορά πλήρωσε νοίκι τον περασμένο Αύγουστο για ένα μικρό διαμέρισμα, για το οποίο παίρνει μια μικρή βοήθεια λόγω της κατάθλιψης και του μετατραυματικού σοκ που έχει υποστεί, σύμφωνα με τους ψυχιάτρους. Όταν τον Νοέμβριο του 1989 η 16χρονη Άντζελα Κορέα βρέθηκε γυμνή και νεκρή σ΄ ένα πάρκο κοντά στο σχολείο τους, οι αστυνομικοί βρήκαν τρίχες και σπέρμα που δεν ταίριαζαν με το DΝΑ του Ντέσκοβιτς. Όμως θεώρησαν ότι θα μπορούσε να είναι αυτός και οι υποψίες τους αυξήθηκαν όταν στην κηδεία της έκλαιγε γοερά, παρ΄ ότι δεν ήταν στενοί φίλοι (ο ίδιος εξηγεί πως όλοι τον πείραζαν στο σχολείο και η Άντζελα ήταν από τους ελάχιστους που του μιλούσαν). Έτσι αποφάσισαν να τον ενοχοποιήσουν. Έπειτα από πολύ σκληρές ανακρίσεις κατέρρευσε: «Δεν άντεχα, ήθελα να φύγω από εκεί και τους είπα ό,τι μου ζητούσαν. Μου υπόσχονταν ότι αν παραδεχτώ τα πάντα θα μ΄ άφηναν να φύγω. Όμως μου είπαν ψέματα».


«Δεν γίνεται να αναπληρώσω τον χαμένο χρόνο»

Tον Μάιο παρακολούθησε τη δίκη του ανθρώπου που βάσει του DΝΑ ήταν εκείνος που διέπραξε το έγκλημα. Η μητέρα της νεκρής κοπέλας του ζήτησε συγγνώμη: «Πόσο θα ήθελα να γυρνούσα τον χρόνο πίσω και να σου επιστρέψω όλα όσα στερήθηκες», του είπε. Δεν μπορεί όμως.

Κανείς δεν μπορεί.

«Μερικές φορές- λέει ο Ντέσκοβιτς- αισθάνομαι ότι η μόνη διαφορά μεταξύ του σπιτιού μου και της φυλακής είναι ότι δεν υπάρχουν κάγκελα στα παράθυρα. Είμαι ελεύθερος, αλλά αισθάνομαι φυλακισμένος και όσο κι αν τρέξω, δεν προλαβαίνω να αναπληρώσω τον χαμένο χρόνο».


Δυσκολεύεται να φλερτάρει και να κάνει φίλους

Τον περασμένο Σεπτέμβριο κατέθεσε αγωγή εναντίον της αστυνομίας και του ιατροδικαστή για χρήση ψευδών στοιχείων, αλλά και εναντίον ενός δεσμοφύλακα που τον έδερνε συχνά και τον παρενοχλούσε. Από τον Ιανουάριο σπουδάζει νομικά στο Κολέγιο Μercy με υποτροφία. Ισχυρίζεται ότι τα καταφέρνει να διαβάσει Μαρξ, Φρόυντ και Γιουνγκ, αλλά δυσκολεύεται να φλερτάρει και να κάνει φίλους. «Αυτά τα παιδιά- λέει για τους συμφοιτητές του- αν και έχουν τη μισή ηλικία από μένα, έχουν τον κύκλο τους και τα ενδιαφέροντά τους. Περνούν από τα σωστά στάδια της ζωής, τη σωστή στιγμή».