Αφήνουν το σχολείο για να δουλέψουν

«Σταμάτησα το Γυμνάσιο στα 14 μου χρόνια, μετά τον χωρισμό των γονιών μου. Λόγω οικονομικών δυσκολιών, άρχισα αμέσως να δουλεύω σε ζαχαροπλαστεία, στην αρχή, ως οδηγός τώρα. Τότε δεν είχα άλλη επιλογή, παρά να μην τελειώσω το σχολείο».
O25χρονος Κωνσταντίνος Κατσουλάκης από τα Χανιά, υποχρεώθηκε πριν από έντεκα χρόνια να αφήσει το σχολείο, όπως συμβαίνει με περίπου οκτώ χιλιάδες μαθητές κάθε χρόνο. Τόσοι είναι αυτοί που εγκαταλείπουν τα θρανία πριν ολοκληρώσουν την 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση (Δημοτικό- Γυμνάσιο). Η εγκατάλειψη του υποχρεωτικού σχολείου στη χώρα μας έχει «μακρά ιστορία» και εκατοντάδες χιλιάδες θύματα. Στην τελευταία απογραφή πληθυσμού αποκαλύπτεται ότι 1.000.000 άνθρωποι, δηλαδή περίπου ένας στους δέκα κατοίκους δεν έχουν ολοκληρώσει ούτε το Δημοτικό Σχολείο, ενώ περίπου 2.800.000, ηλικίας 16 ετών και άνω, δεν έχουν ολοκληρώσει τη βασική- στοιχειώδη εκπαίδευση, το υποχρεωτικό 9χρονο σχολείο (Δημοτικό- Γυμνάσιο). Το σημαντικότερο; Ανάμεσα στις δύο απογραφές (1991- 2001), περίπου 120.000 παιδιά δεν ολοκλήρωσαν την 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, παρ΄ όλο που βρίσκονταν σε σχολική ηλικία όταν αυτή θεσμοθετήθηκε

ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ

Τη δεκαετία 1991- 2001, περίπου 120.000 παιδιά δεν ολοκλήρωσαν την 9χρονη εκπαίδευση παρ΄ όλο που ήταν υποχρεωτική

ως υποχρεωτική. Σήμερα, 32 χρόνια μετά τη συνταγματική κατοχύρωση της 9χρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης, περίπου 8.000 παιδιά- σύμφωνα με τα στοιχεία- εξακολουθούν να εγκαταλείπουν κάθε χρόνο το Γυμνάσιο!

Ο Κ. Κατσουλάκης είναι σήμερα μαθητής του σχολείου δεύτερης ευκαιρίας στα Χανιά. «Σκέφθηκα ότι πρέπει να τελειώσω έστω το Γυμνάσιο. Παρά το γεγονός ότι φίλοι μου με αποθάρρυναν, λέγοντάς μου “τι θέλεις τώρα το σχολείο;”, εγώ κατάλαβα ότι ποτέ δεν είναι αργά».

«Όταν τελείωνα την Α΄ Γυμνασίου, πέθανε ο πατέρας μου. Ήμασταν έξι παιδιά και τα μεγαλύτερα, υποχρεωτικά, έπρεπε να δουλέψουμε για να μπορέσουμε να συντηρήσουμε τους άλλους. Σταμάτησα το σχολείο, αλλά το είχα πάντα απωθημένο».

Η 33χρονη, σήμερα, Αργυρώ Ρουμελιωτάκη από τα Χανιά, είναι μητέρα πέντε παιδιών και παράλληλα, τον τελευταίο χρόνο μαθήτρια του σχολείου δεύτερης ευκαιρίας. Η κ. Ρουμελιωτάκη υποχρεώθηκε να αφήσει το σχολείο λόγω οικονομικών προβλημάτων της οικογένειάς της. Άλλωστε, οι παράγοντες φτώχεια- ανεργία- πολιτιστική στέρηση συντελούν σημαντικά στην πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και στην εκπαιδευτική αποστέρηση.


Αιχμή του δόρατος παιδιά εργατών, ομογενών και της μειονότητας

ΤΟ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ ποσοστό πολιτών που δεν ολοκλήρωσαν την υποχρεωτική εκπαίδευση έχουν οι Νομοί Αττικής, Θεσσαλονίκης, Χανίων, Αχαΐας, Χίου, Δωδεκανήσου (35-49%), ενώ οι Νομοί Ροδόπης, Ευρυτανίας, Ξάνθης, Καρδίτσας και Γρεβενών έχουν το 63-67% των κατοίκων τους με σχολικές γνώσεις χαμηλότερες από τις υποχρεωτικές. Το πρόβλημα αγγίζει κυρίως τη μειονότητα. Ο 34χρονος Χασάν Αχμέτ από την Κομοτηνή άφησε το σχολείο όταν τελείωσε το Δημοτικό. «Τα μαθήματα διδάσκονταν σε δύο γλώσσες, τα ελληνικά και τα τουρκικά, και πάντοτε με συνοπτικό τρόπο, με αποτέλεσμα να μη μαθαίνουμε ούτε τα τουρκικά ούτε τα ελληνικά που μας είναι απαραίτητα, όχι μόνο για να ενταχθούμε κοινωνικά, αλλά και να μπορούμε να παρακολουθήσουμε επί ίσοις όροις με τους χριστιανούς μαθητές το Γυμνάσιο», λέει. Εκτός από το πρόβλημα της γλώσσας, η φτώχεια των οικογενειών και η ανάγκη για επαγγελματική αποκατάσταση είναι επίσης σημαντικοί παράγοντες που οδηγούν στην ίδια κατεύθυνση. Ο κ. Αχμέτ έχει σήμερα δικό του συνεργείο αυτοκινήτων και προτρέπει τους υπαλλήλους του να εγγράφονται στο εσπερινό Γυμνάσιο της Κομοτηνής. Ο ίδιος τελειώνει σε δύο χρόνια εσπερινό Λύκειο και θέλει η δεκάχρονη κόρη του να διεκδικήσει μια θέση στο ελληνικό πανεπιστήμιο.

Μια ματιά στα βασικά χαρακτηριστικά των νομών που παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά εγκατάλειψης του σχολείου φανερώνει ότι πρόκειται για περιφερειακούς νομούς, αγροτικούς κατά βάση και οικονομικά στερημένους.

Το ίδιο ισχύει και για τις φτωχογειτονιές των αστικών κέντρων με τους αλλοδαπούς, τους ομογενείς και τα Τσιγγανόπουλα…

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο 22χρονος Μιχάλης Γεωργιάδης, ομογενής από τη Γεωργία, που αναγκάστηκε να σταματήσει το σχολείο όταν ήταν στη Γ΄ Γυμνασίου. «Όταν πέθανε ο πατέρας μου αναγκάστηκα να σταματήσω το σχολείο, για να βοηθήσω οικονομικά τη μητέρα μου και τον μικρότερό μου αδερφό. Έτσι, έπιασα δουλειά κοντά στον θείο μου, που δουλεύει σε οικοδομές και μέχρι σήμερα συνεχίζω να εργάζομαι ως τεχνίτης», λέει.

Στα σχολεία της Αθήνας «μετά τον Κηφισό» και στον Πειραιά, η πρόωρη εγκατάλειψη του υποχρεωτικού σχολείου καταγράφει διπλάσια ποσοστά σε σχέση με τα σχολεία της Βόρειας και Ανατολικής Αττικής. Το ίδιο ισχύει και για το δυτικό τμήμα της Θεσσαλονίκης, δηλαδή το πιο φτωχικό τμήμα του νομού. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στα Γυμνάσια του Λαγκαδά (από τους Φ. Κουρτίδου, Ε. Μπρίκα, Ε. Πασχαλίδου, Χ. Ρουμπίδη και Γ. Παπαδόπουλο) τα παιδιά που εγκατέλειπαν το σχολείο έφταναν το 15,5% σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησαν οι εκπαιδευτικοί. Η ταυτότητα τους; Παιδιά φτωχών αγροτών και εργατών, παιδιά ανέργων, Τσιγγάνων και μεταναστών.


Μαύρο ρεκόρ στον Μυλοπόταμο

ΣΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ των Γυμνασίων με τη μεγαλύτερη εγκατάλειψη μαθητών στην Ελλάδα, τρία προέρχονται από την περιοχή του Μυλοποτάμου: Ανώγεια, Κράνα, Πέραμα. Σύμφωνα με έρευνα του καθηγητή του Γυμνασίου Ανωγείων Νίκου Πατηνιώτη που προσπάθησε να διερευνήσει τα αίτια του φαινομένου στον ορεινό Μυλοπόταμο, η εγκατάλειψη του Γυμνασίου συνεχίζει να αφορά τον έναν στους τέσσερις- πέντε μαθητές.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνονται και από το Γραφείο Συμβουλευτικής του Δήμου Ρεθύμνης, σύμφωνα με το οποίο η διαρροή κυμαίνεται από 12,95% έως 40,94%. Το υψηλότερο ποσοστό διαρροής κατέχει το Γυμνάσιο Κράνας, το οποίο βρίσκεται δίπλα στα Ζωνιανά και στα υπόλοιπα χωριά της επαρχίας Μυλοποτάμου που την τελευταία περίοδο έγιναν «διάσημα» για τα φαινόμενα ζωοκλοπών, κατοχής και εμπορίας όπλων, καλλιέργειας και εμπορίας χασίς που γίνονται από μικρή μερίδα κατοίκων.

Από την άλλη, τα παιδιά των λαϊκών στρωμάτων των νησιών του Αιγαίου και του Ιονίου τροφοδοτούν, κατά κύριο λόγο, την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου προκειμένου να προσφέρουν την «εργατική τους δύναμη» στην αυξημένη ζήτηση που δημιουργεί η βιομηχανία του τουρισμού.