[ ΓΝΩΜΗ ] «Όχι αστυνομικά καθήκοντα στην κοινωνία»

Η παραδοσιακή αντίληψη θέλει το Ποινικό Δίκαιο να λειτουργεί ως μέσον για την απονομή δικαιοσύνης και όχι ως εργαλείο για την αποτροπή κινδύνων (πράγμα που συνήθως εναποτίθεται στο Αστυνομικό Δίκαιο ή στα στρατόπεδα «φυλάξεως» «εχθρικών μαχητών»). Ωστόσο, η οριοθετική αυτή γραμμή ουδέποτε τηρήθηκε με αυστηρότητα. Έτσι, στην περίπτωση λ.χ.

των δραστών «καθ΄ έξιν», δηλαδή των ανθρώπων που δεν μπορούν να αποβάλουν με τις δικές τους δυνάμεις τη ροπή τους να τελούν το έγκλημα, ο Ποινικός Κώδικας έδινε τη δυνατότητα για «κάθειρξη αόριστης διάρκειας».

Η ποινή αυτή αντιμετωπίσθηκε πάντοτε ως αντισυνταγματική, αφού στον δράστη επιβάλλεται κακό πέρα από το φταίξιμό του, δηλαδή όχι γι΄ αυτό που έκανε, αλλά γι΄ αυτό που είναι (επικίνδυνος). Μολονότι λοιπόν η ποινή αυτή δεν εφαρμοζόταν στην πράξη, τα τελευταία χρόνια ήρθε και πάλι στην επικαιρότητα σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες με αφορμή την αντιμετώπιση ιδίως των καθ΄ έξιν δραστών γενετησίων εγκλημάτων. Για να ληφθούν λοιπόν και στη χώρα μας συνταγματικώς ανεκτά μέτρα αντιμετώπισης αυτού του είδους των δραστών, θα πρέπει να δεχθούμε: α) ότι η επικινδυνότητα του δράστη μπορεί να ενδιαφέρει και το Ποινικό Δίκαιο, β) ότι δεν πρέπει να ανατίθενται αστυνομικά καθήκοντα στην κοινωνία ή να λαμβάνονται μέτρα «ακινδυνοποίησης» τών καθ΄ έξιν δραστών λ.χ. με τη δημοσίευση των προσωπικών τους στοιχείων σε… «ηλεκτρονικό Τειρεσία», γ) ότι ο δράστης τελεί την πράξη όχι μόνο επειδή είναι κάτι αλλά για να είναι κάτι- τότε δ) μετά την έκτιση της ποινής του μπορούν να λαμβάνονται ποινικά μέτρα εναντίον του.

Ο Νίκος Λίβος είναι επίκουρος καθηγητής στη Νομική Σχολή Αθηνών